Jan Leyers “Ik ben een geestelijke triatleet”

4 11 2011

Het Vrije Woord sprak met Jan Leyers
Begin dit jaar werd op Canvas zijn nieuwe documentairereeks “De weg naar het Avondland” uitgezonden en onlangs verscheen het gelijknamige boek. Opnieuw het bewijs dat Jan Leyers als televisiemaker en schrijver niet moet onderdoen voor zijn  reputatie als muzikant.

Het Vrije Woord: Wat was je voornaamste drijfveer om, na “De weg naar Mekka”, aan dit project te beginnen?
Jan Leyers: De motivatie was in feite tweeërlei. De concrete aanleiding was een bepaalde wetenschappelijke test die je bij jezelf kunt afnemen om je DNA te identificeren. Op basis daarvan kunnen ze dan achterhalen welke route je verre voorouders hebben gevolgd van bij de bron, in Ethiopië, naar de plek waar je vandaag woont. Hiermee zette het idee zich vast: “Ik wil die route opnieuw doen.”
Tegelijkertijd had ik na “De weg naar Mekka” het gevoel dat er in West-Europa ook een soort omslag bezig was. Toen ging het over de ‘clash of civilizations’ en het gevaar van de islamitische wereld, terwijl ik nu het gevoel heb dat we het meer bij onszelf moeten zoeken. Europa is duidelijk op zoek naar zichzelf en is zelfvertrouwen kwijt. Alle instituten zijn aan het vallen: de Kerk, de banken, het gerecht… Het is alsof alles wat ooit eeuwig en vanzelfsprekend leek, afbrokkelt. En er komt ook maar geen regering. Als je een institutionele rampenfilm zou maken, zou die er ongeveer uitzien zoals België nu bezig is. Maar het is dus ook vanuit deze vraag, namelijk hoe Europa er vandaag aan toe is, dat ik aan ‘De weg naar het Avondland’ ben begonnen. Eeuwenlang voelde Europa zich superieur, met onze ‘way of life’ en onze waarden, en ik was benieuwd hoe ze daar in de rest van de wereld vandaag over denken en hoe er wordt gekeken naar het werelddeel dat altijd vooruitgang, welvaart en emancipatie heeft beloofd. En op een bepaald moment vielen die twee dingen samen. Ik wilde de reis afleggen van de bron in Ethiopië naar waar ik vandaag woon, een reis door culturen, en onderweg achterhalen hoe die mensen naar ons kijken en proberen te ontdekken wat wij langs die route zijn kwijtgespeeld of wat we hebben laten liggen, terecht of onterecht.

HVW: Professor Patrick Stouthuysen sprak in een colloquium van een ‘Jan Leyers-effect’: als je mensen vraagt expliciet te worden over hun levensbeschouwing dan krijgen die overtuigingen meer systematiek en belang. Hoe groot is in dit verband de korrel zout die we bij je documentaires moeten nemen?
JL: Mij lijkt dat eerder het onzekerheidsprincipe van Heisenberg te zijn, namelijk dat de waarneming van een fenomeen dat fenomeen beïnvloedt. Ik vrees dat dat zich dat bij elke bevraging voordoet. Als je mensen vraagt of ze zich veilig voelen op straat, gaan ze zich misschien, net omdat je het vraagt, realiseren dat ze zich onveilig voelen. Je krijgt dan al iets anders dan wat je echt zou zien als je in hun hoofd zou kunnen kijken wanneer ze zich onbespied wanen. Maar zeker wat  “De weg naar Mekka” betreft, denk ik dat de bedenking van professor Stouthuysen niet helemaal opgaat. Wat ik daar ervaren heb is dat de mensen daar over godsdienst beginnen zoals wij over het weer beginnen. En wij realiseren ons hier niet hoe sterk de godsdienst bij die mensen vooraan in hun hoofd zit. Omdat godsdienst hier zover in een hoek zit kunnen wij ons niet voorstellen hoe religieus bepaald het leven zich in veel van die landen afspeelt. Wij zijn vaak geneigd te denken dat die godsdienst daar gebruikt wordt door mensen om macht te krijgen. We zijn hier zo cynisch tegenover godsdienst geworden dat we niet kunnen geloven dat mensen daar bepaalde dingen doen omdat ze daar écht in geloven. Toch is het zo.

Payday may never come

HVW: Onderzoek naar de redenen en oorzaken van zelfmoord wijst naar religie als een beschermende factor. Er plegen ook nergens meer mensen zelfmoord dan in westerse landen en je beweert zelf in een interview voor De Standaard dat waarheid vaak de vijand is van geluk. Denk je dat sommige mensen niet zonder god kunnen om voldoende zin en betekenis aan het eigen bestaan te geven?
JL: Ik ben er soms wel jaloers op, op mensen die werkelijk geloven dat er iemand is die alles in de gaten houdt, en vooral dan iemand die na de dood zorgt voor een beloning van de goeden en een bestraffing van de slechten. Voor veel mensen is het idee dat het na de dood afgelopen is, onverdraaglijk. Maar ik vind de ethische kant nog onverdraaglijker, namelijk dat iemand zijn hele leven de meest gore smeerlap kan zijn zonder daar ooit voor gestraft te worden. Dat vind ik op zich nog onverdraaglijker dan het feit dat het met de dood allemaal voorbij is. Je kunt een gruwelijke sadist zijn, “and payday may never come”.
HVW: Zo bekeken is godsdienst dus voornamelijk iets functioneels?
JL: Ik denk dat dit de twee hoofdfuncties zijn van godsdienst: enerzijds een antwoord bieden op het existentiële vraagstuk naar wat er gebeurt na de dood, anderzijds een oplossing bieden voor de ethische vraag welke stok je achter de deur moet hebben om mensen in het gelid te laten lopen.
HVW: Geloof je nog in de mens?

JL: (zucht…) Ik denk dat de mensen niet zoveel veranderen eigenlijk. Het officiële verhaal is dat de mens in de loop der tijden slimmer is geworden. Maar neem nu de massahysterie bij die komkommercrisis. Dat doet toch denken aan de massahysterie bij een heksenproces? In tien seconden maak je van de mensen een totaal hysterische en irrationele massa. En dan zie je dat mensen gewoon stom zijn, echt stom. En vooral dan in een massa. Ik geloof in individuele mensen, maar als je mensen bij elkaar zet, gebeurt er iets waardoor ze hun verstand lijken te verliezen. Ik was op de voetbalmatch België-Turkije. Dan zie je bankbedienden veranderen in hooligans. Ik heb Turken voor hun leven zien rennen, achternagezeten door Belgische supporters met zo’n punthoed in zwart-geel-rood.
Ik vrees dat de meeste mensen mijn mensbeeld nogal zwartgallig zullen vinden, maar soms ben ik bang dat we het goede overschatten waartoe de mensheid in staat is. Want voor elke Socrates had je tien klootzakken van Grieken, echte etterbuilen van Atheners waar je nu niets meer over leest en die schijt hadden aan de deugd. En dat is het probleem. In een wereld met alleen maar Socratessen en Aristotelessen, Thomassen van Aquino en Jean-Jacques Rousseaus, hoewel dat eigenlijk ook een ettertje was,  zou dat allemaal geen probleem zijn. Maar dat is niet hoe de wereld is.

HVW: Deze vraag stelde je zelf aan een Algerijns theatermaker tijdens je bezoek daar: “Is Europa te tolerant?”
JL: (denkt lang na) De vraag is, denk ik, hoe intolerant je kunt zijn ten opzichte van intolerantie, ten opzichte van strekkingen of ideologieën, en dan bedoel ik niet alleen moslimfundamentalisme, maar ook extreemrechtse strekkingen. Ons tolerantiebeginsel is gestoeld op de rechten van de mens zoals die in 1948 zijn geformuleerd. We zijn dus tolerant ten opzichte van mensen die verschillende meningen aanhangen. Maar wat doe je op het moment dat iemand zegt: “Ik ben het met jouw principes niet eens?” Dat is zoals wanneer tijdens een voetbalmatch een nieuwe speler op het veld wordt geroepen die de bal met zijn handen pakt omdat hij vindt dat je de bal ook met je handen zou mogen pakken. Maar dat is niet hoe wij voetbal spelen.
Er bestaat zoiets als een islamitische versie van de Verklaring van de Rechten van de Mens, namelijk de Verklaring van Caïro. Die is daar in 1990 opgesteld en ondertekend en is zogezegd een aanvulling op de originele verklaring uit 1948, maar eigenlijk gaat het op cruciale punten eerder over een wijzigen of een onderuithalen. Of er een “clash of civilizations” aan de gang is weet ik niet, maar er is zeker een “clash of declarations” bezig.

De cultuur van de versluiering

HVW: Heeft het überhaupt zin om nog te zoeken naar een “common ground”? Of kan enkel het vreedzaam naast elkaar leven de hoogste betrachting vormen?
JL: Ik denk dat er twee belangrijke wrijvingspunten zijn, namelijk de persoonlijke vrijheid om zelf invulling aan je leven te geven, en de man-vrouwverhouding. En het is maar door op plaatsen te komen waar fundamenteel anders over die dingen wordt gedacht, dat je beseft hoe klein onze ideologische verschillen zijn. Of je nu een sos of een tjeef was, er werd evengoed gedanst en gedronken op het trouwfeest. Iets anders is het als je ergens komt waar het dansen met iemand van het andere geslacht als haram beschouwd wordt, of wanneer iemand zegt dat als je een mooie vrouw hebt het toch logisch is dat je niet wilt dat iemand anders ze kan zien. Dat is iets wat ik nooit gehoord zou hebben als ik in België zou zijn gebleven.
Ik las onlangs een artikel dat zulke verschillen in culturen zouden te maken hebben met hoe sterk een cultuur bedreigd wordt: hoe meer bedreiging, hoe restrictiever de  cultuur is. Een belangrijke factor zou hier het klimaat zijn. Ik weet niet of ik daar helemaal in meega, eigenlijk. Maar het is wel iets wat mij enorm fascineert. Waar komt toch de reflex vandaan om de vrouw te willen verstoppen? Ik denk soms: de Arabische cultuur is de cultuur van de versluiering op alle gebied. Een Arabisch huis is gewoon een muur. Het eigenlijke huis ligt pas achter die muur. Bij ons kun je soms zelfs zien wat de mensen aan het eten zijn en naar welke programma’s ze kijken op tv. Als je daarentegen door Fez loopt…

HVW: Maar je gelooft dat er wel een verklaring voor te vinden is?
JL:
Wel, er moet iets aan ten gronde liggen. Ik was in het oosten van Turkije, in een dorp in de buurt van Kars, op amper honderd kilometer van Jerevan in Armenië. In dat dorp was twee maanden voordien een vrouw door haar schoonfamilie vermoord omdat ze in haar eentje naar de stad was geweest. Honderd kilometer verder in Jerevan gaan de vrouwen niet alleen in hun eentje naar de stad, ze doen dat in zwarte netkousen, met een topje in zilverdraad. Waaraan ligt dat verschil toch? Dat kun je daar zelfs niet verklaren vanuit klimatologische verschillen of zo, want het klimaat is in de twee gevallen identiek. Het heeft zeker te maken met godsdienst, maar godsdienst is voor mij een onderdeel van cultuur. Maar waarom omhelst een bepaald volk dan die cultuur/religie, en honderd kilometer verder een andere?
Ik ben geen theoloog, maar ik doe heel graag aan speculatieve theologie. Ik heb nu een theorie in ontwikkeling die zegt dat het grote verschil qua omgang met vrouwen binnen de islamitische en de christelijke cultuur teruggaat op het feit dat je in de christelijke cultuur altijd vrouwen hebt gehad met veel autoriteit – koninginnen, hertoginnen, abdissen, heiligen. In de islamitische wereld hoorde de vrouw bij de inboedel. Daar lees je over karavanen waar de mannen vooroprijden, gevolgd door de kamelen met het zout en de vrouwen. Hoe komt dit nu? Volgens mijn theorie is dat omdat elke christen, vanaf het moment dat hij de christelijke iconografie tot zich neemt, de figuur van Maria leert kennen als een heel belangrijke vrouw die vereerd moet worden. Dus het gegeven van een vrouw waar je ontzag voor moet hebben, zit mee in de christelijke poppenkast. De vrouwen in de islamitische wereld hebben maar waarde omdat ze de favoriet waren van Mohammed. Het komt dus uiteindelijk neer op de rolverdeling: “It’s all in the script.” En in het christelijke script hebben de vrouwen gewoon meer tekst en een meer prominente plaats op het podium gekregen.

Verlichting op commando

HVW: In hoeverre denk je dat de vrijzinnige humanist voor zijn identiteit schatplichtig is aan het christendom?
JL: 100%. Zoals Robbe De Hert ooit zei: “Een socialist is een katholiek die niet meer naar de kerk gaat.” Ik denk dat ook. Als je de waarden ontleedt, kom je tot een geseculariseerde versie van de christelijke waarden. De enige punten waar ze het oneens over zijn, zijn euthanasie en abortus. Maar als het gaat om de samenleving: iedereen moet gelijk behandeld worden, solidariteit en steun aan de zwakkeren, respect voor het individu…
HVW: Wat vind je van mensen die beweren dat de islam een verlichting nodig heeft?
JL: Ik hoor dat graag zeggen, maar dat zijn geen zaken die je op commando kunt laten gebeuren. Ik denk niet dat men in de jaren dertienhonderd ergens in de buurt van Parijs is samengekomen en gezegd heeft: “Jongens, die middeleeuwen hebben nu lang genoeg geduurd. Ik stel voor dat we met de renaissance beginnen. Wie is er voor?” Maar zo wordt er soms wel over die islamitische verlichting gesproken. Je kunt in de geschiedenis terugkijken en vaststellen dat er op die bepaalde plaats en in die bepaalde tijdsperiode iets is gebeurd, maar zoiets laat zich niet bestellen. Ten tweede moet je je afvragen: “Wat is er ten tijde van de verlichting in West-Europa precies verlicht geraakt?” Dat was niet de godsdienst. Het is de samenleving die verlicht werd. De samenleving heeft tegen de godsdienst gezegd: “Beste vrienden, de tijd is voorbij dat jullie de lakens kunnen uitdelen en dat iedereen naar jullie pijpen danst. In jullie hoek! En daar mogen jullie nog altijd zeggen wat jullie willen, maar verwacht niet langer dat de hele samenleving daarin mee zal gaan.” Trouwens, op mij maakt paus Benedictus niet echt een meer verlichte indruk dan paus Pius de zoveelste. Als je dat toepast op de Arabische wereld, dan zou het dus niet de islam moeten zijn die verlicht geraakt, maar de Arabische samenleving. Deze zou ook tegen de islam moeten zeggen: “In de hoek!” Als je dat zo formuleert, besef je meteen hoe absoluut utopisch dat is. Godsdienst en politiek zijn daar meer met elkaar vervlochten dan hier misschien ooit het geval is geweest. Als je in België in 1850 zei dat je niet in God geloofde, kreeg je misschien vuile blikken op straat, maar daar is hier nooit iemand voor neergestoken.

HVW:
In de Belgische wet zijn uitzonderingen opgenomen op grond van religieuze motieven? Zo is iedereen die een dier wil slachten verplicht het dier te verdoven, behalve wanneer het geslacht wordt binnen de context van een godsdienstig ritueel. Maar bij moslims en joden betekent slachten per definitie slachten volgens religieuze voorschriften, waardoor er in België massaal onverdoofd geslacht wordt. Is dit aanvaardbaar?
JL: Ik vind dat niet aanvaardbaar omdat ik het niet vind kunnen dat mensen van een bepaalde ideologische strekking rechten krijgen die mensen van een andere ideologische strekking niet krijgen. Verder vind ik ook dat er een onderscheid gemaakt moet worden tussen vrijheid van godsdienst, in de zin van de vrijheid om te geloven waarin je wilt, en anderzijds de vrijheid om het hele pakket aan praktijken dat daarbij komt uit te voeren. Als aan een geloof een praktijk vasthangt die tegen de Belgische wet ingaat, dan is die praktijk verboden. Of je moet ijveren om de wet aan te passen. Maar ik vind niet dat de wet mag discrimineren op basis van religie.

Schizofreen

HVW: Heb je het gevoel dat je muzikale aanleg samenhangt met je filosofische interesses? Of zijn dat twee schizofrene aspecten van een ‘gulzige’ persoonlijkheid?
JL: Nee, dat zijn toch wel twee verschillende “modi” denk ik. Op mijn reizen ben ik onderweg ook nooit meer in het bijzonder aangetrokken door muziek dan door mensen met een interessant verhaal. En ook toen ik op het einde van mijn reis voor “De weg naar het Avondland” aankwam in het oosten van Berlijn, realiseerde ik mij het verschil tussen hoe ik op dat moment naar de stad keek en hoe ik dat twintig jaar geleden deed, toen ik er moest optreden met Soulsister. Dat verschil was enorm. Ik zag toen gewoon andere dingen. En alles wat toen met de DDR te maken had, was niet meer dan een leuk exotisch decor. Eigenlijk was ik toen vooral bezig met: “Kan ik hier een nummer van maken?” Als ik in muziekmodus ben, is dat mijn voornaamste bekommernis, terwijl ik mij, als ik in historische of socioculturele modus sta, vragen stel als: “Wat is de reden dat in Jerevan vrouwen met een decolleté lopen, terwijl je dat net over de grens in Turkije niet meer ziet?” Vroeger liepen die twee modi wel wat meer door elkaar, maar tegenwoordig probeer ik dat meer te programmeren zodat ik weet waar ik het komende anderhalf jaar mee bezig zal zijn. Ik ben een soort geestelijke triatleet. En als het zwemmen is, moet je gewoon helemaal zwemmer worden. Ik weet dat ik onbevredigd en kriegel zou eindigen als ik maar een van die dingen zou doen. Dat was ook de reden dat we er de eerste keer met Soulsister mee ophielden: te veel uren in kleedkamers van tv-programma’s zitten wachten en je afvragen waarom je daar je tijd zit te verdoen. Het leven is daar te kort voor. Maar aan de andere kant ben ik ook niemand om me een halfjaar in een bibliotheek op te sluiten. Mijn levensgevoel is toch: “Het leven is een speeltuin en ik wil overal eens op zitten.”
HVW: Zonder schizofreen te worden dan…
JL: Ach, wat is er mis met schizofreen? Zolang je maar met jezelf overeenkomt. (lacht)

Farid Zahnoun, educatief medewerker HVV

Advertenties

Acties

Information

3 responses

4 11 2011
Ivan Basyn

De vraag wordt gesteld of vrijzinnige humanisten schatplichtig zijn aan het christendom. Het lijkt een nieuwe tendens om alle ongelovigen terug “religieus” te laten worden. De Duitse voorzitter van Die Linke looft en eert de paus en het christendom. Alain de Boton wil ons terug de religie van de kerk doen erkennen en aanvaarden. En meer en meer duikt de stelling op dat we toch veel te danken hebben aan het christendom. Nog enkele stappen en we zullen vernemen dat het atheisme-humanisme-secularisme-ongelovigisme gelijk is aan het christendom min god.
Ook Jan Leyers bewandelt die weg: “… als je de waarden ontleedt, kom je tot een geseculariseerde versie van de christelijke waarden.” Die stelling loopt op meerdere vlakken mank.
*Ze stelt het christendom als universeel. Dit veronderstelt dat grote delen van de wereld (o.a. Azië) een waardenloos waardenstelsel hebben aangezien het het christendom niet als basis kan hebben. Dat het secularisme schatplichtig is aan het christendom kan – indien het waar zou zijn – alleen gelden in West-Europa. Er bestaat echter ook een secularisme dat gebaseerd is op confucianisme, taoisme en zelfs boedhisme.

*En wat voor het christendom manu militari onze eigen religiositeit van de Kelten en Germanen mmet het zwaard uitroeide? Hadden onze voorouders dan geen waarden voor o.a. Karel De Grote, held van het christelijk Europa, een genocide pleegde op al wat niet christelijk was?
*De Griekse cultuur is dan ook geen basis voor ons? Net als in het scheppingsverhaal was er voor de christofielen niets voor zij de macht grepen in Europa.
*De mythe van de gescheiden magisteria is al uitgebreid weerlegd, maar het werpt vruchten af om net te doen of je van niks weet. De werkelijkheid is dat religie zich traditioneel alles had toegeëigend: de schepping van de hele wereld met alles wat er op of aan is, inclusief universum, leven én de moraal. Nu is er dankzij de wetenschap met geen geweld meer te ontkennen dat god of de godsdienst er helemaal niets mee te maken had. Dus probeert de religie zich nog maar even het schenken van de moraal toe te eigenen. Maar ook dat komt niet van een god. Wat we hebben is aan de ene kant de hele wereld met alles wat erin is, inclusief mensen die normen- en waardenstelsels verzinnen, inclusief onzinnige religies, en aan de andere kant is er een god die gelijk is aan niks omdat hij niet bestaat. Religies hebben geen moraal gebracht.
Het zijn parasiterende systemen die zich in de mensheid hebben genesteld en zich over de wereld hebben verspreid omdat ze zich weten te vermommen als iets dat in het belang van de mens is. Maar ze zijn niet in ons belang, ze teren ons uit doordat ze in alle opzichten een slechte leidraad zijn, zowel wat kennis als moraal betreft. (met dank aan Els Geuzebroek)

*Zelfs de meest primitieve volkeren hebben een waardenschaal. Meestal behoren daar regels als “gij zult niet doden, gij zult niet stelen, …”. Waar hebben zij – in afwezigheid van het christendom- dan hun waardenstelsel vandaan?

In feite zijn wij, seculieren, dus christenen zonder god. Nog niet geheel tot inzicht gekomenen. Is een schilderij van Da Vinci christelijk of is het kunst? Ik breng hier de stelling naar voor dat we niets te danken hebben aan het christendom. Integendeel, het christendom en bij uitbreiding alle religies, hebben remmend gewerkt op de ontplooiing van kunsten en wetenschap. Zonder deze rem stond de mensheid veel verder.

4 11 2011
Michel Ackaert

Sterke vraag en even sterk antwoord : HVW: In hoeverre denk je dat de vrijzinnige humanist voor zijn identiteit schatplichtig is aan het christendom? JL: 100%.
Juist, sommigen zullen het niet graag horen maar steeds meer en meer ben ook ik ervan overtuigd dat categoriek afstand nemen van wat vooraf was en dat uit principiële redenen, een illusie is. Als Jan Leyers, nu zo langzaamaan toch wel een beetje veel ‘anders’ op weg geweest tot die conclusie komt dan zal dat wel eens te maken kunnen hebben met wat hij veel sterker nog ondervond in de Arabische wereld. Dat men niet zomaar overstapte naar de ‘Verlichting’ in West Europa. Dat men in de Arabische wereld ook niet zomaar en dan nog op commando zal overstappen naar een soort ‘Verlichting’ die wij hen toewensen of mentaal toe verplichten. De vrijzinnig humanist heeft ‘gelukkig’ niet het alleenrecht of nam patent op verdraagzaamheid en openheid. De kleine veldwerker met of zonder priesterboord, de Iman en de asceet hebben of doen dat nog, een niet te verwaarlozen bijdrage geleverd aan het denkbeeld van de vrijzinnige. Ook in de Arabische wereld zal de Islam een eventueel andere, meer eigen vorm van Verlichting beïnvloeden.
De stugge humanist die rond zich een muur bouwt en hoogmoedig alles wat enigszins naar religie en geloof ruikt categoriek afwijst lijkt mij minstens even gevaarlijk voor de samenleving als de religieuze fundamentalist die zwaait met hel en verdoemenis naar al die hem tegenspreekt. Opportunist? Misschien! Maar ik kom steeds meer en meer boeiende mensen tegen in alle confessionele groepen die uiteindelijk steeds meer en meer lijken tot dezelfde conclusie te komen. Werd het geformuleerd ergens in dat lied van Echnaton, de farao, opgetekend uit de mond van die eenzame wandelaar rond het meer van Galilea of staat dat ergens in de Universele Verklaring van de rechten van de mens (ik vrees eventjes van niet!) maar het universele principe : “Doe niemand aan wat je zelf niet graag wordt aangedaan”, mag voor mij best evengoed uit de mond en de pen komen van een Melkitische priester, een Orthodoxe pope, een Sefardische rabbi, een langharige door de tijd vergeten 50-plus hippie of een voorzitter van een landelijke HVV afdeling. Als het maar wordt nageleefd dan vind ik het al lang goed!
Daarenboven, het was een heel interessant artikel en vraaggesprek met Jan Leyers. Toch de serie ‘De weg naar het Avondland’ niet echt zo gesmaakt als wat hij vooraf presteerde. Zal wel gelegen hebben aan die voortdurend beeldvullende reclame bus van touroperator Thomas Coock en de wat overdreven aandacht die werd besteed aan het sensationele.

21 11 2011
Ivan Basyn

Michel Ackaert is het helemaal met me eens, alhoewel hij het tegendeel beweert. Het is helemaal niet belangrijk wie de vraag gesteld heeft (christen, islamiet, hindoe, atheïst en ga zo maar door); de vraag is belangrijk. Nemen we de vraag “gij zult niet doden”. Onafhankelijk van wie de vraag stelt is men het daarmee eens of vormt het op zijn minst een basis tot discussie. Mijn punt is echter dat het christendom het monopolie op morele waarden opeist, en daarbij volledig voorbijgaat aan allerlei andere morele stelsels die tevens de stelling “gij zult niet doden” in hun moraal hebben opgenomen. Wie hierbij met het christendom meewandelt herleidt alle andere filosofische en morele stelsels tot een secondair aanhangsel. Alleen al de hindoeïstische cultuur is duizenden jaren ouder dan het christendom, dan hebben we nog confucianisme, taoïsme, enzovoort of dichter bij huis religies met hun morele waarden van de Kelten en de Germanen.
Waar ik deze bij het interview met de heer Leyers op reageerde was helemaal niet de universaliteit van het “gij zult niet doden en aanverwanten”maar het feit dat het christendom het monopolie van deze kwaliteit opeist. De ultieme consequentie hiervan is dat atheïsten (om maar iets te noemen) geen of in het beste geval een afgeleide moraal hebben. En daarmee ontken ik helemaal niet dat er binnen andere religieuze gemeenschappen mensen rondlopen die moraal verkondigen waar ik mij in kan terugvinden. Hoe ondraaglijk zou het bestaan niet zijn moest ik me enkel kunnen omgeven met 100% gelijkgestemden en bijvoorbeeld weigeren samen te werken met iemand waarvan de bron van zijn moraal uit een ander boek komt?
Samengevat: het christendom heeft de ware moraal niet uitgevonden en mag die ook niet opleggen aan anderen. Onze moraal moet ook geen ‘papa’ zeggen tegen het christendom. Daarvoor hebben we te veel vaders.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers liken dit: