Ik wil het hier eens hebben over een nieuwe breuklijn die ons Vlaanderen steeds meer kenmerkt. Het is de breuklijn tussen de Verlichtingswaarden en het libertarisme. Het libertarisme is een politieke filosofie die zich kort door de bocht laat samenvatten als een radicale vorm van liberalisme. Oorspronkelijk vooral gelinkt aan hoofdzakelijk linkse anarchisten, maar tegenwoordig vooral gebezigd door rechts. Schatplichtig aan figuren als Bernard Mandeville, zwanger van egocentrische denkbeelden zoals het diepe inzicht dat hebzucht de bron is van maatschappelijk welzijn. “Ik doe wat ik wil, ik heb jou toch niks gevraagd!” Dit botst natuurlijk met een maatschappij die gestoeld is op de waarden van de Verlichting. We kennen ze allemaal: vrijheid, gelijkheid en solidariteit. Solidariteit zorgt ervoor dat er een gezond evenwicht bestaat tussen vrijheid en gelijkheid. Maar net daar botsen de Verlichting en het libertarisme. Libertairen hanteren ten eerste een puberale versie van vrijheid en ze weigeren ten tweede die vrijheid af te wegen tegenover de gelijkheid. Grote slachtoffers van die nieuwe zeer assertieve golf van libertarisme zijn twee grote traditionele partijen: Open VLD en sp.a. Uit kiesonder-zoek blijkt dat ze allebei veel stemmen verliezen aan een uitgesproken libertaire partij als Lijst Dedecker. Naast argumenten als scholingsgraad en vatbaarheid voor simplismen moeten we voor ogen houden dat in beide partijen veel atheïsten, of vrijzinnigen of noem ze hoe je wil, zitten die blijkens onderzoek van Mark Elchardus een negatieve vrijheidsinvulling koesteren.

Een negatieve vrijheidsinvulling betekent dat je je niet graag laat beperken door anderen, laat staan door zo’n vies beest als De Overheid. En net die negatieve vrijheidsinvulling is de potgrond waarin Lijst Dedecker groeit. Maar, uit angst voor stemmenverlies gaan traditionele partijen soms mee in zo’n libertair verhaal. Neem nu de snelheidscontroles. “Voor een     lijst van snelheidscontroles, kijk op pagina zo veel van Teletekst!”. “Er zijn vallende sterren gesignaleerd op de E19 tussen Brussel en Antwerpen!”. Zelfs Touring Mobilis heeft de commercie ontdekt en maakt reclame voor een sms-dienst die snelheidscontroles meldt. “75 eurocent per melding!”. Ja zeg, waar zijn we in godsnaam mee bezig? De essentie van zo’n anonieme snelheidscontroles ligt hem toch in het feit dat mensen wat trager gaan rijden omdat ze niet weten waar de controles plaatsvinden? Waarom heeft nog niemand de overheid voor de rechter gedaagd voor het oogluikend toelaten van belemmering van de openbare veiligheid! Maar neen, bij ons kan dat allemaal. Uit angst voor een stel libertaire kwasten die foeteren op snelheidsboetes en die nog het liefst van al zo hard zouden rijden als ze willen. Met alle   veiligheidsrisico’s voor andere mensen vandien.  Ah ja, want ik doe toch wat ik wil?

Björn Siffer (woordvoerder HVV) – Het Vrije Woord Extra, oktober 2009

Het hoofddoekverbod dat door directrices van het Atheneum Antwerpen en van het Atheneum Hoboken werd afgekondigd, blijft de debatten domineren. Eindelijk, zouden we zo zeggen! Want zo’n debat gaat over veel meer dan over de hoofddoek. Het gaat over kansen op onderwijs en over de vraag of goed onderwijs niet belangrijker is dan de hoofddoek. Het gaat om een problematische identiteitsbeleving, die volledig overheerst wordt door godsdienst. Het gaat over kansen op de arbeidsmarkt, zoals Jan Denys van Randstad al heeft aangetoond in een opiniestuk in De Morgen. Ook HVV kon niet achterblijven in deze discussie en steunde in een opiniestuk in De Morgen de beslissing van het Atheneum van Antwerpen. Omdat geen enkel recht absoluut is, ook niet het recht op godsdienstvrijheid. Wanneer andere rechten, zoals de vrijheid om iets niet te dragen, in het gedrang komen, mag een instelling als een school ingrijpen. Dat was de kern van ons betoog. Samen met de vraag of de om hun assertiviteit geroemde moslima’s in al hun furie niet even wilden overwegen om hun godsdienstige aanspraken wat te temperen. Om hun godsdienst toch een beetje te relativeren. Het debat gaat ook over gelijkheid. Moslims vragen gelijke behandeling en non-discriminatie. Maar wanneer hen dan wordt gevraagd om zich te schikken naar het schoolreglement, dat voor iedereen gelijk zou moeten gelden, dan breekt de hel los. Hallo? Je kan niet vragen om gelijke behandeling op de arbeidsmarkt, op school of waar dan ook, om dan zelf de gelijkheidsprincipes te ontwijken. Dat zegt ook Paul Scheffer in ‘Het land van aankomst’. Het zou verplichte lectuur moeten zijn voor iedereen die op een moderne manier over integratie wil nadenken. Verplichte literatuur ook voor de activisten van BOEH! en voor de ouders die hun kinderen de eerste september  kwamen opjutten voor de schoolpoort, getooid met trechters en slangen en aureooltjes op hun hoofd. Er is een tijd en een plaats voor alles en ik vind zo’n opjutterij net voor de kinderen de school betreden en worden overgeleverd aan het gezag van de school, pedagogisch totaal onverantwoord.

Björn Siffer (woordvoerder HVV) – Het Vrije Woord Extra, oktober 2009

Wat een televisieweekend (12 en 13 september 2009), voor de objectieve kijker van vlees en bloed kan dit de aanleiding zijn tot een bezoek aan een of andere zieleknijper wegens totaal ongeloof. Te beginnen op zaterdag waar we in het 19.00 uur journaal op tv 1 en ter zake op canvas te zien kregen hoe, tja hoe noem je zoiets, seutig – hysterisch jonge meisjes vasthouden aan een symbool van onderwerping aan de man, zoniet dan toch aan god. Het is alsof hun leven er vanaf hangt, zowel in het hier als in het hiernamaals. Het eerste lijkt mij in deze zelfs aannemelijker dan het tweede want vormen van dwangmatigheid van de moslimclerus en de mannelijke zeloten is nog moeilijk te ontkennen. Bijna naadloos gaat de televisie avond over in een reportage (vrouwen van kaboel)van de onvolprezen Rudi Vrankx dewelke ons de meest gore verschrikkingen toont van deze heilzame leer die ons ook weet te vertellen dat mensen van klei zijn gemaakt. Nooit geweten dat klei zoveel pijn kan voelen noch aanrichten. Nooit of te nimmer hoor of zie je deze meisjes, bewust als ze zijn van hun vrijheden en rechten, demonstreren tegen deze walgelijke uitingen van islambeleving. Al zeker hoor je nooit de islam clerus oproepen of bewust maken van deze feiten. Neen, Dhr taouil is zelfs de mening toegedaan dat de taliban ” nooit een eerlijke kans heeft gekregen”. Het zal je kerkvadertje maar zijn. Is deze man eigenlijk een erkende “bedienaar van de eredienst” ? Na zoveel geestespijniging is het tijd voor rust, dus slapen gaan. Het is de volgende dag alweer “wakker op zondag” en “de zevende dag” staat voor de deur. Wat ons daar (atv)voorgeschoteld word tart de overbelaste “ziel” van de dag daarvoor. Terwijl Mr Vermeersch erg accuraat en beleefd even de positie van de vrouw schetst zoals beschreven in het boek van de “waarheid” de koran, dit onder het onbeschofte gekrijs van Mr taouil, merkt de naast hem zittende gehoofddoekte actievoerdster op in alle rust ” oh ja, dat zijn de zeven discriminaties van de vrouw” ofdat het de normaalste zaak van de wereld is. Met de beelden van Vrankx nog fris in het geheugen kwam het braaksel mij aan de lippen te staan bij zoveel versteende gevoelens en de arrogante emotieloosheid. Zou een mens dan toch van klei zijn ? Zou Mvr Almaci (groen) ook naar de dokter moeten, gehoorgestoord ? Of zou Mr Vermeersch gewoon gelijk hebben, gebrainwashed, sektarisch en dus gevaarlijk !

Peter Calluy – Boom

05/10/2009 14:49   bereik   dv
Dat brengt me bij de derde paragraaf, die over Solidariteit gaat. Ook daar gaat de tekst de hamvraag uit de weg. Solidariteit, daar is niemand tegen. De vraag is alleen hoever die moet gaan. Elke vorm van solidariteit veronderstelt een cirkel waarbinnen men solidair is. Voor de egost beperkt die cirkel zich tot zijn eigen persoon: hij is enkel solidair met zichzelf. Voor anderen strekt die cirkel zich uit tot het gezin, de straat, de buurt, het ras De voorliggende tekst van het Vlaams vrijzinnig-humanisme spreekt zich niet uit over de cirkel met wie men solidair wil zijn. Het gaat enerzijds over de geglobaliseerde wereld en ontwikkelingshulp, maar spreekt anderzijds, in de titel nog wel, over een waardige samenleving als Vlaamse utopie. De vraag is actueel: hoe solidair moet men zijn met Walloni? Met Brussel? Met Bulgarije? Met Turkijke? Een klein regio kan niet alle wereldproblemen aanpakken. Hoe stellen we prioriteiten? Op basis van taal allen naar Zuid-Afrika? Op basis van geschiedenis allen naar Congo? Op basis van urgentie allen naar Soedan? Op basis van belang voor de wereldvrede allen naar Palestina? Kortom, een discussie over solidariteit die niets zegt over het bereik van die solidariteit riskeert vrijblijvendheid.

17/09/2009 15:28   welke solidariteit?   ap
ik vind het hier belangrijk na te gaan wat we willen: solidariteit tussen burgers, tussen sociale klassen, tussen staten Vaak heft de ene vorm van solidariteit alle verantwoordelijkheidgevoel op ik betaal al belastingen dus hoef ik zelf niets meer te doen, ik stort elke maand voor het goede doel dus doe ik mijn deel al. En vooral: wat verstaan we precies onder solidariteit? Hebben we het hier louter over financile solidariteit of houdt solidariteit ook in dat je je op de een of andere manier in de samenleving engageert? Wat met boutade dat solidariteit ongelijkheid alleen maar in stand houdt? Dit argument hoor ik weer meer en meer. Zowel in politieke kringen als het over de solidariteit tussen Vlaanderen en Walloni gaat als in rechtse kringen in verband met solidariteit met bijvoorbeeld armen. herinner je de uitspraak van Bart De Wever van een paar jaar geleden waarbij hij benadrukte dat armen zelf verantwoordelijkheid dragen voor hun eigen situatie.

04/08/2009 15:23 synthese focusgroepen voorjaar 2009 pn
In een geglobaliseerde wereld houdt het streven naar Gelijke Kansen ook Solidariteit in. Maar het is niet omdat iemand een recht heeft, dat hij of zij hiervan ook gebruik kan maken. Hongersnood los je niet op met het recht op eten. Belastingen, sociale zekerheid, ontwikkelingshulp zijn vormen van soli-dariteit. Een herverdeling van de bestaande middelen is mogelijk maar ook de wijze van herverdeling mag geen gevoel van ongelijkwaardigheid teweegbrengen. Gelijkwaardigheid is een beschavingsver-schijnsel. Een zekere welvaart is een voorwaarde om welzijn te bereiken. Hoe kan je vrij zijn als je nauwelijks middelen van bestaan hebt? Moet sociale zekerheid dan naar zoveel mogelijk landen wor-den uitgebreid? In elk geval als je niets doet noch geeft, komt niets op zijn plaats terecht. In een waardige samenleving moeten mensen de kans én de middelen krijgen om voor zichzelf te zorgen. Solidariteit is ook de mogelijkheid geven te leren in een vrije en open structuur. Solidair zijn vraagt in elk geval een goed inlevingsvermogen. Solidariteit is ook zorgen voor de toekomst. Zonder wereld is er immers ook geen waardige samen-leving meer!

16/02/2009 15:59 SOLIDARITEIT – Onverschilligheid is aan mij niet besteed. VM
Er is verdorie nog teveel onrecht, te veel nood! Hoe ga ik hier mee om? Door daadwerkelijk kansen te creren voor iedereen. Een vrijzinnig humanist benadert de wereld als geheel. De toekomst voor onszelf krijgt pas zin indien we dat z realiseren dat ook de toekomst van anderen wordt verzekerd. Hierbij dienen niet alleen theoretische rechten worden vastgelegd, maar moeten rele kansen worden aangeboden om die rechten te concretiseren.Het is niet omdat iemand een recht heeft, dat hijzij daar ook gebruik van kan maken. Hongersnood los je niet op met recht op eten.

21/01/2009 23:52 solidariteit K V
Hoe zit het met de solidariteit op landelijk niveau? Hoe komt het dat de solidariteit schijnbaar aan belang inboet bij uitspraken van o.a. het Vlaams Belang als er slogans als eigen volk eerst naar boven komen. Is er een bewustzijn bij de mens omtrent dergelijke solidariteit?Hetzelfde met de patstelling Vlaanderen-Walloni, is solidariteit hier aan de orde? Verliest de solidariteit op menselijk niveau haar rele kracht? Wordt ze soms verbannen naar het getto van idealisme en naviteit?

21/01/2009 23:51 solidariteit L VB
Hoe komt het dat slecht een beperkt percentage van de mensen die rijk genoeg zijn om te steunen, meewerken aan de wereldsolidariteit? Waarom kopen sommigen liever een derde auto dan mensen in nood te helpen? Is dit een aangeboren egosme? Hebben zij hun twijfels over de manier waarop hun geld besteed wordt of geldt dit slechts als een excuus? Kan de overheid meer doen om er meer mensen voor warm te maken? En de mensen die wel steunen, uit welke overtuiging doen zij dat? Puur uit solidariteit met de andere helft van de wereld of eerder om hun schuldgevoel af te kopen?

21/01/2009 23:50 solidariteit I G
Solidariteit is de onverschilligheid doorbreken, betekenis geven aan elkaar, bruggen naar de ander leggen. Fr. Wuytack Hoe kunnen we dit realiseren in onze huidige samenleving en directe omgeving? Om de berusting te doorbreken moet je gemeenschappen vormen. Op ieder niveau: van wijk tot wereld. Vanuit welke invalshoek zou jij vertrekken om een gemeenschap te vormen?

21/01/2009 23:49 solidariteit E D
In onze huidige samenleving kennen we een aantal vormen van solidariteit, zoals OCMW,ziekenfonds,familiehulp,…maar ook kleinschalige initiatieven zien het levenslicht kaarten bijvoorbeeld de eenzaamheid onder ouderen aan en trachten daar op hun manier iets aan te doen. Maar wanneer termen als individualisering steeds meer de kop opsteken en leuzen als Belgi barst, Eigen volk eerst op muren worden gekalkt, kan men zich afvragen hoe solidair onze samenleving echt is? En hoe wordt solidariteit in andere culturen die leven in Belgihet Gentse ingevuld en ervaren?

21/01/2009 23:48 solidariteit K V
Kunnen overheden hun eigenbelang even opzij zetten voor een grondige aanpak en voor een werkelijke verandering zorgen naar een meer solidaire wereld of is dit slechts een illusie? Is onze westerse hulp aan derde wereld landen wel zo solidair te noemen als men vaak laat uitschijnen?Is het wel mogelijk om te komen tot een eerlijke globalisatie waarbij met alle partijen rekening kan gehouden worden? Hoe kan gewerkt worden aan een globalisering die voordelen kan bieden voor alle medespelers en niet enkel voor de sterkste economien? Hoeveel zijn wij bereid op te geven van onze luxe ten voordele van een meer solidaire wereld voor iedereen? Welke dingen zijn daar haalbaar? ecologische voetafdruk Wat kan het individu hierin betekenen?

21/01/2009 23:47 solidariteit M G
Kan je je voorstellen dat je 12 uren per dag werkt, 7 dagen per week en dat je niet kan leven van je loon? Kan je je voorstellen dat je woont in de fabriek waar je werkt, met zn tween slaapt in een eenpersoonsbed en met zn tienen in een kamer? Dit is de realiteit voor vele arbeidsters in de sportkledingindustrie. Maar ook in andere kledingindustrien worden de arbeiders op een mensonwaardige manier behandeld. Hoe kunnen we in onze consumptiemaatschappij waar winst en prijs de geprezen woorden zijn toch solidair en bewust kopen met respect voor de arbeiders die in deze mensonwaardige omstandigheden moeten zwoegen? Kunnen wij als bewuste consument bij de bedrijven rechten voor hun arbeiders afdwingen? Hoe kunnen we dit dan eventueel doen? En hoe veranderen we de attitude bij de niet-bewuste consument?

21/01/2009 23:46 solidariteit CDAW
Was er vroeger meer solidariteit dan in de hedendaagse samenleving? Versterkt de globalisering de solidariteit onder de minderheden? Is het in een globaliserende samenleving nog mogelijk om een algemeen solidariteitsgevoel te hebben? Heeft iedereen nog gelijke waarden?Waarom willen we de rest van de wereld iets opleggen waartoe we zelf Vlaanderen – Walloniniet in staat zijn?

21/01/2009 22:33 solidariteit P B
Hoe doe je dat, solidair zijn in een klimaat waar je gepusht wordt om zo voor jezelf op te komen dat je daarbij de ander mag wegduwen, negeren, voorbijsteken en vooral niet helpen (men zou van je kunnen profiteren! een ander helpen kan gevaarlijk zijn! enz.). Hoe kun je nu solidair zijn wanneer je koelkast vol producten staat (die iets goedkoper zijn dan andere…) die voortkomen uit een economie en (monopolie)beleid van uitbuiting en onderdrukking. En hoe bel je dan solidair met een gsm of computer die vol zit van essentiële grondstoffen gewonnen uit de mijnen van de armste landen ter wereld (rijk aan bodemschatten), die gerund worden door buitenlandse firma’s (onder andere van bij ons), gesteund door het politiek beleid van het land zelf en van de invoerder? Betekent solidair zijn ook niet meteen een andere manier van leven ? Bewuster? Ecologischer? Menselijker en vriendelijker en vooral delend leren leven. De ander niet langer als anoniem te zien ?

05/10/2009 14:48   van 1 naar 6 miljard   dv
De tweede paragraaf, getiteld Gelijke kansen, staat wel dichter bij de geest van 1789. Egalité laat zich inderdaad goed actualiseren als gelijkheid van kansen, ongeacht tot welke rang of stand men behoort. Maar de wereld is wel ingrijpend veranderd sindsdien. Toen de idealen van de Franse Revolutie ontstonden telde de wereld minder dan één miljard inwoners. Vandaag zijn het er zes miljard, over enkele decennia negen miljard. Stel dat die allemaal konden genieten van een volmaakt systeem van gelijke kansen. De wereld ging eraan kapot! Er zouden hele oerwouden geveld moeten worden om nog maar de nodige lessenaars te maken. Het humanisme, een rijke filosofische traditie die me zeer dierbaar is, biedt geen antwoord op het probleem van de overbevolking, het grootste planetaire vraagstuk van het ogenblik. En dat komt doordat de wortels van dat denken in de periode 1500-1800 liggen, terwijl onze inzichten over demografie uit de negentiende eeuw stammen vnl. Malthus en Darwin. Het humanisme en het Darwinisme leven op gespannen voet met elkaar, al zullen veel aanhangers van het vrijzinnig humanisme in Vlaanderen vandaag eerder affiniteit hebben met de evolutieleer dan met het creationisme. De fundamentele breuklijnen situeren zich op twee niveaus. Ten eerste, voor het humanisme moet iedereen bij zijn geboorte over gelijke kansen beschikken; voor het Darwinisme geldt net het omgekeerde: er zijn altijd te veel geboortes, niet elk organisme heeft evenveel overlevingskansen, er moet en er zal selectie plaatsvinden. Qua ideaal is het ene prachtig, qua theorie is het tweede waar. Het is niet duidelijk hoe die twee te rijmen vallen. Ten tweede: voor het humanisme is de centrale categorie de mens vandaar de naam, uiteraard, voor een consequent Darwinisme is die categorie relatief. De mens staat niet langer op een sokkel, er loopt geen fundamentele scheidslijn tussen de mens en de hogere primaten. Bioloog Dirk Draulans stelde onlangs de vraag op scherp. Wat is het ergst, het uitsterven van de berggorilla in Centraal-Afrika of de genocide van Rwanda? Lastige vragen, zeker als je weet dat beide tragedies grotendeels te maken hebben met overbevolking in de regio.Uiteraard, ik verwacht niet dat een compromistekst van het Vlaams humanisme in een paragraaf van een halve bladzijde een van de allergrootste morele dilemmas van onze tijd oplost. Maar anderzijds: als we de ambitie opbergen om complexe morele dilemmas aan te pakken, verliezen we al snel onze relevantie.

17/09/2009 15:30   goochelen?   ap
Dit is een thema waar alle politieke partijen in dit land de laatste jaren mee worstelen. Vandaar ook het gegoochel met termen als gelijke startpositie en gelijkwaardigheid. De waarheid is dat alle inspanningen ten spijt er nog lang geen sprake is van gelijke kansen in het onderwijs dat terecht veel aandacht krijgt in de tekst of op de arbeidsmarkt. Naast ongelijkheid en ongelijke kansen op het vlak van inkomen de generatiearmoede die een vicieuze cirkel blijft en van opleiding, is er in mijn ogen een nieuwe ongelijkheid gegroeid: de kloof tussen mensen die genformeerd zijn al dan niet langs digitale weg en door hun opleidingafkomstomgeving in staat zijn hun weg te vinden door de informatiestroom en mensen die dat niet zijn. Dit is vaak bepalend voor iemands toekomst omdat het onder meer gaat over informatie over rechten en plichten als burger, subsidies, opleidingen, zorg, ….

04/08/2009 15:26 synthese focusgroepen voorjaar 2009 pn
Een aantal focusgroepen wijzen erop dat Vrij Onderzoek veronderstelt dat een waardige samenleving het streven naar Gelijke Kansen voor iedereen vooronderstelt. Tijdens de afgelopen halve eeuw is er een enorme toename van kansen gekomen maar de gelijkmatige verdeling hiervan is een uitdaging gebleven. Het geboorterecht of erfrecht maar ook corporatisme wordt hierbij door verschillende deel-nemers in vraag gesteld. De positie van mensen die zich ongelijkwaardig behandeld voelen is vaak gebaseerd op uitsluiting en een gevoel van machteloosheid. Naast het verhogen van het inkomensniveau en de verbetering van sociale omstandigheden, is naast gezondheid ook taal of de mogelijkheid om te communiceren een essentile voorwaarde om uit armoede te geraken. Onderwijs dat eisen durft te stellen, wordt als het voornaamste middel gezien om tot Gelijke Kansen te komen. Het onderwijs moet dan wel wederzijds respect en waardering tonen om talenten te ontwikkelen zodat éénieder naast een kritische houding ook een positief zelfbeeld kan ontwikkelen. Dit positief zelfbeeld is noodzakelijk om in je eigen kunnen te geloven en je eigen daden als waardevol te ervaren. Er wordt gesuggereerd een systeem van valorisatieoefeningen te ontwikkelen zoals het opzetten van vrij-onderzoeksgroepen om de kritische geest van leerlingen te ontwikkelen maar ook om echt inte-ressant leermateriaal te verkrijgen. Deze vorm van waardering stimuleert immers het potentieel dat in elk individu aanwezig is en dat de samenleving nodig heeft. Leerkrachten moeten geschoold worden de talenten van jongeren te ontdekken zodat ze zich kunnen ontplooien en ontwikkelen in een waardige samenleving.Een aantal deelnemers wenst ook de aandacht te vestigen op het waarborgen van gelijke kansen voor vrijzinnigen in een Vlaamse waardige samenleving. Als bijvoorbeeld media ergens levensbeschou-wingen bij betrekken, moet er ook een vrijzinnig-humanist aan het woord komen.

21/01/2009 22:22 gelijke kansen L C
Hoe mensen samenleven heeft betrekking op hoe mensen met elkaar omgaan. Zo is er een groot verschil tussen contexten als een grootstad, dorp, getto,…maar ook kleinschaliger zoals het eigen gezin, de familie, de vriendenkring,…Gelijke kansen creëren kan enkel gebeuren binnen deze contexten en is dus sterk afhankelijk van de omgevingsfactoren (heerst er een gemoedelijke sfeer of een vijandige sfeer, welke religie heeft er de bovenhand, hoe zit het met de economische gesteldheid van de context,…?). Bovendien vergt het streven naar gelijke kansen de inzet en het respect van iedereen, naast een gunstige context. Gelijke kansen creëren is dus hard labeur, want zouden deze ook niet kunnen gecreërd worden in een ongunstig milieu? Hoe zit dit in onze samenleving, in onze context? Hebben we een gunstig of een ongunstig milieu en is er de moed van iedereen om gelijke kansen te creëren?

1/01/2009 22:17 gelijke kansen KD
Gelijke kansen creëren in een waardige samenleving is rekening houden met contexten en dus afhankelijk van omgevingsfactoren. Wat doet de Belgische overheid om een gelijke kansen-beleid te voeren? Kunnen we spreken over gelijke kansen in het onderwijs, wanneer het voor allochtonen onmogelijk is les te volgen in hun moedertaal? In hoeverre streven de verschillende politieke partijen naar gelijke kansen?

05/10/2009 14:50   luisteren naar onszelf   dv
Eenzelfde gevoel van zinvolle aanzet zonder kordate consequentie bekroop me tijdens de lectuur van de slotparagraaf over het Actieve pluralisme. De discussie gaat inderdaad over de vraag of het humanisme zijn eigen idealen luider en duidelijker moet uitdragen. Het is de vraag van elke levensbeschouwing: het christendom en de islam kiezen voor de bekeringsijver, het boeddhisme niet. Daar is de leer eerder een uitnodiging dan een oproep. Waar situeert het vrijzinnig humanisme zich? De tijd van een volstrekt passieve houding is allicht voorbij, dan trekt men alleen maar toevallige passanten. Maar een veel actievere opstelling riskeert ideologische agressie die hovaardig verkondigt wat anderen moeten doen en er niet voor terugdienst particuliere waarden op te leggen als universele beginselen. Dat kan ten langen leste zelfs wrevel en afkeer bij de tegenpartij opwekken. Gelukkig ligt er tussen passief afwachten en agressief promoten een gulden middenweg: die van het assertief opkomen voor de waarden die ons dierbaar zijn. En dat opkomen kan geschieden op een manier die anderen in hun waarde laat, maar ook onszelf en onze eigen geschiedenis in onze waarde laat. Dialoog begint ook met te luisteren naar onszelf.

17/09/2009 15:31   onderwijs   ap
Wat onderwijsidee betreft een bedenking: ik hoor dat her en der ouders opstaan die hun kinderen elk jaar of om de twee jaar een andere godsdienst laten volgen dus een jaartje katholieke godsdienst, een jaar islam, een jaar zedenleer, een jaar jodendom, enzovoort. Op dit moment is dat geen gemakkelijke aanpak en de scholen zijn er ook al niet blij mee.

04/08/2009 15:27 synthese focusgroepen voorjaar 2009 pn
Het Vrijzinnig Humanisme dat essentieel een open geest voorstaat moet een voortrekkersrol spelen in dialogen met andere
levensbeschouwingen. Het beeld van de mens in de context van de wereld staat uiteraard ter discussie. Levensbeschouwingen zijn niet genetisch bepaald maar aangeleerd in een gegeven tijdsgebonden maatschappelijke context. Er wordt gepleit voor een redelijke tolerantie, met de kanttekening dat dit een luxe is die je je kan veroorloven als je in een welvarende samenleving woont. Zelfs al leeft er bij sommigen angst voor islamisering van onze samenleving nu we ons stilaan los ge-maakt hebben van het juk van het katholicisme, moet de georganiseerde vrijzinnigheid de boodschap dat ze altijd naar dialoog zoekt luider en duidelijker brengen. Alleen levensbeschouwingen die het be-staan, de beleving en de praktijk van andere levensbeschouwingen begrijpen, aanvaarden en respec-teren, bieden de mogelijkheid waardig samen te leven. Vrijzinnig-humanisten kunnen hierbij een voor-beeldfunctie uitoefenen aangezien hun ethiek gebaseerd is op reflectie en vrije keuze. Verschillen aanvaarden, elkaar erkennen en mekaar inspireren is een voorwaarde voor vrij onderzoek maar ook om tot menselijke verbondenheid te komen. Leven zonder verschillen is ook in de natuur onmogelijk. Maar als we diversiteit willen behouden, moeten we ook tegenwerkende krachten bestrijden. Overhe-den mogen geen enkele levensbeschouwelijke stroming boven een andere stellen, ook niet in een tolerante praktijk. De vraag wordt in meerdere focusgroepen gesteld of in het onderwijs de verschillende vakken levens-beschouwing niet zouden moeten vervangen worden door filosofie om samen tot dynamische, genu-anceerde oplossingen te komen. Dialoog impliceert ook discussie, zelfkritiek en flexibiliteit.

16/02/2009 16:03   ZELFBESCHIKKING – Ik geloof in de mens, niet in god   VM
Een vrijzinnig humanist probeert zelf zijn leven zin te geven zonder beroep te doen op hogere machten die dicteren hoe te leven. Hij is verantwoordelijk voor de keuzes die hij in zijn leven maakt. Dit vereist evenwel een duidelijke scheiding tussen religieuze levensbeschouwing en het gemeenschappelijk referentiekader van waarden van onze samenleving.Een vrijzinnig-humanist heeft geen pasklaar antwoord op ieder probleem. In iedere specifieke situatie burenruzie, culturele tegenstellingen, euthanasie, opwarming van de aarde, de wereldwijde energieproblematiek, hongersnood, rampen, tracht hij het goede zelf te bepalen en na te streven.

16/02/2009 16:00   OPENHEID – Verandering schrikt mij niet af   VM
De wereld veranderd voortdurend en snel. Hoe ga ik daar mee om? Met een onbevangen houding!Een vrijzinnig humanist is nieuwsgierig en wil leren. Hij luistert naar anderen zonder zijn eigen principes uit het oog te verliezen. Van die andere verwacht hij dan ook eenzelfde respect en luisterbereidheid. Ieder gesloten extremisme zal hij bestrijden. Eerder dan zich er angstvallig voor af te sluiten zal de vrijzinnig-humanist maatschappelijke veranderingen kritisch onderzoeken. Hij zal nadenken over de mogelijke gevolgen voor mens en milieu energiecrisis, religieus extremisme, en zal ze in een open dialoog bespreken met anderen. Het blijft hierbij niet allen bij vrij denken en praten, een vrijzinnig humanist voegt de daad bij het woord!

05/02/2009 11:58   pluralisme   PN
groot gelijkvoor de volgende fase én voor het denkfeest op 18 november zullen we in een breder pluralistisch platform denken, overleggen en werken

02/02/2009 13:27   Andere levensbeschouwingen   JDV
Ik vraag me af waarom we geen contact of samen zoekenvoorzien met andere levensbeschouwingen rond deze erg belangrijke actie naar een waardige samenleving. Als elke levensbeschouwing dit op zijn eigen eilandje uitwerkt komen we er gegarandeerd niet. Ik begrijp nog dat de start per groep levensbeschouwing wordt genomen … maar in het project moet een fase zitten die toelaat over de muren uit te stijgen. Het staat me een beetje tegen dat we dit soort positieve acties telkens in ons eigen hokje moeten uitvoeren …

05/10/2009 14:47   het ene of het andere   dv
De paragraaf over Zelfbeschikking breekt een stevige lans voor vrij onderzoek, dat klinkt prachtig, maar pleit tevens voor het stellen van prioriteiten voor het besteden van geld aan wetenschappelijk onderzoek op basis van de sociale gevolgen van het onderzoek en de noden van de samenleving. Ja, t is een of t ander, denk ik dan: of we zijn voor vrij onderzoek en dan is het ook echt vrij, zoals kunstenaars vrij kunnen zijn in hun artistiek onderzoek, of we kiezen voor beleidsgericht onderzoek, wat een even eerbare optie is, maar dan is het de overheid en de gemeenschap die de bakens uitzetten en is het onderzoek uitdrukkelijk niet vrij. Beide opties zijn nobel, maar men moet wel kiezen. Nu gaat de tekst de wezenlijke vraag over fundamenteel versus instrumenteel wetenschappelijk onderzoek uit de weg. Een gemiste kans.Een ander en veel grootschaliger spanningsveld binnen het vrijzinnig humanisme betreft de verhouding tussen individu en gemeenschap. Wanneer men het concept van liberté actualiseert tot zelfbeschikking en dat vervolgens vooral begrijpt als individuele zelfbeschikking en niet politieke, want dat soort zelfbeschikking was ooit een sleutelconcept op de IJzerbedevaart, moet men zich expliciet bezinnen over de verhouding tot de gemeenschap. Ten tijde van de Franse Revolutie gold die liberté niet zozeer de keuzevrijheid van de enkeling, maar het zelfbeschikkingsrecht van het volk. Liberté en fraternité lagen dichter bij elkaar dan de zelfbeschikking en solidariteit van deze tekst. Wie de basisprincipes van het humanisme herdenkt, moet ze ook herdenken in zijn consequenties.

22/09/2009 14:53   de toekomst ligt bij de creatievelingen   bd
Het is edel om na te denken over wie we zijn, waar we staan en waar we naartoe willen. Dit is zeker het geval als we ook eraan denken dit te delen met anderen. Om zo ook de andere te stimuleren inzicht te verwerven. We willen aan de andere bovendien tonen dat we bereikbaar zijn. Dit is anders dan paternalisme. En verschillend van eurocentrisme. Onze waarden zijn niet zomaar exporteerbaar. Contexten zijn belangrijk. Vrijheid is de strijd tussen tegengestelde waarden. Als mens tracht men deze te overstijgen, men zoekt steeds naar oplossingen. Hierdoor krijgen we een nieuwe toestand van vrijheid. Vrijheid werkt zo eigenlijk bevrijdend. Belangrijk hier lijkt me de vraagstelling die kan leiden naar inzicht. Een val kan zijn het gebruik van teveel mooie woorden onder de daad bij die woorden te voegen. Hoed ons om in machtsspelletjes terecht te komen. Filosofie kan hierbij helpen. Maar ook ervaring. Zoals de ontmoeting met de andere, met het anders-zijn. De uitwisseling en wederzijdse verrijking. Een proces dat boeiend en stimulerend werkt voor de participanten. Ik doel op een waarde die spiritueel kan genoemd worden. Om zo te komen naar de hoogste waarheid. Hier wordt de finale oplossing voor alle tegenstellingen gevonden. Noemen we dit een humanistische levenshouding? Het begint dus met: Ken jezelf. Of zoals een Gentse professor het eens formuleerde: de toekomst ligt bij de creatievelingen.

17/09/2009 15:29   hoever?   ap
Nieuwe, ingewikkelde, multiculturele tijden vragen om een nieuwe definitie van de noodzakelijke grenzen. Waar willen we die leggen? Mijn ervaring in de media leert me dat meer en meer mensen politici, linkse en rechtse denkers daarmee worstelen.-Hoever ga je in de vrijheid van onderzoek en het ter discussie stellen van zogenaamde waarheden? Moet de samenleving toch niet een aantal basic waarheden worden opgelegd? Hoever zijn we bereid in die vrijheid te gaan?Voorbeeld: kan onderzoek op basis van rassentheorien of kan de gelijkheid tussen verschillende etnische volkeren niet meer ter discussie worden gesteld? – interessant gegeven in de synthese: ethische oordelen kunnen alleen over de toepassing van het onderzoek gaan – in mijn ogen is het onderscheid tussen het onderzoek op zich en de toepassing ervan niet rigoureus te maken. Ik vraag me af of dit uitgangspunt ook in de praktijk kan worden omgezet.-Persvrijheidvrijheid van meningsuiting: begrip is met het oog op verschillende ontwikkelingen weer aan herdefinitie toe. Vaker en vaker krijg ik te horen dat de media meer kwaad dan goed doen door de verschillende kanten van een probleem te laten zien.-Heel belangrijk in de tekst vind ik de expliciete vermelding van het recht om niet meer te leven waar steeds meer mensen zich in kunnen vinden maar belangrijker nog: het recht om niet deel te nemen aan de samenleving. Ik ben bijzonder benieuwd naar de invulling van dit idee. Wat bedoelt men daar precies mee? Hoever kan dat gaan op vlak van rechten en plichten ook?

04/08/2009 15:34 redelijkheid V M
Wat is essentieel wanneer ik geconfronteerd wordt met een probleem? Een kritisch-redelijke benadering met gevoel.Een vrijzinnig humanist denkt kritisch: hij gebruikt de rede en aanvaardt geen opgelegde waarheden. Hij weet ook dat zijn eigen waarheid nooit absoluut kan zijn. En hoewel niét godsdienstig, is er moge-lijk plaats voor spiritualiteit, met aandacht voor overgangsritualen die belangrijke veranderingen in het mens-zijn markeren. De rede van de vrijzinnig-humanist werkt niet zoals een computer. In tegenstelling tot deze laatste weet hij dat de mens meer is dan zijn verstand alleen verdriet, verliefdheid, ervaring krijgen, gelukkig zijn, , en dat het leven een groeiproces is dat in fasen verloopt.

04/08/2009 15:33 vrij onderzoek en vrijheid MP
Hoe kunnen wij deze vrije discussie mee helpen vormgeven en verdere kennis voor meer mensen genereren? Voor mij is het vooruitgaan in de maatschappij iets wat op zich een discussie waard is. Vooruitgaan betekent voor mij: duurza-me toekomstgerichte beslissingen nemen en concrete handelingen uitvoeren met het oog op het verbeteren van de huidige situaties, en dit vanuit een bewustzijn van de huidige situatie die we vanuit zoveel mogelijk verschillende perspectie-ven moeten proberen te bekijken, met de verhalen en lessen uit het verleden in het achterhoofd. We moeten beseffen en aanvaarden dat er nooit iets zoals een perfecte wereld zal bestaan, maar even goed dat we altijd kunnen en zouden moeten streven naar verbetering. En dat we altijd kunnen leren uit ervaringen. Vooruitgaan is dynamisch. Net zoals kennis. Kennis is de basis voor het structu-reren en organiseren van een maatschappij. Dus de kennis die we hebben, maar vooral de manier waarop we die kennis gebruiken, is heel erg bepalend voor de wereld waarin we leven. Hoe kunnen we de huidige en ontzettend dominante kennismonopolies doorbreken is de vraag. Door er voor te zorgen dat meer men-sen ook buiten de academische wereld.. meer kennis kunnen verwerven, in de zin dat ze op de hoogte gesteld worden van het hele verhaal, of net van andere verhalen dan wat ze te horen krijgen via de populaire media, verouderde school-systemen, en dat ze op die manier zelf kunnen leren nadenken over huidige problematieken en oplossingen.

04/08/2009 15:32 vrij onderzoek M VH
Ook wetenschappers weten dat er grenzen zijn aan het weten en kunnenbeheer-sen. Er is dus enkel een feilbaar en zelfkritisch wereldbeeld mogelijk.Hoe kun-nen wij deze ideedit besef van feilbaarheid integreren?Ik krijg vaak de jammere indruk dat niet alle wetenschappers van de grenzen aan menselijk weten door-drongen zijn. Misschien zijn ze dat wél, maar velen laten het niet direct blijken in de toon die ze aanslaan, en zo wordt het ongebreidelde geloof in de wetenschap dat leeft bij een deel van de niet-wetenschappelijk gevormde bevolking vaak nog aangewakkerd wat uiteraard niet steeds terecht is. Naar mijn mening zou uit het wetenschapsbedrijf soms iets meer bescheidenheid mogen spreken. Het besef van feilbaarheid zou dus intern binnen de wetenschappelijke instellingen en ex-tern binnen andere wereldbeschouwingen die in de maatschappij aanwezig zijn aangewakkerd en gentegreerd moeten worden. Ik vrees dat dit een langdurig pro-ces betreft, maar niettemin de moeite waard is om in te investeren. Het moet na-melijk bijdragen aan het terugdringen van menselijke superioriteitsgevoelens, aangezien een bescheidener zelfbeeld de snelste weg is naar een nieuw wereld-beeld, harmonie met mensen, dieren, planten.Hoe een generatie wetenschappers doen inzien dat weten en kunnen grenzen hebben en moeten hebben?Naar de maatschappij toe dient er misschien iets veranderd te worden in de manier van berichtgeving over wetenschappen en wereldbeeld door de populaire media? Of moet de communicatie naar de buitenwereld toe door de wetenschappelijke in-stellingen meer de nadruk leggen op hun eigen feilbaarheid?Hoe kan dit syste-matisch gebeuren zodat een kritisch wereldbeeld gemeengoed wordt, maar zon-der de mogelijkheid tot gerechtvaardigde kennis uit te sluiten?

04/08/2009 15:31 vrij onderzoek ac
De alom bekende studie rond het genenpaspoort bijvoorbeeld is een erg belang-rijk onderzoek op vlak van erfelijkheid en DNA o.a., maar kan ook opgevat wor-den als een inbreuk op de privacy. Daarnaast kan men stellen dat er een totaal nieuwe en tot nu nog onbekende vorm van discriminatie op zou kunnen volgen. Zo kan ook onderzoek naar stamcellen leiden tot de ontwikkeling van genees-middelen of andere oplossingen voor tal van aandoeningen en ziektes, maar is het wel ethisch en moreel verantwoord? Kloneren kan op vlak van landbouw een nuttig middel zijn voor snellere en vooral omvangrijkere productie van bepaalde groente- en fruitsoorten. Maar wanneer men verder gaat en bijvoorbeeld dieren en misschien reeds in de relatief nabije toekomst zelfs mensen kloneert, is het moeilijk om nog een grens aan te duiden. In hoeverre en op welke manier kun-nen wetenschappers deze problematiek inschatten en hierbij verwacht worden de volledige verantwoordelijkheid ervan te dragen? Wanneer gaat de wetenschap gewoon te ver en doet ze meer kwaad dan goed, en wie beslist hierover?

04/08/2009 15:28 synthese focusgroepen voorjaar 2009 pn
De oorspronkelijke themas Vrijheid en Vrij Onderzoek werden door de verschillende focusgroepen als een individuele respectievelijk structurele vorm van zelfbeschikking beschouwd waarbij een kritische houding essentieel is. Vrijheid van denken is steeds absoluut maar vrijheid van handelen is technisch aan wetten en beperkingen gebonden. Maar is vrijheid ook beperkingen kunnen negeren? Aan het weten zijn geen grenzen: vrij onderzoek is een basisprincipe dat inhoudt dat je zelf nadenkt, zelf op zoek gaat en zelf keuzes maakt, zonder opgelegde waarheden en is onlosmakelijk verbonden met een kritische levensvisie en verantwoordelijkheid. Basisregels opleggen, grenzen die mensen niet mogen overschrijden is noodzakelijk in een samenle-ving. Wederzijds respect en gevoel voor context zijn onmisbaar. In een waardige samenleving is de armoedegrens zeker ook één van deze grenzen. Maar is de vrijheid van anderen beschermen ook een basisregel voor een waardige samenleving? In elk geval moet de keuzemogelijkheid om niet deel te nemen aan de samenleving of niet meer te leven gewaarborgd worden: vrijheid in een waardige samenleving is dat iedereen voor zichzelf de keuze kan maken en de kans krijgt om te leven of te sterven, om samen of alleen te zijn,… Een actiepunt voor een waardige samenleving is in elk geval dat je als individu op elk moment en in elke fase van je leven terecht kan bij iemand die je recht op zelfbeschikking mee kan helpen uitvoeren. Wat het Vrij Onderzoek betreft pleiten vele deelnemers aan de discussies voor het stellen van priori-teiten voor het besteden van geld aan wetenschappelijk onderzoek op basis van de sociale gevolgen van het onderzoek en de noden van de samenleving. Hiertoe moeten geen grenzen opgelegd worden, maar wel transparantie waardoor controle uitgeoefend kan worden. Een wetenschapper is immers niet meer noch minder waard dan iemand anders. Maar onderzoek mag nooit verboden worden in een waardige samenleving. Ethische oordelen kunnen enkel over de toepassingen van het onderzoek gaan, anders verlies je het begrip vrijheid. In het verlengde van het grote belang dat we als vrijzinnig-humanisten aan zelfbeschikking hechten, zijn de gevangenissen, internerings- en asielcentra een gevoelige problematiek. Gepersonaliseerde begeleiding, maatschappijbetrokken magistratuur, herstelconsulenten, afdwingbare en toepasbare regelgeving, wederzijdse kennismakingsinitiatieven worden hierbij als actiepunten geformuleerd. Wie beslist en met welk recht op welke criteria mensen zich niet mogen verplaatsen in een waardige samenleving?

21/01/2009 23:45 vrijheid P DC
Bestaat er een onderscheid tussen individuele vrijheid en collectieve vrijheid? In de zin van kansen om zich al individu te ontplooien en kansen om zich als een deelgroep te ontplooien? Hoe verhouden die twee zich dan ten opzichte van elkaar? De beperkingen in vrijheid waarmee een individu geconfronteerd kan worden zijn die anders dan de beperkingen van een groep?

21/01/2009 23:43 vrijheid M DS
Vrijheid kan begrepen worden op twee manieren: zich vrij voelen en vrij zijn. Deze twee kunnen ook in verband gesteld worden met elkaar. Is het zo dat men echt vrij is als men zich vrij voelt? Of voelt men zich vrij als men per definitie vrij is? Als men het gevoel heeft dat men keuzes kan maken, kansen kan benutten en zich niet gedwongen voelt in het maken van die keuzes, maar als dit gevoel misleidend is, is men dan vrij? Is zich vrij voelen genoeg om vrij te zijn? Of is vrij zijn genoeg om zich vrij te voelen? Kunnen we echt weten of we vrij zijn, is het mogelijk om te weten in hoeverre we beperkt worden in onze keuzevrijheid?Wanneer we keuzes maken zijn onze keuzeopties al voorgeselecteerd door wat ons wordt aangeboden door de consumptiemaatschappij, we kunnen inderdaad kiezen tussen een jeansbroek van diesel, levis, de hm, hilfinger, … maar wil dat daarom zeggen dat we vrij zijn in onze keuzes? In deze stelling kan men zich enkel vrij voelen en bestaat vrij zijn niet. Onze vrijheid is dan namelijk niets meer dan een gecreerde illusie. Door de groeiende globalisering en de nadruk die daarop gelegd is de laatste decennia wordt die illusie enkel vergroot. Men heeft veelal het gevoel dat de grenzen van mogelijkheden, kansen en keuzes verdwenen zijn en dat men nu vrijer is dan ooit om keuzes te maken, maar zijn die grenzen niet gewoon verlegd naar andere gebieden? Heeft de groeiden globalisatie, die meer welvaart en kennis heeft meegebracht, ons geen nieuwe grenzen op onze vrijheid gesteld? Is het dus mogelijk om absolute vrijheid te bereiken, doordat onze keuzes worden voorgekauwd door onze samenleving en is het gevoel die we hebben van vrijheid, echt wel vrijheid?Heeft het individu in de maatschappij bovenal wel behoefte aan absolute vrijheid? Wil men per definitie vrij zijn? Of zijn de basisbehoeften zoals een dak boven ons hoofd, een plek om te slapen en eten en drinken op tafel niet primair op onze wil naar vrijheid? Door de drang om onze primaire behoeften te bevredigen maken we keuzes tussen verschillende vooropgestelde mogelijkheden, die op hun beurt dan weer zorgen dat we gebonden worden aan andere zaken. Bvb, we kiezen een partner, we hebben in theorie keuze tussen de helft van de bevolking om een partner te kiezen, in deze keuze worden we echter belemmerd door geografie, mentaliteit, persoonlijke capaciteiten, … wanneer we dan echter kiezen voor iemand, moeten we daar een deel van onze vrijheid voor afstaan, dat doen we meestal zonder problemen, aangezien we het gevoel hebben daar vrij voor te kiezen. Veranderen van keuze brengt gevolgen met zich mee, zodat men ook op dat vlak maar deels vrij is. In dit opzicht is zich vrij voelen het belangrijkste en komt vrij zijn op de achtergrond. Maar maken we dan van onze persoonlijk vrijheidsgevoel de equivalent van onze vrijheid en is zo vrijheid zich vrij voelen. Doordat er een verschil is tussen hoe vrij een mens zich voelt en hoe vrij een mens kan zijn en men in deze optie de gekozen vrijheid het belangrijkste vindt.

21/01/2009 23:43 vrijheid C S
Wat is vrijheid?Het begrip vrijheid kan spijtig genoeg niet eenduidig gedefinieerd worden. De betekenis van dit woord is vaak afhankelijk van de context waarin het gebruikt wordt. Denk maar aan de vrijheid op economisch, sociaal of politiek niveau…Zelfs binnen hetzelfde kader zijn er verschillende interpretaties. Elke persoon geeft een geheel eigen invulling aan het begrip. Wat de één beschouwt als vrijheid, hoeft dat voor de ander niet te zijn.Misschien krijgen we meer inzicht in de problematiek door de wisselwerking tussen vrijheid en onvrijheid te bestuderen. Is de mens wel echt vrij?Vrijheid is rechtstreeks en onrechtstreeks verbonden met het maken van keuzes. Iedereen moet bepaalde keuzes maken. De mens is enerzijds vrij om te kiezen, maar anderzijds kan hij ook niet anders. De vrijheid van een individu wordt op een zeker punt ook begrensd. Er is een continue interactie tussen de vrijheid van de één en die van de ander. Om vrij te kunnen zijn moet men dus rekening houden met de vrijheid van anderen. Of anders gezegd: er zijn wel grenzen aan de eigen vrijheid! Welke zijn de keuzemogelijkheden die eenieder heeft?Het vergroten van de keuzemogelijkheden is noodzakelijk om van vrijheid te kunnen spreken. De vraag is of de maatschappij voor elk individu gelijke keuzemogelijkheden te bieden heeft.Men is bovendien pas écht vrij in de mate waarin men zich bewust kan zijn van de eigen keuzemogelijkheden. In de werkelijkheid is dit vaak niet het geval!

21/01/2009 23:42 vrijheid T B
In een waardige samenleving moeten mensen zich naar eigen inzichten kunnen ontplooien, met als ultiem maatschappelijk doel een situatie waarbij iedere burger kansen krijgt en ze ook benut. Een essentile voorwaarde daarvoor is vrijheid.Is onze maatschappij in zon mate vrij? Het is namelijk vaak nog zo dat de ene zijn vrijheid de andere zijn onvrijheid is. In vele gevallen denkt onze Westerse maatschappij dat ze het alleenrecht bezit over de waarheid, dat zij enkel weten wat vrijheid nu precies is. En dus door dit beeld op te dringen aan andere culturen verspreiden ze de vrijheid. In welke mate deze echt vrij is, weet ik niet zeker. Zo denk ik even aan het hoofddoekendebat. Vanuit de westerse wereld wordt dit enkel als een vorm van onderdrukking gezien, en terwijl het zo ook in vele gevallen is, is het de vrije keuze van sommige vrouwen om deze te dragen. Omdat dit strookt met ons beeld van vrijheid zullen we deze vrouwen bevrijden, maar tegelijk dus hun eigen, vrije keuze afnemen.Is de wereld, onze maatschappij dus vrij? Of wordt die het enkel wanneer zich iedereen conform gedraagt naar hetgeen de Westerse maatschappij voorschrijft? Is het aan ons om te beslissen wat kan en wat niet kan? Is dit zelf geen vorm van onvrijheid voor al degene die anders zijn?Materile middelen kunnen helpen aan het vrij zijn, je hoeft van niemand afhankelijk te zijn, maar wat dan met de mensen die in armoede leven? Degene die hulp moeten zoeken bij dagonthalen voor mensen met kleine en grote noden. Zijn deze mensen echt vrij?Er is nog steeds geen duidelijk beeld van vrijheid in onze maatschappij, want enkel ons beeld als vrijheid zien, is discriminatie en onvrijheid…

21/01/2009 23:41 vrijheid G B
Zowel de aanwezigheid van keuzes en kansen als afwezigheid van dwang zijn basisprincipes voor het bepalen van vrijheid. Vrijheid kan enkel bestaan wanneer men zelf kan kiezen over zijn eigen leven maar houdt ook in dat je zelf verantwoordelijk bent voor die keuzes en de gevolgen ervan. Iedereen heeft het recht te doen en laten wat hij wil, dit zonder een ander zn vrijheid te beperken. Je eigen vrijheid eindigt dus waar die van een ander begint. Om een vrije keuze te garanderen moet iedereen over gelijke kansen beschikken. Maar is dit wel zo in onze maatschappij? Beschikken wij daadwerkelijk over de vrijheid waar de Belgische grondwet het over heeft?Vanaf het moment dat er een vorm van dwang bestaat verdwijnt de vrijheid. Deze dwang is verbonden met autoriteit. Iedereen zou als gelijkwaardig moeten bestempeld worden maar dit is bijlange niet het geval in onze maatschappij. De wereld wordt al eeuwenlang bepaald door hoge pieten die alle grote beslissingen nemen. Het zijn deze kleine groepen van machtshebbers die onze vrijheid beknotten. De vrijheid wordt dus belemmerd in plaats van bevorderd. Onze individuele keuzemogelijkheden worden beperkt aangezien alles in functie moet gebeuren van de maatschappij.

21/01/2009 22:29 vrijheid W D
Hoe om te gaan met het ambigu gedrocht, genaamd Vrijheid? Kunnen we zonder de hulp en verantwoordelijkheidszin van individuen die bereid zijn om onophoudend op zoek te gaan naar zijn eigen waarden en normen, en deze ook steeds in vraag durven en moeten stellen ooit tot een consensus kunnen komen over wat vrijheid moet inhouden? Kunnen we überhaupt ooit tot een consensus komen daaromtrent of is vrijheid een eeuwig veranderde kameleon die steeds geherdefinieerd moet worden. Zijn er zoiets als basisvrijheden? Of zullen we zonder ooit tot zo’n definitie te komen niet het gevaar lopen om te blijven worstelen met vrijheden die enkel ontwikkeld werden, bekrachtigd met wetten, en slechts tot doel hebben om één bepaalde machtsgroep machtiger te maken, zonder dat die zich bekommeren om de persoonlijke ontwikkeling van alle individuen van een gemeenschap? Hoe verworven vrijheden te beschermen, en anderzijds de mogelijkheid bewaren om ze steeds te nuanceren wanneer nieuwe sociale situaties dat vereisen? Hoe persoonlijke vrijheid te garanderen die bovenal niet de vrijheid inperkt van een ander? Want vrijheid ten koste van een ander, is slechts een herformulering van slavernij.

21/01/2009 22:28 vrijheid Y S
Als we geen concept van vrijheid kennen, hoe kunnen we ons dan onvrij voelen? Wat is onvrijheid zonder vrijheid en omgekeerd? Als ik deze vragen niet kon stellen, zou ik dan vrij zijn? Is er dus een noodzakelijkheid van grenzen om vrijheid te verkrijgen?

21/01/2009 22:28 vrijheid C B
In het boek ‘Terrorisme en rechtvaardige oorlog’ (W. Smit) lees ik het volgende: ‘Thomas Hobbes schreef in zijn Leviathan dat individuen bereid moeten zijn om een deel van hun vrijheid op te offeren om aan veiligheid te winnen’. Deze dichotomie tussen vrijheid en veiligheid is niet nieuw, we zien ze regelmatig opduiken, maar klopt ze wel? Moeten we onze individuele vrijheid opofferen als we daarmee een bedreiging van de veiligheid van de mensen kunnen voorkomen? En hoeveel vrijheid bedoelen ze? Kan een overheid beslissen wat precies een gewenste veiligheid is en dat ten koste van de individuele vrijheid? Heeft ze het recht om camera’s te installeren op openbare plaatsen (met of zonder medeweten van de burger?), wat met het afnemen van DNA-stalen, enz. ?

21/01/2009 22:26 vrijheid J P
In een pluralistische samenleving, waar vrijheid een grote prioriteit krijgt, vormt diezelfde vrijheid op een vaak paradoxale wijze een groot probleem. Vrijheid is, zowel praktisch als filosofisch gezien, een heel vluchtig en moeilijk te definiëren begrip. Gezien het niet eenvoudig is zelfs maar een eenduidige definitie van vrijheid op te stellen, is het opstellen van een beleid omtrent vrijheid ook allesbehalve evident. Vrijheid is in veel gevallen een tweesnijdend zwaard: hoe geven we vrijheid aan de groep zonder vrijheid af te nemen van (sommige van de) individuele groepsleden? Leiders van een groep zijn vrij keuzes te maken, maar kunnen de leden van hun groep onvrijer maken. Wat geven we prioriteit: individuele vrijheid of groepsgebonden vrijheden (en dus vrijheid van identiteit door behoren tot een groep)? En hoe geven we één individu of een groep vrijheid, zonder de vrijheid van een ander individu of een andere groep hierdoor te beperken? Om vrij te zijn moet men ook geïnformeerde keuzes maken, kennis hebben van de mogelijke opties. Om tot een vrije samenleving te komen, willen dus iedereen informeren. Maar wat als men ervoor kiest om niet geïnformeerd te willen worden?

Volgens Jan Hertogen, in het gelijknamige stukje, is het “Weg met ’t kapje”-probleem een probleem van geborneerde en ‘intolerante’ vrijzinnigen, die bovendien samenspannen op een manier die elke gelovige van de samenzweringstheorieën jaloers doet schuimbekken (sorry, even de stijl van Hertogen misbruikt). Hertogen slaat de bal meer dan behoorlijk mis.  Dat is niet zo omdat hij ‘meent’ fouten of ‘paradoxen’ te ontdekken in het discours van een in zijn ogen wonderbaarlijk eenstemmig vrijzinnig front, maar vooral omdat hij fundamentele maatschappelijke afspraken niet van groepsgevoeligheden kan onderscheiden.

Laat ons een poging doen om een en ander op te helderen.
Het gaat ten slotte over belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen.

Hertogen neemt in zijn gehele betoog tegen de perfide vrijzinnigen een a priori aan dat jammer genoeg niet meer geldt. Vanaf de eerste zin gaat het volgens hem over het al of niet toekennen van rechten aan bepaalde levensbeschouwelijke groepen. Hij verengt dit nogal gemakkelijk tot gelovigen tegen ongelovigen. Dat is sinds geruime tijd in onze streken een niet-realiteit: de ‘gelovigen’ zijn sociologisch een absoluut kleine minderheid. De hele idee van een godsdienstig gestuurde of gefundeerde maatschappij (christelijk, joods, islamitisch of wat dan ook) is, tot spijt van wie het benijdt, een vage droom uit het verleden. Natuurlijk zijn er nog landen zoals Saoedi-Arabië, Nigeria en ook de VS, waar drukkingsgroepen (die soms de regering vormen) dit ideaal blijven beklemtonen. Maar de realiteit van een toenemend interdependente wereld met diversiteit, eerder dan ‘één land, één volk, één godsdienst’ maken die droom tot een vreemde, exotische nachtmerrie.
Het maatschappelijk project waarvoor de hele mensheid staat, luidt nu: hoe komen we tot een samenleving met een menselijk, duurzaam en leefbaar afsprakensysteem dat toelaat met verschillen te kunnen samenleven? Dat is het project van de gemengde maatschappij, en dat is dus het project van de verstedelijkte wereld. Daarover heeft Hertogen het niet. Nooit. Hij redeneert voort in de oude zuilenmaatschappij die, het moet gezegd, in de jaren tachtig echt definitief afgestorven is. Maar niet iedereen schijnt dat te weten of te willen toegeven. Die theocratische onzin van vorige generaties bestaat natuurlijk, want het zuilendenken bestaat nog. De argumenten van Hertogen zijn daartoe op merkwaardige consistente manier terug te voeren: de wet geeft die of die mogelijkheid, het zuil(tje) van islamitische scholen is wettelijk mogelijk, enzovoort. Zeer juist. Alleen: wetten zijn menselijke producten en de verzuiling is de voorbije decennia uitgehold en toch nog als machtsbasis (van alle zuilen) gehandhaafd zonder de sociologische achterban. Daarover bestaan studies van katholieke en van vrijzinnigen huize, met dezelfde resultaten: het zuildenken is dienstig aan een machtsapparaat, niet aan een reële bevolkingsgroep, ook niet voor islamieten. Dat vrijzinnige stemmen die conclusie trekken en dan een stap verder zetten naar een niet-zuilgebonden inrichting van de maatschappij is wat er nu aan de hand is. Dat is dus, laat ons wel wezen, veel belangrijker dan de loopgravenmentaliteit die we jammer genoeg als ‘mening’ van Hertogen vernemen.
Zo kunnen we bijvoorbeeld de redenering van Hertogen plaatsen als zou de vrijzinnige gemeenschap nu de moslims uitzonderen, volgens de auteur zoals de nazi’s dat deden met de joden. Sorry, het probleem is foutief geformuleerd: we zijn allemaal geëngageerd in een project waarbij mensenrechten erkend worden voor iedereen, los van afkomst, geslacht, religie, ras… Ook Europa, ook België en ook Vlaanderen heeft zich daarin ingeschreven.
Dat houdt in dat mannen en vrouwen vanuit religieuze overtuiging nooit verschillend-discriminerend kunnen behandeld worden. Dus, meisjes moeten de kans krijgen zich te ontplooien zoals jongens, en niet ‘een beetje’, of alleen en voor zover als de lokale gemeenschap het goed vindt. Dat de gelijkheid van man en vrouw een groot probleem is voor de drie boekgodsdiensten in het bijzonder, en dus ook voor islamieten, is een wetenschappelijk gegeven. Het volstaat om even naar de duizenden andere culturen/religies in de wereld te kijken om te beseffen dat dit voor godsdiensten uit die regio van de Middellandse Zee een lastig probleem is. In Vlaanderen zijn vandaag 174 culturen aanwezig, zoals het populaire tv-magazine ‘Man bijt hond’ ons terecht wekelijks laat horen en zien. Dan is het claimen van slechts drie van die tradities om de wet te spellen problematisch. Dat is simpelweg een verstarde voortzetting van de zuilenmaatschappij van weleer. Wanneer vrijzinnigen dat zeggen, zijn ze niet ‘ook schuldig aan dat exclusief denken’ maar wel realistische en democratische denkers.

Ten slotte een woordje over de vrij onduidelijke uitleg over de omkering van dader en slachtofferrol in Hertogens stuk. Voor zover we dit begrijpen gaat het hier over een interpretatie van psychologische rollen in een politieke context. Dat betekent dat, tenminste volgens onze interpretatie, de reële problematiek handelt over onderdrukking en manipulatie en niet over het erkennen of niet van eigenheden. Doen we die oefening van maatschappijvorming ‘samen’ niet, dan belanden we noodzakelijk in vormen van paternalisme en nieuwe verdrukking. De weg van de vrijzinnige is daarbij niet zacht of vriendelijk zoals de naastenliefde dat voorschrijft, maar wel hard en doortastend overleggend. Dat is een beetje confronterend, maar wel emanciperend. Dat wil zeggen, het is niet vriendelijk of lief of niet-fundamentalistisch om een groep die niet correct behandeld wordt volgens de algemeen afgesproken uitgangspunten (de Grondwet, het Charter van europa, de Mensenrechten) dan maar een bijzondere toelating te geven om volgens hun eigen preferenties voort te doen. Dat soort van ‘begrijpen’ of naastenliefde is in feite onrecht in stand houden, zelfs al lijkt het lief geformuleerd. Het is ook niet fundamentalistisch, maar wel hard en op termijn eerlijk en inderdaad respectvol om te eisen dat alle mensen dezelfde rechten moeten kunnen opnemen en dezelfde ontplooiingskansen als mens krijgen, zelfs als dat tegen de belangen en de schenen van de predikers van een religieuze (of andere) eigenheid is.
Die tweede positie is die van de vrijzinnige woordvoerders die door Hertogen zo vakkundig andere intenties worden aangepraat. Het slachtoffer blijft echter de zwakste of minst beschermde, in dit geval de vrouwen in een eeuwenlange man-gedomineerde reeks van tradities. En nog eens, dat is geen algemeen menselijk fenomeen: sommige culturen kennen die structurele ongelijke behandeling van vrouwen niet, maar de drie boekgodsdiensten hebben voor zover bekend niet anders gekend tot de Verlichtingsfilosofie die machtsverhouding langzaam is beginnen slopen.

‘Meningen’ zijn slechts zinvol wanneer ze de realiteit ernstig nemen. Het afschrijven van dorpse reacties van ‘wij tegen de anderen’ als onzin is dus geen ‘mening’ van fundamentalistische vrijzinnigen, maar wel een realistische houding.

Hendrik Pinxten (voorzitter HVV),
Björn Siffer (woordvoerder van HVV) bjorn.siffer@h-vv.be
en Eric Goeman (voorzitter Attac Vlaanderen).

STANDPUNT van Rik Pinxten en Björn Siffer (voorzitter en adjunct-directeur HVV)

Is de hoofddoek een godsdienstig symbool of niet? Wij vermoeden van wel gezien de hevige tegenstand van moslims. Is een hoofddoek nu verplicht of niet in de islam? Eigenlijk wil ik het daar niet over hebben, want dit is een geloofskwestie en ik geloof niet. Ik beweer wel iets te weten over het begrip ‘identiteit’. Hoe definieer je identiteit? We vergeten te vaak dat onze afstamming gemengd is en we verkiezen ons in te beelden dat we een vaste en zekere identiteit bezitten, omschreven en bepaald door de bodem, of door de godsdienst, of door de volksgroep of door de natie. Nationalisten en racis-ten baseren hun identiteit hoofdzakelijk op één aspect. Bodem, of volkscultuur, of ras. Nochtans is een identiteit vooral meerlagig. Een mens kan afkomstig zijn uit een bepaalde streek, een bepaalde politieke overtuiging hebben of een bepaalde levensbeschouwing aanhangen. Dat zijn allemaal aspecten van een identiteit. De Frans-Libanese auteur Amin Maalouf schreef er een interessant essay over: “Les identités meurtrières”. Als je één aspect uit je identiteit licht en je je enkel daar mee vereenzelvigt, dan word je afhankelijk van dat ene aspect en ben je ook snel geraakt als men je aanvalt op dat aspect. Het is algemeen bekend dat nogal wat migranten een identiteitscrisis doormaken. Ze beseffen dat hun afkomst of die van hun (voor)ouders elders ligt, ze zijn vaak de taal onvoldoende machtig en ze zien er ook wat anders uit dan de meerderheid van de andere mensen die ze dagelijks op straat ontmoeten. Ook een goede job vinden, ligt soms heel moeilijk. Wat is dan een begrijpelijke, menselijke reactie? Terugplooien op een facet in je leven waarin je wel houvast vindt. Voor vele migranten is dit godsdienst. Wanneer ze dan ook nog eens op dit aspect worden aangevallen – geef toe, de islam is niet echt populair in het westen – dan gaan ze heel defensief en radicaal reageren. Maar ze laten zich te gemakkelijk voor één gat vangen. En een overheid, of in dit geval een school die bij voorkeur een instituut is dat een pedagogisch project uitdraagt in de hoop jongeren op te voeden tot kritische bur-gers, heeft het recht, ja zelfs de plicht, om haar jongeren bij te sturen indien het dreigt mis te lopen met die identiteitsbeleving. Het godsdienstige aspect van hun identiteit is té prominent aanwezig. In die zin dat het niet gezond meer is. Het is niet gezond dat aan jonge mensen niet meer kan gevraagd worden om die ene, meestal godsdienstige, uiting van hun nochtans meerlagige identiteit, even – gedurende de schoolu-ren – af te zetten. Dit is problematisch. Zoals het ook problematisch is dat een imam een binnen de schoolpoorten georganiseerd beschaafd debat monopoliseert en een ganse menigte “Allah Akbar” laat schreeuwen. Of oproept niet meer naar school te gaan, waarmee hij eigenlijk de boodschap geeft dat godsdienst belangrijker is dan onderwijs. De Athenea van Antwerpen en Hoboken verbieden overigens alle politieke en religieuze symbolen. Dus niet enkel de hoofddoek. Dat de athenea een poging doen om kledingvoorschriften voor iedereen gelijk te stellen, komt in het debat van de voorbije dagen onvoldoende aan bod. Het valt ons inderdaad op dat er weinig wordt gezegd over de grond van de zaak. Niemand verwoordt dit beter dan directrice Karin Heremans zelf: “Ik denk dat we naar een samenlevingsmodel moeten waarin we compromissen kunnen vragen van iedereen en waarbij we aan allochtonen kunnen vragen dat de hoofddoek soms afgedaan wordt.” In de meeste Antwerpse scholen geldt – zeer eenvoudig – een hoofddekselverbod. Iedereen wordt gevraagd dit te respecteren. Waarom zou voor moslims dan een uitzondering moeten gemaakt worden? Omdat het over godsdienst gaat? Heeft godsdienst dan zo’n verheven statuut dat ze boven algemene regels staat? Ik denk dat de seculiere rechtsstaat hier het belangrijke signaal moet geven dat dit niet zo is. Onder normale omstandigheden zou een hoofddoekverbod misschien niet aan de orde zijn. De vraag is echter of er nog sprake is van normale omstandigheden. Dat de islamitische godsdienst oprukt en radicaliseert, daarover is iedereen het eens. Je ziet vandaag veel meer hoofddoeken op straat en op school dan vroeger. Leerkrachten krijgen het steeds moeilijker om te onderwijzen over de evolutieleer en moeten steeds vaker hun lessen onderbreken omdat islamitische leerlingen protesteren en de leerkracht verwijten “haram” kleding te dragen of meningen te vertolken die haram zijn. Wie twijfelt aan dit snel oprukkende fenomeen moet maar eens wat minder opiniestukken lezen en praten met mensen in het veld. Met onderwijzers en maatschappelijk assistenten bijvoorbeeld. Zij ondervinden de problematiek dag na dag en wensen deze niet meer te relativeren. Zij vragen dat de overheid ingrijpt en eens duidelijk zegt waar de grenzen van godsdienstige aanspraken liggen en waar het algemeen belang primeert boven godsdienst. Denkt u nu echt dat het daar in Antwerpen en Hoboken allemaal dommeriken zijn die niet weten dat hun maatregel er op korte termijn voor zorgt dat bepaalde meisjes van hun familie niet meer mogen studeren? Denkt u nu echt dat die progressieve directies in Antwerpen en Hoboken niet weten dat emancipatie best van de onderdrukte groep zélf uitgaat en dat emancipatie onder dwang nogal paternalistisch is? Denkt u nu echt dat een progressief instituut als het Atheneum van Antwerpen, dat al jaren schitterend werk levert rond actief pluralisme, nu opeens gekaapt wordt door rabiate godsdiensthaters? Zou er echt niet een klein beetje meer aan de hand zijn? Zou het niet kunnen dat dit een schreeuw is naar onze politici om eindelijk eens beleid te voeren rond integratie? Dat dit een daad is – uit noodzaak – die even duidelijk wil stellen waar het algemeen belang primeert boven godsdienstige belangen? Dat dit een pedagogische maatregel is die het belang van godsdienst even terug in het juiste perspectief en binnen de juiste proporties wil brengen? Net als Meyrem Almaci (Groen!), Kris Van Dijck (NVA) en vele andere politici vraag ik een open debat – feiten op tafel – over de machocultuur bij moslimjongens, over familiaal geweld, over godsdienstige indoctrinatie, over gelijkheid van man en vrouw, over schijnhuwelijken en huwelijksmigratie, over scheiding van kerk en staat, over vrijheid van meningsuiting. Ik vraag méér dan een meldpunt discriminatie. Ik vraag dat het thema hoog op de politieke agenda wordt geplaatst en niet wordt overgelaten aan de profeten van de clash of civilizations, zoals dat vroeger gebeurd is. Ik stel voor dat de Minister van Onderwijs zich niet langer wegsteekt achter de autonomie van de scholen en eens nagaat in hoeverre gescheiden godsdienst- en zedenleerklasjes bijdragen tot het onbekend-maakt-onbemind fenomeen. Bereiden we onze jongeren zo optimaal voor op een interculturele samenleving? Vinden wij het normaal dat jongeren al vanaf hun zesde geïndoctrineerd worden dat ze van klei gemaakt zijn en pas vanaf hun twaalfde vernemen dat ze van apen afstammen? Hoe komt het dat een zelfbewuste en niet van assertiviteit gespeende moslima in het KA Antwerpen verklaart dat er een islamitische expansie aan de gang is die door de goddelijke hand wordt gestuurd? Ik stel ook voor dat de overheid een grondige bevraging organiseert over de verhouding tussen levensbeschouwing en overheid. In de eerste plaats bij de mensen in het veld. Bij onderwijzers, maatschappelijk assistenten, verenigingen, medewerkers van VDAB, politieagenten, straathoekwerkers, kortom bij mensen die dagdagelijks geconfronteerd worden met de samenlevingsproblemen. Ik stel ten slotte ook voor dat iedereen eens rustig de tijd neemt om voor zichzelf uit te maken wat er nu werkelijk aan de hand is. Beste moslima’s, een hoofddoekverbod is niet het einde van de wereld. Ga vooral verder met studeren. Discussieer met elkaar over godsdienst, maar ook over politiek, over sport, over liefde, over seks, over alle dingen die het leven mooi of lelijk maken. En draag die hoofddoek thuis of op straat, niemand verbiedt dit. Draag hem even niet op school of wanneer je een openbare functie uitoefent. Geef en neem.

Hendrik Pinxten en Björn Siffer
(De auteurs zijn respectievelijk voorzitter en woordvoerder van HVV)
Verschenen in De Morgen van 26 juni 2009

Sinds mei 2002 heeft België een euthanasiewet. Sinds 2002 is er de discussie of die wet al dan niet uitgebreid moet worden.
Wim Distelmans vindt van wel: voor dementerenden, maar ook voor mensen die lijden aan ernstige hersenaandoeningen en er zelf via een wilsverklaring om vragen.
Politici en bekende Vlamingen sloten zich al aan bij deze vraag.  Maar een uitbreiding, zelfs een diepgaand debat, bleef uit.
Hugo Claus vroeg om euthanasie binnen de krijtlijnen van de huidige wet; op een ogenblik dat hij nog duidelijk zijn wil kenbaar kon maken. Omdat hij de aftakeling van dementie niet wilde meemaken. Dat  was zijn beslissing, zijn vraag, zijn recht op zelfbeschikking.
De weduwe van Hugo Claus, Veerle Claus, getuigde dit weekend op het symposium over dementie in Grimbergen het volgende: ‘Mijn man is uit het leven gestapt op het moment dat hij het nog lief had. Mensen vragen me steeds of het niet te vroeg was. Ja, het was te vroeg.”
Het was inderdaad te vroeg. Hugo Claus wees door zijn weloverwogen keuze op een tekort in onze wetgeving. Want onze wet laat alleen toe dat comapatiënten euthanasie krijgen. Anderen (dementerenden, Alzheimerpatiënten, mensen met ernstige hersenaandoeningen) die niet meer bewust zijn, kunnen geen euthanasie krijgen, zelfs niet na het invullen van een wilsverklaring. Voor hen blijft onze wet een lege doos, en dit terwijl de euthanasievraag hier ook als terecht ervaren wordt in onze samenleving.
Nu steunt ook de Vlaamse Alzheimerliga de vraag de wet uit te breiden. Een bewijs dat de vraag ruim gedragen wordt: én door patiëntenverenigingen én door onze samenleving.
Ook de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging wil een uitbreiding van de euthanasiewet. Omdat het zelfbeschikkingsrecht ook voor mensen die niet meer bewust zijn, mogelijk moet zijn na het opstellen van een wilsbeschikking.
En als een uitbreiding van de wet zo ruim gedragen wordt, moeten de politici dan niet eindelijk hun werk voortzetten en de wet uitbreiden voor dementerenden, Alzheimerpatiënten en mensen met ernstige hersenaandoeningen?
“Het onderwerp van dit debat ligt gevoelig. Maar als er in de samenleving een duidelijke vraag naar is, dan moeten politici hun verantwoordelijkheid opnemen. Onze steun hebben ze!”,  zegt Rik Pinxten, voorzitter van HVV.

Rik Pinxten
Voorzitter HVV