Maken nieuwe media een democratie meer democratisch?

14 03 2008

Een uitbreiding van het stemrecht, een van de cruciale beslissingen in de vestiging van een democratisch bestel, heeft voor een aanzienlijke vergroting van die ruimte gezorgd. Zo zijn er nog stappen gezet: een ruimere rol in de politiek voor vakbonden en gelijkaardige belangengroepen de ontkoppeling van de politieke partijen en de dagbladpers waardoor de ideologische vergrendeling van de berichtgeving grotendeels wegviel. Onlangs stelde Anandam Kovoori in deze krant dat de gsm en de BlackBerry ook een groei van de publieke sfeer met zich meebrengen, door de lekken die ze opwekken (DM 16/2). Wat vroeger verborgen was, ligt nu op straat. ‘In dat opzicht is de BlackBerry en democratisch toestel’, zegt Kavoori ”. ‘Ik wou dat het waar was’, reageert Luc Huyse in de De Morgen. Hij geeft toe dat de publieke sfeer vroeger sterk begrensd was, denkende aan de overlegdemocratie achtergesloten kasteeldeuren van Jean-Luc Dehaene. “Meteen ontbrak ook de mogelijkheid om de mens achter de politicus te belichten. De echte compromismakers waren schaduwplanten. Memoires van politici, als die al verschenen, waren nietszeggend want tegels lichten zat die mannen niet in de genen”. In de vroege jaren tachtig brokkelde de omwalling snel af. Vanaf het aantreden van Verhofstadt in 1999 werd er resoluut een andere weg ingeslagen. “Alle deuren van de macht stonden nu ogenschijnlijk wagenwijd open. Het leek wel alsof de publieke sfeer plots erg expandeerde”.

Maar nog belangrijker dan de breuk met het verleden was en is de verandering die mediawereld al enige tijd ondergaat. “De audiovisuele media zijn nu veel meer dan vroeger nieuwsleveranciers. Er zijn zelfs kanalen die 24 uur op 24 berichten de wereld insturen. Onlineberichtgeving, ook door kranten, neemt spectaculair toe. (…) Overleven als medium in zo’n drukke en drukkende commerciële omgeving kan alleen door op een of andere manier op te vallen, dag na dag, uur na uur. Nog snellen zijn dan de anderen, bijvoorbeeld, wat een bijna onstilbare nieuwshonger veroorzaakt. Vandaar de jacht op de persoon, gsm en BlackBerry van de politicus. Rapporteren in de vorm van een docudrama is een andere aanpassing, zoals De Standaard deed met de tiendelige serie over de formatiegesprekken van de laatste maanden. Radio en televisie doen dat ook. Met die techniek valt het volle licht op de persoon van de politicus”. In de media zijn de voorbeelden hiervan legio. Radio 1 deed pasgeleden zonder blikken of blozen de aankondiging: “Straks gaan we live naar het ziekbed van Yves Leterme”. “Een nieuwe vorm van embedded journalism?”, vraagt Luyts zich terecht af. “Als de vicepremier het ziekenhuis verlaat, ontaardt dat in een mediacircus, zo schreef De Standaard. Spektakel gegarandeerd”. Maar de vraag is nu of de ijsberg dankzij al deze openheid boven water komt. “Soms lijkt het erop. Kavoori heeft gelijk: veel van wat voorheen verborgen bleef is nu dankzij lekken te lezen, te beluisteren en te bekijken. Maar de twijfel knaagt. De commentator van De Standaard schreef naar aanleiding van de tiendelige serie: “Hoe intenser en sneller de communicatie verloopt, hoe chaotischer en ongrijpbaarder het proces wordt”. Bovendien brengt de techniek van het docudrama, met zijn fixatie op de figuur van de politicus, met zich mee dat groepsbelangen en belangengroepen uit het beeld verdwijnen. Belangrijker nog is dat het overgrote deel van de berichtgeving het hart van de politieke besluitvorming, daar waar de cruciale beslissingen vallen, ongemoeid laat. De Europese dimensie van de politiek is daardoor voor zowat alle burgers terra incognita. Wat een groeiterrein zou moeten zijn in de ontwikkeling van de publieke sfeer is grotendeels ontoegankelijk. Kortom, wie alles bijeenlegt en de hele mozaïek van politieke fora in rekening neemt, kan niet anders dan besluiten dat de publieke sfeer krimpt. Het democratische deficit vergroot nog, ook al blijven de Siegfried Brackes van deze wereld beweren dat zij de politiek dichter bij de burger brengen.

Bron: De Morgen 01/03/2008

Advertenties

Acties

Information

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers liken dit: