Alleen patiënt kan zeggen wanneer emmer overloopt

17 10 2011

Het overgrote deel van de bevolking wenst een aanpassing van de euthanasiewet in geval van dementie, zegt JACINTA DE ROECK.

Het leifsymposium afgelopen vrijdag met als onderwerp ‘De druppel die de emmer doet overlopen’ mist zijn doel niet. In het artikel ‘Ook euthanasie voor wie levensmoe is’ (DS 10 oktober) zet men eindelijk, tien jaar na de geboorte van de euthanasiewet, deuren open voor een correcte toepassing én een uitbreiding van de wet. Wim Distelmans duidt de vraag om euthanasie bij ‘levensmoeheid’. Volgens hem waren er op bijna 954 euthanasiegevallen enkelen die als reden levensmoeheid hebben opgegeven.

Als directeur van de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging heb ik erg vaak gesprekken met mensen die hun euthanasieformulieren in orde willen brengen. Twee woorden vallen in elk gesprek: levensmoeheid en dementie.

Levensmoeheid, als het samenspel tussen de lichamelijke en psychische ‘ongemakken’, kan perfect binnen de huidige wet, verduidelijkt de specialist medisch recht Herman Nys. Bewijst dit dat de euthanasiewet uiteindelijk toch op dat hellende vlak geraakte waar de tegenstanders zo hard mee schermden in 2002? Neen, zeker niet. Het is alleen een realiteit dat wij nog steeds te paternalistisch denken. We zijn nog niet overtuigd en doordrongen van het feit dat het de patiënt is en hij/zij alleen die om euthanasie kan vragen. Dat alleen hij/zij kan aangeven hoe ondraaglijk dat lijden is.

Bij lichamelijk lijden stappen we al snel mee in de vraag van de patiënt. We begrijpen het, we maakten het zelf al mee of we zien het zo duidelijk aan de (uitgemergelde) patiënt.

Maar over dat geestelijk lijden denken we anders. We twijfelen. Psychiaters blijven hopen op een oplossing, nog even volhouden dus. Wij, mensen in de omgeving van dit psychische of psychiatrische lijden, vermijden het gesprek door te zeggen dat de zon zo heerlijk schijnt of dat een lekkere maaltijd de zaak wel zal oplossen. Een geruststelling om zwart op wit te lezen dat de wet voor deze gevallen het juiste kader geeft.

Onomkeerbare hersenaandoening

Daarmee is het knelpunt nog niet opgelost van de euthanasievraag voor een onomkeerbare hersenaandoening, na invulling van een wilsverklaring. Het is onmogelijk nog langer uit te leggen dat een euthanasieverklaring wel ingevuld kan worden, en zelfs door de gemeente geregistreerd wordt, maar dat diezelfde verklaring een lege doos is, want enkel toegepast kan worden voor een onomkeerbare coma.

Ik was opgetogen tijdens de studiedag te horen dat er eindelijk een ruimere consensus bestaat om de wet uit te breiden voor dementie. Ik kan alleen maar hopen dat de politici het hoorden, dat ze wetsvoorstellen schrijven die de wet uitbreiden voor onder meer dementie. Maar vooral dat ze een commissie samenroepen om eindelijk de voorstellen te bespreken en de wet uit te breiden.

Elke partij die zich nog verschuilt achter een electoraal excuus om dit niet te doen, moet er de jongste enquête nog eens op nalezen. Tachtig procent van onze bevolking is ervan overtuigd dat de wet op dit punt aangepast moet worden.

Zo zal een patiënt, die via een euthanasieverklaring kiest voor euthanasie, de uitvoering van die euthanasie krijgen op het door haar/hem gekozen ogenblik. En dus niet zoals Hugo Claus die, op grond van de procedure voor het ondraaglijke geestelijke lijden gecombineerd met een beginnende dementie, te vroeg euthanasie kreeg, om zo het spook van de dementie te lijf te gaan

Vandaag begint het parlementaire jaar weer. De politici weten waarmee ze alvast kunnen beginnen om de kloof tussen samenleving en politiek te dichten.

Jacinta De Roeck, in De Standaard 11/10/2011