De 21ste eeuw, een tweede middeleeuwen

18 12 2006

Martelpraktijken om informatie te ontfutselen aan terrorismeverdachten is anno 2006 geen taboe meer. We keren terug naar de middeleeuwen. De Amerikaanse en Britse regeringen hebben er blijkbaar weinig moeite mee om gevangenen te mishandelen in naam van de ‘heilige’ strijd tegen terrorisme. Daarmee ondergraven ze hun eigen humanistisch erfgoed.

Immers, het was het Britse parlement dat onder koning Karel II in 1679 de ‘Habeas Corpus Act’ goedkeurde. Die maakte willekeurige aanhoudingen en martelingen onwettelijk. Habeas Corpus werd opgesteld in een geest van, jawel, verdraagzaamheid en godsdienstvrijheid. Die is vandaag wel erg zoek in Guantanamo Bay en Abu Graib. Nochtans zijn Britten en Amerikanen erg trots op hun vrijheidsbeginsel. ‘Vrijheid’ is de noemer van de American Dream en het Verenigd Koninkrijk noemt zich graag de eerste moderne democratie.

De Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging protesteert tegen deze vervaging van de grenzen van menselijkheid en normbesef in officiële standpunten van Britse en Amerikaanse regeringsinstanties. Mishandelingen worden niet meer veroordeeld en martelingen worden gedoogd. Het verbod op martelpraktijken wordt ook omzeild door gevangenen te deporteren naar regimes die er geen punt van maken. De militarisering van de samenleving is weer een stukje meer realiteit. Dit kunnen wij als humanisten niet aanvaarden.

Wij eisen dan ook dat deze praktijken in het publiek debat worden gegooid. Wij eisen ook dat gevangen, ook terroristenverdachten, humaan worden aangepakt. Laten we samen zoeken naar oplossingen die binnen de Mensenrechten kaderen. Het huidig Amerikaans regime wil democratie brengen in dictaturen. Wel, het fair behandelen van verdachten is daar een belangrijk onderdeel van.

Prof. dr. Rik Pinxten





HVV sensibiliseert voor een geestelijk gezonde samenleving

14 12 2006

Woensdag 13 december start de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV) met een sensibiliseringscampagne voor de oorzaken van geestelijke ongezondheid, die zij de ‘Gezonde samenleving, gezonde mensen!’ noemt. De situatie is zo dramatisch dat wij vragen om de oorzaken van deze epidemie aan te pakken en niet enkel aan symptoombestrijding te doen.

Elk jaar zijn er 20.000 zelfmoordpogingen in Vlaanderen. Iedere dag sterven drie Vlamingen door zelfdoding. Per 100.000 inwoners maken hier negentien mensen een einde aan hun leven, het wereldgemiddelde ligt op veertien. Zelfdoding is de meest voorkomende doodsoorzaak bij mannen tussen 30 en 49 jaar, en bij vrouwen tussen 20 en 34 jaar. Eén op de acht Vlamingen kampt met ernstige psychische problemen. Volgens een recent onderzoek zou 42% van de consultaties bij de huisarts deels of volledig betrekking hebben op psychische problemen. Tele-Onthaal krijgt gemiddeld 335 telefoontjes per dag. Deprimerende cijfers, nochtans is Vlaanderen een welvarende regio.

De Vlaamse overheid beseft het probleem wel, dat blijkt uit de doelstellingen die zij in haar regeerakkoorden sinds 1999 heeft opgenomen. De verhoging van het aantal jobs in de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg en de recente campagne ‘Fit in je hoofd, goed in je vel’ zijn dus waardevol, maar eerder gericht op bestrijding van de symptomen en niet de oorzaken. Verleden vrijdag nog kondigde de Vlaamse regering aan de toegang tot spoorwegen, bruggen en hoge gebouwen te beveiligen tegen mensen die een einde aan hun leven willen maken. Een mooie poging, maar het zal hen enkel van methode doen veranderen.

“Een inclusief welzijnsbeleid mag niet blind mag blijven voor de maatschappelijke dimensie van onze geestelijke gezondheid. Welvaart vertaalt zich niet automatisch in welzijn. De economische rat race zorgt ervoor dat een enorme stress alle sferen van ons bestaan aantast.” zegt Björn Siffer, woordvoerder van HVV. Klachten als depressies, burn-out, angst- en paniekaanvallen en het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) zijn duidelijk stressgerelateerd.

“Willen we evolueren naar een New Yorks model waar elk individu twee jobs en twee psychiaters nodig heeft om het hoofd boven water te houden?” vraagt Siffer. In die optiek pleiten wij ervoor om ook structurele en maatschappelijke factoren van geestelijke gezondheid in kaart te brengen en daar de gepaste maatregelen tegenover te zetten.

Daarom ontwikkelde HVV deze campagne om de samenleving hiervan bewust te maken. Er zijn zes actiekaarten, affiches en de website www.gezondesamenleving.be. Daar kunnen geïnteresseerden de platformtekst die bij de campagne hoort, onderschrijven. De actiekaarten worden in Gent, Antwerpen en Leuven uitgedeeld. Aeolus verspreidt de campagne over heel Vlaanderen.

Voor deze campagne werkt de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging samen met volgende partners: Sarah Beweging, Holebifederatie vzw, Netwerk Psychiatrie en Samenleving, Els Ooms (assistente vakgroep psychoanalyse, UGent), Prof. dr. Ronald Commers (ethicus CEVI, UGent), Prof. dr. Filip Geerardyn (psychoanalyticus, UGent), Prof. dr. Fred Louckx (gezondheidssocioloog VUB), Prof. dr. Walter Vandereycken (psychiater KUL), Prof. dr. Jan Vranken (socioloog OASeS, UA).

De Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV) nodigt u uit op de live lancering van haar campagne Gezonde samenleving, gezonde mensen!. Op woensdag 13 december starten we om 14 uur aan de Fnac van de Veldstraat in Gent. We staan er met partners van de Holebifederatie, het Netwerk Psychiatrie en Samenleving en de Sarah Beweging. Donderdag 14 verdelen we kaarten op de Meir (aan de Wapper) in Antwerpen. Vanaf donderdag liggen ze ook in de verdeelbakjes van Aeolus in heel Vlaanderen.

Björn Siffer,
woordvoerder HVV





De Vlaamse epidemie

13 12 2006

Elk jaar zijn er 20.000 zelfmoordpogingen in Vlaanderen. Driemaal zoveel mensen hebben het ooit overwogen. Iedere dag sterven drie Vlamingen door zelfdoding. In 2004 stierven in totaal 1.085 personen door zelfdoding. Per 100.000 inwoners maken hier negentien mensen een einde aan hun leven, het wereldgemiddelde ligt op veertien. Zelfdoding is de meest voorkomende doodsoorzaak bij mannen tussen 30 en 49 jaar, en bij vrouwen tussen 20 en 34 jaar. Eén op de acht Vlamingen kampt met ernstige psychische problemen. Volgens een recent onderzoek zou 42% van de consultaties bij de huisarts deels of volledig betrekking hebben op psychische problemen. Tele-Onthaal krijgt gemiddeld 335 telefoontjes per dag. Deprimerende cijfers, en dan hebben we het nog niet eens gehad over de twintig procent met slaapproblemen, de zes procent met angstgevoelens en de acht procent met somatische klachten. Nochtans is Vlaanderen een welvarende regio.

De Vlaamse overheid erkent de problemen wel – dat blijkt uit haar doelstellin-gen die sinds 1999 in het regeerakkoord staan – maar de maatregelen die ze treft zijn ruim onvoldoende omdat ze niet raken aan de kern van de problema-tiek. Bijna alle initiatieven zijn gericht op het individuele, psychische niveau. De verhoging van het aantal jobs in de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg en de recente campagne ‘Fit in je hoofd, goed in je vel’ zijn waardevol maar slechts gericht op een individuele aanpak. Verleden vrijdag nog kondigde de Vlaamse regering aan de toegang tot spoorwegen, bruggen en hoge gebouwen te beveiligen tegen mensen die een einde aan hun leven willen maken. Een mooie poging, maar het zal hen enkel van methode doen veranderen. Een aanpak die mensen eigenlijk ontmoedigt om zich te bezinnen over de maatschappelijke dimensies van hun levensproblemen. Een aanpak die hen verplicht zich te spiegelen aan betwistbare normen waaraan ze zogezegd moeten voldoen om ‘gezond’ te zijn.

De ondertekenaars van dit platform vinden dat een inclusief welzijnsbeleid niet blind mag blijven voor de maatschappelijke dimensie van onze geestelijke gezondheid. Welvaart vertaalt zich niet automatisch in welzijn. De economische rat race zorgt ervoor dat een enorme stress alle sferen van ons bestaan aantast. Flexibilisering en herstructurering eisen hun tol. Klachten als depressies, burn-out, angst- en paniekaanvallen en het chronisch vermoeid-heidssyndroom (CVS) zijn duidelijk stress-gerelateerd en bevatten dus een maatschappelijke dimensie. Uit vele onderzoeken blijkt dat geestelijke (on)gezondheid mee wordt bepaald door structurele of maatschappelijke factoren die het niveau van het individu overstijgen. Hoe hoog ben ik ge-schoold? Zit ik onder of boven de armoedegrens? Ben ik getrouwd of alleenstaande? Ook de verwachtingen over succes zijn in onze prestatiemaat-schappij enorm hoog, waardoor mensen, in het bijzonder kinderen, snel het gevoel hebben te mislukken.

Die normerende benadering, waarbij het individu gevraagd wordt enkel naar zichzelf te kijken, werkt de medicalisering van onze samenleving in de hand. Voor elke ziekte een pil, zeg maar. De farmaceutische industrie bloeit als nooit tevoren. Het propageren en verhandelen van ziektes neemt onrustwekkende proporties aan. Onder het mom van ‘voorlichting’ worden door farmaceutische bedrijven ziektes gepropageerd bij media, dokters en publieke opinie. En voor die ziektes worden dan gretig geneesmiddelen geproduceerd. Een typisch voorbeeld is het zogenaamde erectieprobleem bij veertigplussers, een hype die in gang werd gezet door de producent van… Viagra.

Volgens ons wordt het hoog tijd om de problematiek eens globaal te bekijken en duidelijk te maken waar we met onze samenleving naartoe willen. Willen we evolueren naar een New Yorks model waar elk individu twee jobs en twee psychiaters nodig heeft om het hoofd boven water te houden? In die optiek pleiten wij ervoor om ook structurele en maatschappelijke factoren van geestelijke gezondheid in kaart te brengen en daar de gepaste maatregelen tegenover te zetten. In welke mate blijven holebi’s gebukt gaan onder de hetero-norm? Wat doen we aan de hoge depressiviteit bij alleenstaande vrouwen boven de veertig? Leven we in een waan van bio-optimisme of is er meer aan de hand? Wij passen voor een maatschappij waarin we enkel produceren, consumeren, visites betalen en pillen slikken. We staan voor een samenlevingsmodel waarin duidelijk wordt dat geestelijke gezondheid geen zaak is van het individu alleen maar een zorg van iedereen.Wij vragen de Vlaming en de overheid om zich te bezinnen over de oorzaken van de geestelijke ongezondheid, die stilaan epidemische proporties aanneemt.

Björn Siffer, Peter Algoet en Wouter Aers (Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging)

Dit humanistisch platform bestaat uit volgende partners: Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging vzw, Sarah Beweging, Holebifederatie vzw, Netwerk Psychiatrie en Samenleving, Els Ooms (assistente vakgroep psychoanalyse, UGent), Prof. dr. Ronald Commers (ethicus CEVI, UGent), Prof. dr. Filip Geerardyn (psychoanalyticus, UGent), Prof. dr. Fred Louckx (gezondheidssoci-oloog VUB), Prof. dr. Walter Vandereycken (psychiater KUL), Prof. dr. Jan Vranken (socioloog OASeS, UA).





Who’s fooling who?

13 12 2006

Uit een marktonderzoek van VEPEC, de Vereniging voor Promotie en Communicatie, blijkt dat de Vlaming wel degelijk gelovig is, maar het instituut kerk de rug toekeert. Ook het goed gepromote religieus reveil onder jongeren wordt door deze studie streng weerlegd. Een verrassende conclusie, want VEPEC werd ingehuurd om de kerk opnieuw populair te maken in Vlaanderen. Bovendien is een staal van 564 Vlamingen op een populatiegrootte van 5 miljoen Vlamingen ouder dan 15 uiteraard geen representatieve steekproef. Maar noch VEPEC noch de media storen zich daaraan. Daarom is de enige conclusie die je uit dit één-tweetje kan trekken een vraag: who’s fooling who?

God is niet dood, want 53% van de ondervraagden zegt gelovig te zijn. Maar godsdienst is wel dood, want de kerkgang blijft dalen en een overdonderende meerderheid gelooft dat de kerk de mensen maar wat voorliegt. Men gelooft wel dat er iemand is die het aardse leven bestuurt, maar het verhaal over Adam en Eva en de engelen en de schepping van de wereld door God dat men daarrond geweven heeft, gaat te ver.

De studie van VEPEC legt het verschil tussen gelovig en christelijk gelovig pijnlijk bloot. Kardinaal Danneels, spin doctor van dit bizarre schouwtoneel, sprak tijdens zijn Te Deum in 2004 volgende profetische woorden. “De waarheid heeft geen veroveringsdrift nodig. Ze heeft genoeg aan haar innerlijke wervingskracht. Ze verovert niet, ze straalt. Ze heeft geen bedenkelijke marketing nodig en geen schreeuwerige publiciteit.”. Deze woorden bleken weinig profetisch, want met deze studie levert de kardinaal zich over aan een harde marketingstrategie. Een goede barometer om te voelen dat het instituut RKK best weet dat het absoluut niet representatief meer is voor de gelovige Vlaming. De katholieke kerk bezit nog steeds het quasi-monopolie op overgangsplechtigheden en de mensen gebruiken de infrastructuur en het personeel van die kerk graag om belangrijke overgangsmomenten in hun leven een plechtig en esthetisch verantwoord karakter te geven. Maar of deze mensen ook geloven wat hun zeer tijdelijke gastheer zegt over condoomgebruik, abortus, euthanasie, de schepping en andere belangrijke en minder belangrijke thema’s? Ik denk van niet. De vraag blijft dus: wat wil de katholieke kerk met dit onderzoek bewijzen? Dat het als instituut voorbijgestreefd is? Dit onderzoek bewijst vooral mijn vermoeden dat een groot percentage van eender welke bevolking vatbaar is voor een al dan niet godsdienstig geïnspireerde spiritualiteit. Vroeger werd dit percentage gemonopoliseerd door de RKK, maar door de emancipatie van het individu en mondialisering van nieuwe inzichten, waaronder de oosterse tradities en het humanisme, verliest de RKK dat vertrouwen. Ten voordele van de vrijzinnigheid? Blijkbaar niet, maar wat wil je als de alternatieven uit deze hoek worden voorgesteld als “humanisme” en “vrijmetselarij”? Het eerste is een zeer waardevol, maar moeilijk en weinig gekend begrip. Het tweede is negatief geconnoteerd door de geslotenheid en fabels die ermee gepaard gaan. Zouden de resultaten pro vrijzinnigheid of vrijzinnig humanisme niet hoger gelegen hebben indien de alternatieven werden voorgesteld onder de naam waaronder ze het meest gekend zijn: vrijzinnigheid? Ook hier weer een vaststelling die de waarde van het onderzoek zwaar hypothekeert.

Als vrijzinnige humanist word ik gesterkt door onderzoeken als deze. Ze tonen aan dat Vrij Onderzoek, in de ware betekenis van het woord, belangrijk is om manipulatie te ontmaskeren. Wat bij deze hopelijk gebeurd is. Tegelijk probeer ik om mij niet over te geven aan een sciëntistische vrijzinnigheid, die volgens mij een stigma en belemmering vormt voor de ontwikkeling van een progressief vrijzinnig humanisme dat allianties zoekt met andere niet-orthodoxe levensbeschouwingen die willen meewerken aan een redelijke samenleving waarin medemenselijkheid en niet de economie centraal staat.

Björn Siffer,
woordvoerder HVV