Zwarte Mars, Brussel, 07/09/08

19 09 2008

De Sarah Beweging bekommert zich al bijna 20 jaar om het lot van mensen die verkeerd behandeld of misbruikt werden in psychiatrie of psychotherapie. Zij lanceerde een oproep om op zondag 7 september 2008 een Zwarte Mars te houden in Brussel. Volgens de Beweging maakt een foutieve psychiatrische behandeling elk jaar duizend doden in België. Als we beginnen tellen vanaf 1958, het jaar dat de beroemde Belgische dokter Janssen het eerste succesvolle kalmeermiddel Haldol ontwikkelde, komen we al aan vijftigduizend slachtoffers. Genoeg om even stil van te worden… HVV en ECHT waren erbij, en deelden de boomerangkkaartjes van de campagne ‘gezonde samenleving, gezonde mensen’ uit aan de voorbijgangers.

Foto’s: Jo Dirix

Vanaf half twee beginnen de deelnemers zich te verzamelen rond het standbeeld van Don Quichote en Pancho op het Spanjeplein. Zwarte kleren, zonnebrillen en paraplu’s. Spandoeken. Een rouw-boeket van vijftig witte rozen, als eerbetoon aan de vijftigduizend slachtoffers. Kunstwerken ook. Twee mensen houden een collage vast waarvan de betekenis niet ver te zoeken valt: hulpeloze figuren in een vijandig ogende wereld.

Er wordt gerouwd vandaag, niet betoogd. Hier geen woedende kreten uit megafoons, geen grimmigheid, geen heethoofden, geen agressie. Verontwaardiging, dat wel. Verdriet en woede ook, maar die uiten zich hier op een bijzonder waardige en serene manier.

“Per dag plegen zeven mensen zelfmoord in België, onder wie twee jongeren. Ons land telt een van de hoogste zelfmoordcijfers van de wereld. Ook op het gebied van depressie en psychiatrische aandoeningen behoren we tot de koplopers,” zegt Mieke Houthaeve van de Sarah Beweging. “Een warme, menselijke, creatieve aanpak ontbreekt.”

Uit de loodgrijze hemel valt wat bedrukkende regen, die haast bedoeld lijkt om de ernst van de situatie te onderstrepen.

Iets na tweeën zet de rouwstoet zich zachtjes in beweging. We wandelen over de Grasmarkt. Mensen die aan het shoppen zijn en toeristen blijven nieuwsgierig staan kijken. Onze uitstraling is blijkbaar ernstiger dan ze op zondag in het centrum van Brussel gewend zijn. Als de mensen de boodschap op de spandoeken hebben begrepen, verandert hun nieuwsgierige blik steevast in één van lichte verwarring: België is toch een welvarend West-Europees land? We hebben hier toch zo’n goede sociale zekerheid en gezondheidszorg? Dat wij Belgen, volgens een recent rapport van het Riziv, met z’n allen bijna een miljard doses kalmeermiddelen en antidepressiva per jaar slikken, is duidelijk nog een te weinig bekend feit.

We wandelen heel traag verder in de richting van de Anspachlaan. In de stoet lopen mensen mee die elk hun eigen verhaal hebben over de psychiatrie in België: therapeuten die mensen zagen wegkwijnen in instellingen, familieleden en vrienden die iemand hebben verloren aan zelfmoord, patiënten die zelf hun ervaringen willen vertellen. Ik vang een verhaal op van een vrouw van wie de zoon driehonderd dagen in een isoleercel had doorgebracht. Dat klinkt toch eerder als een gruwelverhaal uit de gevangenis van Guantanamo Bay dan als iets dat gebeurde in een Belgische inrichting om mensen beter te maken… Toch is dit maar één van de vele ongelooflijke, maar waargebeurde verhalen.

Wat gaat er hier dan precies mis met de geestelijke gezondheidszorg? “Het schrijnende is dat veel mensen uit de sector echt hun best doen,” zei Jan Vanhaelen van de Sarah Beweging in Knack van 3 september 2008. “België telt trouwens veel meer psychiatrische voorzieningen dan onze buurlanden. Eigenlijk zouden we dus een veel betere geestelijke gezondheid moeten kennen. Maar het tegenovergestelde is waar. Het is de zorg zelf die moet verbeteren. En vooral de mentaliteit, het idee dat je met geld en pillen geluk kunt kopen.” We helpen mensen dus op de verkeerde manier: we pompen ze vol medicatie en stoppen ze weg, in plaats van echt naar hun verhaal te luisteren. Niet zo onlogisch eigenlijk, in een samenleving waar alles draait om fulltime functioneren, presteren en op iedereen een goede indruk maken. Bovendien weet de farma-industrie, die aan dit alles een flinke stuiver kan verdienen, maar al te goed dat psychiaters nuttige bondgenoten kunnen zijn. Walter Vandereycken, hoogleraar in Leuven, waarschuwt in zijn boek Psychiaters te koop? voor dergelijke praktijken: “Zeker 90 procent van de psychiaters heeft banden met de industrie. Een vorm van prostitutie.”

De Mars eindigt op de trappen van het Beursgebouw, symbool voor de harde zakelijke ‘dog-eat-dog’ mentaliteit van onze samenleving, waardoor zoveel mensen economisch en sociaal uit de boot vallen. Een oude man met lange grijze haren en bijbehorende gitaar brengt enkele nummers ten gehore, onsterfelijke liederen van vroeger, over vrijheid, vrede en geluk: Imagine van John Lennon, Blowin’ in the wind van Bob Dylan. Ondanks de drukte op de Anspachlaan, slagen we erin een sfeer van stilte en bezinning op te bouwen. De mensen blijven staan, kijken, nemen eventueel een foldertje aan, en lopen weer verder. We hopen dat onze stilte de boodschap nog beter overbrengt dan de spandoeken die we hebben meegebracht. Stop de waanzin: niet de waanzin die de psychiaters aan de patiënten toedichten, maar de waanzin van een systeem van geestelijke gezondheidszorg dat mensen probeert te ‘repareren’ als machines die niet optimaal functioneren.

Dokter Paul Janssen, één van de grondleggers van de psychofarma-industrie, zei zelf: “Geen enkele patiënt heeft mij ooit bedankt.”

Advertenties

Acties

Information

One response

10 11 2008
roger

Toch een kleine opmerking.
Uw conclusie dat de fout enkel zou liggen bij de zorg en hulpverlening lijkt mij een te makkelijk en vlug besluit. Beslist zal de zorg verder moeten evolueren en zich verbeteren. Maar om de huidige maatschappelijke evolutie om te buigen is het nog maar de vraag of dit alleen de taak is van de geestelijke gezondheidszorg

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers liken dit: