In memoriam Hugo Van den Enden (2)

21 03 2007

Afgelopen dinsdag overleed in het Gentse universitaire ziekenhuis de Vlaamse ethicus Hugo Van den Enden. Van den Enden studeerde eerst Germaanse filologie aan de Universiteit Gent. Hij hield er een levenslange liefde voor de Duitse taal en cultuur aan over. In het bijzonder bewonderde hij Richard Wagner, over wiens oeuvre hij in de loop der jaren een grote expertise opbouwde. Tijdens zijn studie woonde hij ook de lessen bij van de toen nog jonge filosofen Leo Apostel en Jaap Kruithof. Vooral deze laatste overtuigde hem ervan dat hij eerder in de wieg was gelegd om ethicus te worden in plaats van filoloog. Van den Enden behaalde zodoende ook een diploma wijsbegeerte en werd na een korte loopbaan als leraar zedenleer assistent van Kruithof.

In 1972 werd hij doctor in de wijsbegeerte, met een studie over het werk van de jonge Karl Marx. In die periode was hij reeds bekend als een buitengewoon begaafd lesgever. Duizenden studenten wijsbegeerte, moraalwetenschappen en andere studierichtingen kwamen in de ban van zijn gedrevenheid, helderheid en intellectuele scherpte. De honderden voordrachten die hij gaf voor diverse socio-culturele organisaties en zijn aanwezigheid in de media zorgden voor zijn reputatie als kritisch en geëngageerd intellectueel, die nooit een blad voor de mond nam.

In 1971 publiceerde hij Abortus Pro/Contra, waarin hij pleitte voor de legalisering van abortus. Gemotiveerd door een diepe verontwaardiging over het lot en leed van ongewenst zwangere vrouwen, die in België aan hun lot werden overgelaten, bracht hij een glasheldere analyse van de argumenten voor en tegen abortus. Het boek droeg ongetwijfeld bij tot de totstandkoming van de Belgische abortuswet. Hetzelfde geldt voor zijn boek Ons levenseinde humaniseren (1995, tweede editie 2004), waarin hij pleit voor een legalisering van euthanasie. Ook aan dit boek ligt een oprechte verontwaardiging ten grondslag, met name over het gebrek aan respect voor het lijdende, stervende invididu waarvan men het recht op zelfbeschikking niet erkent.

Van den Endens boek is wellicht het beste dat men in het Nederlands kan lezen over de ethische aspecten van het euthanasiedebat. Ook van dit werk kan men zonder overdrijven stellen dat het de wetgeving mede vorm gaf. Jarenlang was hij vice-voorzitter van de vereniging Recht op Waardig Sterven. Hij schreef vele bijdragen voor het ledenblad van de vereniging. De laatste jaren engageerde hij zich ook als bestuurslid van De Maakbare Mens vzw. Behalve ethische boeken en artikelen met een grote maatschappelijke relevantie schreef hij ook technische en gespecialiseerde stukken. Een aantal hiervan werd ter gelegenheid van zijn emeritaat gebundeld in het boek Op het Scherp van de Rede (2003).

De laatste jaren had hij moeite met het leven. Zijn hart wou niet meer mee, versleten als het was tengevolge van ruim vijftig jaar kettingroken. Toen zijn vrouw vijf jaar geleden overleed dreigde hij in een existentiële leegte terecht te komen, een toestand waarover hij zelf vaak doceerde, aan de hand van het werk van filosofen zoals Max Stirner en Albert Camus. Hij ontliep de leegte door op reis te gaan, ondermeer naar Africa en Azië. Maar het reisplezier dat hij in de jaren zeventig en tachtig had ervaren, toen hij zich vrijwel ieder weekend in een andere Europese stad bevond, kwam niet terug. Tijdens die periode was hij ook bekend als verslaggever voor De Morgen van de motorcross-wedstrijden. Met de dood van Hugo Van den Enden verliest Vlaanderen een van de markantste ethici van de afgelopen veertig jaar. Vandaag, zaterdag, om 11u30 wordt afscheid van hem genomen in crematorium Westlede, Lochristi.

Johan Braeckman
(Verbonden aan de Vakgroep Wijsbegeerte & Moraalwetenschap, Universiteit Gent)

Advertenties

Acties

Information

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers liken dit: