Psychosociaal welzijn en sociaal werk op Cuba

4 01 2011

Al decennialang spreekt Cuba tot de verbeelding, sinds Fidel Castro en de zijnen een revolutie ontketenden tegen generaal Batista en het eiland op marxistische leest organiseerden. Cuba blinkt uit in sociale voorzieningen. Maar is Cuba ook geen dictatoriaal regime, waar armoede bestaat en waar vrije meningsuiting en vakbondsvrijheid aan banden worden gelegd? Het Cubaanse regime kent dus voor- en tegenstanders. In volgend artikel laten we een voorstander aan het woord.

Psychosociaal welzijn en sociaal werk op Cuba

Internationale instellingen als de Wereldgezondheidsorganisatie, UNICEF, enz. tonen met objectieve cijfers aan dat Cuba op het vlak van gezondheidszorg en onderwijs indrukwekkende resultaten boekt: een kindersterfte van vijf per duizend (eerste vijf levensjaren), een levensverwachting van 78 jaar, een alfabetiseringsgraad van bijna 100%. De verleiding is groot om hier uit te pakken met een lange lijst met het aantal houders van een universitair diploma, aantal dokters per inwoner, aantal leraars, enz. en dat te vergelijken met de rest van Latijns-Amerika of de rest van de wereld. Nog een opmerkelijke vaststelling: Cuba heeft de millenniumdoelstellingen bereikt, in tegenstelling tot vele andere landen, die vaak over heel wat meer middelen beschikken.

Economische klap

Men mag inderdaad niet uit het oog verliezen dat het gaat om een landje met zeer beperkte middelen, dat in de jaren negentig een zeer grote economische klap kreeg door het verdwijnen van zijn traditionele handelspartners (USSR en Oost-Europa) en dat het behalve de verwoestende doortochten van orkanen ook nog het hoofd moest bieden aan de gevolgen van de wereldcrisis (dalende inkomsten uit de export en stijgende importprijzen). En dan heb ik nog niets gezegd over de economische, financiële en commerciële blokkade door de Verenigde Staten van Amerika, die Cuba miljarden dollars kost.

Professionele aanpak

Feit is dat de Cubaanse overheid massaal in het psychosociaal welzijn van haar burgers investeert. Het zwaartepunt ligt bij leraars en gezondheidswerkers, maar daarnaast is er – buiten de vrijwilligers die bv. de Vrouwenfederatie (FMC) of de wijkcomités (CDR) mobiliseren – een bijzondere categorie die een vooraanstaande rol speelt: de sociale werkers.

Net zoals in andere landen is ook in Cuba het sociaal werk geëvolueerd van een – vaak door de kerk georganiseerd – paternalistisch oplapwerk in de marge naar een geprofessionaliseerde en multidisciplinaire aanpak. Niet meer in een caritatieve sfeer, maar als onderdeel van een socialezekerheidssysteem. De institutionalisering raakt er vanaf 1998 in een stroomversnelling. In die periode gaat Cuba gebukt onder een zeer zware crisis door het wegvallen van zijn handelspartners in de USSR en Oost-Europa. Fabrieken liggen stil bij gebrek aan grondstoffen, wisselstukken of energie. Vele jongeren maken hun school niet af en hangen maar wat rond, soms in de hoop een rijke toerist te versieren.

Perspectief

De overheid, aangespoord door Fidel Castro, zet allerlei programma’s op het getouw. Jongeren die hun studies afronden krijgen een studieloon, en velen onder hen kunnen nadien een opleiding volgen van sociale werker. Ze gaan van deur tot deur om de leefomstandigheden van de mensen precies in kaart te brengen, ze helpen bij de massale vervanging van gloeilampen door spaarlampen en energievretende koelkasten door zuinige exemplaren. Ze worden ingezet in de strijd tegen corruptie: ze vervangen tijdelijk het personeel in benzinestations of rijden mee op de bus om erover te waken dat de inkomsten ook effectief bij de Staat terechtkomen, die ze broodnodig heeft om duizend en één dingen te subsidiëren.

Op die manier slaat Cuba drie vliegen in één klap: ze biedt werkloze jongeren een perspectief, ze verfijnt het netwerk om de sociale problemen in kaart te brengen en kan ze efficiënt aanpakken. Helemaal niet slecht voor een derdewereldland.

Erwin Carpentier

Vertaler, vakbondsmilitant en bestuurslid van Iniciativa Cuba Socialista (ICS), waarvoor hij o.a. bijdragen publiceert op de website http://www.cubanismo.net en waarvoor hij inleefreizen naar Cuba organiseert.

Advertenties

Acties

Information

One response

4 01 2011
Humanieuws

Beste ,

Met veel belangstelling en aandacht heb ik het artikel ‘ psychosociaal welzijn en sociaal werk in Cuba ‘ dat gepubliceerd werd in ‘ het vrije woord ‘ van november 2010 gelezen .

Ik ben pas terug van een reis naar Cuba, waaraan ik als syndicale militant en bruggepensioneerde secretaris van het ABVV – TKD mocht deelnemen . Tijdens deze reis konden we kennis maken met de grootse plannen die Cuba heeft in de toeristische sector door de uitbouw van ongelooflijk vele toeristenverblijven , jacht – aanlegplaatsen en toeristische accommodatie in en rond Varadero . Plannen die Cuba uiteraard opzet in de hoop dat er massaal noodzakelijke vreemde deviezen het land zullen binnenkomen .

Tijdens deze reis hebben we vanuit Havanna ook uitgebreide contacten gehad met de provinciale en nationale leiding van de Cubaanse vakbond en met een aantal verantwoordelijken van de Cubaanse bouwvakkersvakbond . We bezochten ook een rhumfabriek ,een sigarenfabriek en een confectie – atelier . We maakten kennis met het landelijk vormingsinstituut van de Cubaanse vakbond én met een groots opgezette vrouwenwerking .

Bij het lezen van jullie artikel kan ik alleen maar in grote lijnen de inhoud bevestigen . Ondanks volgehouden Amerikaanse boycot , ondanks de ‘ moeilijke periode ‘ die men kende omwille van de ineenstuiking van het communisme in het vroegere Oost – Blok , ondanks de schade die de orkanen enkele jaren geleden aanrichtte , kan de Cubaanse overheid een indrukwekkend palmares voorleggen :

– de voedselvoorziening voor de Cubanen is via voedselbonnen wel ( grotendeels ) gerantsoeneerd , maar er bestaat geen hongersnood in Cuba ;
– de gezondheidszorg is niet alleen gratis maar is ook goed uitgebouwd en staat op een zeer hoog niveau ;
– kinderarbeid en dakloosheid bestaan niet in Cuba ;
– onderwijs is gratis en toegankelijk voor elk kind ;
– sport en cultuur staan op punt en zijn gratis toegankelijk voor de Cubaanse bevolking .

Een palmares dat weinig of geen ‘ ontwikkelingslanden ‘ kunnen voorleggen !!

Tijdens ons verblijf in Cuba hebben we echter ook uitgebreid kennis kunnen nemen van de hervormingsplannen die momenteel in de pijplijn zitten en die via een congres in april 2011 concreet gestalte zullen moeten krijgen . Raoul Castro zei in dit verband reeds ‘ dat de mensen niet langer Cuba mogen beschouwen als het enige land ter wereld waar men een loon ontvangt zonder te werken ‘ .

De op stapel staande hervormingsplannen houden ondermeer in dat niet minder dan 500.000 ‘ staatsarbeiders ‘ zullen overgaan naar het statuut van ‘ niet – staatsarbeider ‘ .( Sommigen praten over een miljoen mensen ). Konkreet betekent dit dat er 187 beroepen zullen bestaan die op een ‘ zelfstandige basis ‘ zullen worden uitgevoerd en dat een aantal anderen tewerkgesteld zullen worden in nieuwe arbeidssituaties .

Telkens weer kregen we te horen dat de productiviteit en de efficiëntie moeten verhogen in de Cubaanse economie zodat de lonen in de toekomst zullen stijgen . Hetgeen op zijn beurt een stijgende consumptie tot gevolg moet hebben .

Cuba kent nu reeds twee munten : de traditionele Cubaanse Pesos en de convertibele pesos of CUC .
De meeste lonen worden deels uitbetaald in Pesos , deels in CUC’s . Zestig % van de Cubanen ontvangt via vrienden of familie in het buitenland giften , uiteraard in CUC’s , dollars of euro’s . In de toeristische sector kan bv. een buschauffeur op één dag twee keer zoveel CUC’s verdienen dan een arbeider in één maand . Er ontstaat dus een enorm spanningsveld , dat bij een verhoogde consumptie in de toekomst wel ‘ns zou kunnen exploderen .

Het is de bedoeling van de overheid om het toenemen van ‘ zelfstandige arbeid ‘ ( de cubanen praten over ‘ niet – staatsarbeiders ‘ ) te omringen met een hele reeks maatregelen die ontsporing moeten voorkomen . Vraag is of dit in de practijk zal werken . Het lijkt me heel menselijk dat een zelfstandige die voor eigen rekening werkt in een land waar de consumptiemogelijkheden stijgen geneigd zal zijn om een zo groot mogelijk deel van de koek proberen te bemachtigen voor hem en zijn gezin .

Opvallend in het Cuba van vandaag is dat , ondanks de releatieve armoede , het overgrote deel van de bevolking er gezond , goed gekleed en vooral ontspannen en goedgezind bijloopt . Vraag is of dit alles de hervormingsplannen in de toekomst zal overleven , en of het revolutionair socialistisch systeem zal kunnen blijven bestaan na de invoering van deze hervormingsplannen….

Roger Dessers
Bruggepensioneerde secretaris
ABVV – TKD – Limburg en de Kempen .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers liken dit: