Volgens Jan Hertogen, in het gelijknamige stukje, is het “Weg met ’t kapje”-probleem een probleem van geborneerde en ‘intolerante’ vrijzinnigen, die bovendien samenspannen op een manier die elke gelovige van de samenzweringstheorieën jaloers doet schuimbekken (sorry, even de stijl van Hertogen misbruikt). Hertogen slaat de bal meer dan behoorlijk mis.  Dat is niet zo omdat hij ‘meent’ fouten of ‘paradoxen’ te ontdekken in het discours van een in zijn ogen wonderbaarlijk eenstemmig vrijzinnig front, maar vooral omdat hij fundamentele maatschappelijke afspraken niet van groepsgevoeligheden kan onderscheiden.

Laat ons een poging doen om een en ander op te helderen.
Het gaat ten slotte over belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen.

Hertogen neemt in zijn gehele betoog tegen de perfide vrijzinnigen een a priori aan dat jammer genoeg niet meer geldt. Vanaf de eerste zin gaat het volgens hem over het al of niet toekennen van rechten aan bepaalde levensbeschouwelijke groepen. Hij verengt dit nogal gemakkelijk tot gelovigen tegen ongelovigen. Dat is sinds geruime tijd in onze streken een niet-realiteit: de ‘gelovigen’ zijn sociologisch een absoluut kleine minderheid. De hele idee van een godsdienstig gestuurde of gefundeerde maatschappij (christelijk, joods, islamitisch of wat dan ook) is, tot spijt van wie het benijdt, een vage droom uit het verleden. Natuurlijk zijn er nog landen zoals Saoedi-Arabië, Nigeria en ook de VS, waar drukkingsgroepen (die soms de regering vormen) dit ideaal blijven beklemtonen. Maar de realiteit van een toenemend interdependente wereld met diversiteit, eerder dan ‘één land, één volk, één godsdienst’ maken die droom tot een vreemde, exotische nachtmerrie.
Het maatschappelijk project waarvoor de hele mensheid staat, luidt nu: hoe komen we tot een samenleving met een menselijk, duurzaam en leefbaar afsprakensysteem dat toelaat met verschillen te kunnen samenleven? Dat is het project van de gemengde maatschappij, en dat is dus het project van de verstedelijkte wereld. Daarover heeft Hertogen het niet. Nooit. Hij redeneert voort in de oude zuilenmaatschappij die, het moet gezegd, in de jaren tachtig echt definitief afgestorven is. Maar niet iedereen schijnt dat te weten of te willen toegeven. Die theocratische onzin van vorige generaties bestaat natuurlijk, want het zuilendenken bestaat nog. De argumenten van Hertogen zijn daartoe op merkwaardige consistente manier terug te voeren: de wet geeft die of die mogelijkheid, het zuil(tje) van islamitische scholen is wettelijk mogelijk, enzovoort. Zeer juist. Alleen: wetten zijn menselijke producten en de verzuiling is de voorbije decennia uitgehold en toch nog als machtsbasis (van alle zuilen) gehandhaafd zonder de sociologische achterban. Daarover bestaan studies van katholieke en van vrijzinnigen huize, met dezelfde resultaten: het zuildenken is dienstig aan een machtsapparaat, niet aan een reële bevolkingsgroep, ook niet voor islamieten. Dat vrijzinnige stemmen die conclusie trekken en dan een stap verder zetten naar een niet-zuilgebonden inrichting van de maatschappij is wat er nu aan de hand is. Dat is dus, laat ons wel wezen, veel belangrijker dan de loopgravenmentaliteit die we jammer genoeg als ‘mening’ van Hertogen vernemen.
Zo kunnen we bijvoorbeeld de redenering van Hertogen plaatsen als zou de vrijzinnige gemeenschap nu de moslims uitzonderen, volgens de auteur zoals de nazi’s dat deden met de joden. Sorry, het probleem is foutief geformuleerd: we zijn allemaal geëngageerd in een project waarbij mensenrechten erkend worden voor iedereen, los van afkomst, geslacht, religie, ras… Ook Europa, ook België en ook Vlaanderen heeft zich daarin ingeschreven.
Dat houdt in dat mannen en vrouwen vanuit religieuze overtuiging nooit verschillend-discriminerend kunnen behandeld worden. Dus, meisjes moeten de kans krijgen zich te ontplooien zoals jongens, en niet ‘een beetje’, of alleen en voor zover als de lokale gemeenschap het goed vindt. Dat de gelijkheid van man en vrouw een groot probleem is voor de drie boekgodsdiensten in het bijzonder, en dus ook voor islamieten, is een wetenschappelijk gegeven. Het volstaat om even naar de duizenden andere culturen/religies in de wereld te kijken om te beseffen dat dit voor godsdiensten uit die regio van de Middellandse Zee een lastig probleem is. In Vlaanderen zijn vandaag 174 culturen aanwezig, zoals het populaire tv-magazine ‘Man bijt hond’ ons terecht wekelijks laat horen en zien. Dan is het claimen van slechts drie van die tradities om de wet te spellen problematisch. Dat is simpelweg een verstarde voortzetting van de zuilenmaatschappij van weleer. Wanneer vrijzinnigen dat zeggen, zijn ze niet ‘ook schuldig aan dat exclusief denken’ maar wel realistische en democratische denkers.

Ten slotte een woordje over de vrij onduidelijke uitleg over de omkering van dader en slachtofferrol in Hertogens stuk. Voor zover we dit begrijpen gaat het hier over een interpretatie van psychologische rollen in een politieke context. Dat betekent dat, tenminste volgens onze interpretatie, de reële problematiek handelt over onderdrukking en manipulatie en niet over het erkennen of niet van eigenheden. Doen we die oefening van maatschappijvorming ‘samen’ niet, dan belanden we noodzakelijk in vormen van paternalisme en nieuwe verdrukking. De weg van de vrijzinnige is daarbij niet zacht of vriendelijk zoals de naastenliefde dat voorschrijft, maar wel hard en doortastend overleggend. Dat is een beetje confronterend, maar wel emanciperend. Dat wil zeggen, het is niet vriendelijk of lief of niet-fundamentalistisch om een groep die niet correct behandeld wordt volgens de algemeen afgesproken uitgangspunten (de Grondwet, het Charter van europa, de Mensenrechten) dan maar een bijzondere toelating te geven om volgens hun eigen preferenties voort te doen. Dat soort van ‘begrijpen’ of naastenliefde is in feite onrecht in stand houden, zelfs al lijkt het lief geformuleerd. Het is ook niet fundamentalistisch, maar wel hard en op termijn eerlijk en inderdaad respectvol om te eisen dat alle mensen dezelfde rechten moeten kunnen opnemen en dezelfde ontplooiingskansen als mens krijgen, zelfs als dat tegen de belangen en de schenen van de predikers van een religieuze (of andere) eigenheid is.
Die tweede positie is die van de vrijzinnige woordvoerders die door Hertogen zo vakkundig andere intenties worden aangepraat. Het slachtoffer blijft echter de zwakste of minst beschermde, in dit geval de vrouwen in een eeuwenlange man-gedomineerde reeks van tradities. En nog eens, dat is geen algemeen menselijk fenomeen: sommige culturen kennen die structurele ongelijke behandeling van vrouwen niet, maar de drie boekgodsdiensten hebben voor zover bekend niet anders gekend tot de Verlichtingsfilosofie die machtsverhouding langzaam is beginnen slopen.

‘Meningen’ zijn slechts zinvol wanneer ze de realiteit ernstig nemen. Het afschrijven van dorpse reacties van ‘wij tegen de anderen’ als onzin is dus geen ‘mening’ van fundamentalistische vrijzinnigen, maar wel een realistische houding.

Hendrik Pinxten (voorzitter HVV),
Björn Siffer (woordvoerder van HVV) bjorn.siffer@h-vv.be
en Eric Goeman (voorzitter Attac Vlaanderen).

STANDPUNT van Rik Pinxten en Björn Siffer (voorzitter en adjunct-directeur HVV)

Is de hoofddoek een godsdienstig symbool of niet? Wij vermoeden van wel gezien de hevige tegenstand van moslims. Is een hoofddoek nu verplicht of niet in de islam? Eigenlijk wil ik het daar niet over hebben, want dit is een geloofskwestie en ik geloof niet. Ik beweer wel iets te weten over het begrip ‘identiteit’. Hoe definieer je identiteit? We vergeten te vaak dat onze afstamming gemengd is en we verkiezen ons in te beelden dat we een vaste en zekere identiteit bezitten, omschreven en bepaald door de bodem, of door de godsdienst, of door de volksgroep of door de natie. Nationalisten en racis-ten baseren hun identiteit hoofdzakelijk op één aspect. Bodem, of volkscultuur, of ras. Nochtans is een identiteit vooral meerlagig. Een mens kan afkomstig zijn uit een bepaalde streek, een bepaalde politieke overtuiging hebben of een bepaalde levensbeschouwing aanhangen. Dat zijn allemaal aspecten van een identiteit. De Frans-Libanese auteur Amin Maalouf schreef er een interessant essay over: “Les identités meurtrières”. Als je één aspect uit je identiteit licht en je je enkel daar mee vereenzelvigt, dan word je afhankelijk van dat ene aspect en ben je ook snel geraakt als men je aanvalt op dat aspect. Het is algemeen bekend dat nogal wat migranten een identiteitscrisis doormaken. Ze beseffen dat hun afkomst of die van hun (voor)ouders elders ligt, ze zijn vaak de taal onvoldoende machtig en ze zien er ook wat anders uit dan de meerderheid van de andere mensen die ze dagelijks op straat ontmoeten. Ook een goede job vinden, ligt soms heel moeilijk. Wat is dan een begrijpelijke, menselijke reactie? Terugplooien op een facet in je leven waarin je wel houvast vindt. Voor vele migranten is dit godsdienst. Wanneer ze dan ook nog eens op dit aspect worden aangevallen – geef toe, de islam is niet echt populair in het westen – dan gaan ze heel defensief en radicaal reageren. Maar ze laten zich te gemakkelijk voor één gat vangen. En een overheid, of in dit geval een school die bij voorkeur een instituut is dat een pedagogisch project uitdraagt in de hoop jongeren op te voeden tot kritische bur-gers, heeft het recht, ja zelfs de plicht, om haar jongeren bij te sturen indien het dreigt mis te lopen met die identiteitsbeleving. Het godsdienstige aspect van hun identiteit is té prominent aanwezig. In die zin dat het niet gezond meer is. Het is niet gezond dat aan jonge mensen niet meer kan gevraagd worden om die ene, meestal godsdienstige, uiting van hun nochtans meerlagige identiteit, even – gedurende de schoolu-ren – af te zetten. Dit is problematisch. Zoals het ook problematisch is dat een imam een binnen de schoolpoorten georganiseerd beschaafd debat monopoliseert en een ganse menigte “Allah Akbar” laat schreeuwen. Of oproept niet meer naar school te gaan, waarmee hij eigenlijk de boodschap geeft dat godsdienst belangrijker is dan onderwijs. De Athenea van Antwerpen en Hoboken verbieden overigens alle politieke en religieuze symbolen. Dus niet enkel de hoofddoek. Dat de athenea een poging doen om kledingvoorschriften voor iedereen gelijk te stellen, komt in het debat van de voorbije dagen onvoldoende aan bod. Het valt ons inderdaad op dat er weinig wordt gezegd over de grond van de zaak. Niemand verwoordt dit beter dan directrice Karin Heremans zelf: “Ik denk dat we naar een samenlevingsmodel moeten waarin we compromissen kunnen vragen van iedereen en waarbij we aan allochtonen kunnen vragen dat de hoofddoek soms afgedaan wordt.” In de meeste Antwerpse scholen geldt – zeer eenvoudig – een hoofddekselverbod. Iedereen wordt gevraagd dit te respecteren. Waarom zou voor moslims dan een uitzondering moeten gemaakt worden? Omdat het over godsdienst gaat? Heeft godsdienst dan zo’n verheven statuut dat ze boven algemene regels staat? Ik denk dat de seculiere rechtsstaat hier het belangrijke signaal moet geven dat dit niet zo is. Onder normale omstandigheden zou een hoofddoekverbod misschien niet aan de orde zijn. De vraag is echter of er nog sprake is van normale omstandigheden. Dat de islamitische godsdienst oprukt en radicaliseert, daarover is iedereen het eens. Je ziet vandaag veel meer hoofddoeken op straat en op school dan vroeger. Leerkrachten krijgen het steeds moeilijker om te onderwijzen over de evolutieleer en moeten steeds vaker hun lessen onderbreken omdat islamitische leerlingen protesteren en de leerkracht verwijten “haram” kleding te dragen of meningen te vertolken die haram zijn. Wie twijfelt aan dit snel oprukkende fenomeen moet maar eens wat minder opiniestukken lezen en praten met mensen in het veld. Met onderwijzers en maatschappelijk assistenten bijvoorbeeld. Zij ondervinden de problematiek dag na dag en wensen deze niet meer te relativeren. Zij vragen dat de overheid ingrijpt en eens duidelijk zegt waar de grenzen van godsdienstige aanspraken liggen en waar het algemeen belang primeert boven godsdienst. Denkt u nu echt dat het daar in Antwerpen en Hoboken allemaal dommeriken zijn die niet weten dat hun maatregel er op korte termijn voor zorgt dat bepaalde meisjes van hun familie niet meer mogen studeren? Denkt u nu echt dat die progressieve directies in Antwerpen en Hoboken niet weten dat emancipatie best van de onderdrukte groep zélf uitgaat en dat emancipatie onder dwang nogal paternalistisch is? Denkt u nu echt dat een progressief instituut als het Atheneum van Antwerpen, dat al jaren schitterend werk levert rond actief pluralisme, nu opeens gekaapt wordt door rabiate godsdiensthaters? Zou er echt niet een klein beetje meer aan de hand zijn? Zou het niet kunnen dat dit een schreeuw is naar onze politici om eindelijk eens beleid te voeren rond integratie? Dat dit een daad is – uit noodzaak – die even duidelijk wil stellen waar het algemeen belang primeert boven godsdienstige belangen? Dat dit een pedagogische maatregel is die het belang van godsdienst even terug in het juiste perspectief en binnen de juiste proporties wil brengen? Net als Meyrem Almaci (Groen!), Kris Van Dijck (NVA) en vele andere politici vraag ik een open debat – feiten op tafel – over de machocultuur bij moslimjongens, over familiaal geweld, over godsdienstige indoctrinatie, over gelijkheid van man en vrouw, over schijnhuwelijken en huwelijksmigratie, over scheiding van kerk en staat, over vrijheid van meningsuiting. Ik vraag méér dan een meldpunt discriminatie. Ik vraag dat het thema hoog op de politieke agenda wordt geplaatst en niet wordt overgelaten aan de profeten van de clash of civilizations, zoals dat vroeger gebeurd is. Ik stel voor dat de Minister van Onderwijs zich niet langer wegsteekt achter de autonomie van de scholen en eens nagaat in hoeverre gescheiden godsdienst- en zedenleerklasjes bijdragen tot het onbekend-maakt-onbemind fenomeen. Bereiden we onze jongeren zo optimaal voor op een interculturele samenleving? Vinden wij het normaal dat jongeren al vanaf hun zesde geïndoctrineerd worden dat ze van klei gemaakt zijn en pas vanaf hun twaalfde vernemen dat ze van apen afstammen? Hoe komt het dat een zelfbewuste en niet van assertiviteit gespeende moslima in het KA Antwerpen verklaart dat er een islamitische expansie aan de gang is die door de goddelijke hand wordt gestuurd? Ik stel ook voor dat de overheid een grondige bevraging organiseert over de verhouding tussen levensbeschouwing en overheid. In de eerste plaats bij de mensen in het veld. Bij onderwijzers, maatschappelijk assistenten, verenigingen, medewerkers van VDAB, politieagenten, straathoekwerkers, kortom bij mensen die dagdagelijks geconfronteerd worden met de samenlevingsproblemen. Ik stel ten slotte ook voor dat iedereen eens rustig de tijd neemt om voor zichzelf uit te maken wat er nu werkelijk aan de hand is. Beste moslima’s, een hoofddoekverbod is niet het einde van de wereld. Ga vooral verder met studeren. Discussieer met elkaar over godsdienst, maar ook over politiek, over sport, over liefde, over seks, over alle dingen die het leven mooi of lelijk maken. En draag die hoofddoek thuis of op straat, niemand verbiedt dit. Draag hem even niet op school of wanneer je een openbare functie uitoefent. Geef en neem.

Hendrik Pinxten en Björn Siffer
(De auteurs zijn respectievelijk voorzitter en woordvoerder van HVV)
Verschenen in De Morgen van 26 juni 2009

Sinds mei 2002 heeft België een euthanasiewet. Sinds 2002 is er de discussie of die wet al dan niet uitgebreid moet worden.
Wim Distelmans vindt van wel: voor dementerenden, maar ook voor mensen die lijden aan ernstige hersenaandoeningen en er zelf via een wilsverklaring om vragen.
Politici en bekende Vlamingen sloten zich al aan bij deze vraag.  Maar een uitbreiding, zelfs een diepgaand debat, bleef uit.
Hugo Claus vroeg om euthanasie binnen de krijtlijnen van de huidige wet; op een ogenblik dat hij nog duidelijk zijn wil kenbaar kon maken. Omdat hij de aftakeling van dementie niet wilde meemaken. Dat  was zijn beslissing, zijn vraag, zijn recht op zelfbeschikking.
De weduwe van Hugo Claus, Veerle Claus, getuigde dit weekend op het symposium over dementie in Grimbergen het volgende: ‘Mijn man is uit het leven gestapt op het moment dat hij het nog lief had. Mensen vragen me steeds of het niet te vroeg was. Ja, het was te vroeg.”
Het was inderdaad te vroeg. Hugo Claus wees door zijn weloverwogen keuze op een tekort in onze wetgeving. Want onze wet laat alleen toe dat comapatiënten euthanasie krijgen. Anderen (dementerenden, Alzheimerpatiënten, mensen met ernstige hersenaandoeningen) die niet meer bewust zijn, kunnen geen euthanasie krijgen, zelfs niet na het invullen van een wilsverklaring. Voor hen blijft onze wet een lege doos, en dit terwijl de euthanasievraag hier ook als terecht ervaren wordt in onze samenleving.
Nu steunt ook de Vlaamse Alzheimerliga de vraag de wet uit te breiden. Een bewijs dat de vraag ruim gedragen wordt: én door patiëntenverenigingen én door onze samenleving.
Ook de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging wil een uitbreiding van de euthanasiewet. Omdat het zelfbeschikkingsrecht ook voor mensen die niet meer bewust zijn, mogelijk moet zijn na het opstellen van een wilsbeschikking.
En als een uitbreiding van de wet zo ruim gedragen wordt, moeten de politici dan niet eindelijk hun werk voortzetten en de wet uitbreiden voor dementerenden, Alzheimerpatiënten en mensen met ernstige hersenaandoeningen?
“Het onderwerp van dit debat ligt gevoelig. Maar als er in de samenleving een duidelijke vraag naar is, dan moeten politici hun verantwoordelijkheid opnemen. Onze steun hebben ze!”,  zegt Rik Pinxten, voorzitter van HVV.

Rik Pinxten
Voorzitter HVV

Amelie Van Esbeen uit Merksem is 93 en een kranige dame. Ze is naar eigen zeggen ‘helemaal op’. Ze is niet ongeneeslijk ziek, maar heeft een hele verzameling ouderdomskwalen die samen haar leven ondraaglijk maken. Dat vindt ze zelf. De vrouw vraagt om te mogen sterven, maar ze komt niet in aanmerking voor euthanasie omdat ze niet binnen de voorwaarden van de wet valt. Daarvoor moet je immers lijden aan een niet te genezen aandoening die ondraaglijk lijden veroorzaakt.

Zoals Amelie zijn er velen, en met de groeiende vergrijzing van de bevolking en een steeds groter aantal hoogbejaarden zullen gevallen als het hare steeds vaker voorkomen. Voor- en tegenstanders van euthanasie in dit soort gevallen hebben valabele argumenten.

Tegenstanders betogen dat ouder worden hoe dan ook het leren aanvaarden van een aantal verliezen is: van gezicht, gehoor, geheugen, mobiliteit, onafhankelijkheid van anderen. Maar dat al dat verlies daarom nog geen reden tot een doodswens moet uitmaken, en dat donkere gedachten en depressies ook kunnen verholpen worden door met technische hulpmiddelen of therapie de hoogbejaarde weer een zekere levenskwaliteit te geven. Wanneer zoiets helpt, is het natuurlijk de aangewezen weg.

Maar wat doe je als het doodsverlangen ondanks die medische en therapeutische interventies blijft, wanneer langdurig en herhaaldelijk de wens wordt uitgesproken om het leven te mogen verlaten?

Wie is in zulke gevallen dan de ultieme scheidsrechter om te oordelen over de echtheid van het ondraaglijk lijden? Over de wens daaraan een einde te maken? Voor gelovigen zijn zij dat zelf niet en die mening verdient alle respect.

Maar wanneer een wilsbekwaam en autonoom individu zelf wenst dat er einde aan haar lijden gemaakt wordt, is dat ook een mening waarvoor anderen respect dienen op te brengen. Dat is trouwens de basisethiek achter de wetgeving op euthanasie. Die wetgeving, zo leert Amelie ons, is aan verfijning toe.

Want nu zitten we met de vrij surrealistische situatie dat Amelie wel het recht heeft om in hongerstaking te gaan en zichzelf zo een uiterst onmenselijke hongerdood te laten sterven, maar dat ze van het recht op een pijnloze en genadige dood onthouden blijft. Die keuze zou men niemand mogen aandoen, wat ook je levensbeschouwing is.

Yves Desmet
Politiek commentator
DeMorgen 24/03/09

Absoluut beschamend. Zo kunnen we het optreden van paus Benedictus XVI van de laatste maanden zonder veel zin voor overdrijving omschrijven. De rehabilitering van de negationistische bisschop Richard Williamson van het Broederschap Pius X is een zwaar omen voor de koers die de Rooms-Katholieke Kerk wil gaan varen. Hiermee schoffeert de paus de Joden. Dit broederschap ijvert ook voor het terugschroeven van de progressieve veranderingen binnen de Kerk sinds het Tweede Vaticaans Concilie. Zo schoffeert de paus ook zijn progressieve achterban. In 2006 citeerde de paus de Byzantijnse keizer Paleologos die zei dat ‘Mohammed de wereld niets dan slechte en onmenselijke dingen heeft gebracht’. Hiermee schoffeerde de paus de moslims. De paus vindt ook dat homoseksueel gedrag voorkomen en vermijden even belangrijk is voor de mensheid als de redding van het regenwoud. Hiermee schoffeert de paus alle homo’s en lesbiennes. Hij schoffeert er maar op los, niet beseffend dat zijn uitspraken dehumaniserend zijn. Ze tasten de waardigheid van mensen aan. Vooral van minderheden.
De Kerk komt hierdoor steeds meer in verdrukking. In Spanje, de VS, Engeland en Nederland spelen voor- en tegenstanders van God oorlogje door autobussen vol te plakken met slogans voor of tegen God. Zo’n vaart loopt het in België gelukkig niet. Wat voor zin heeft het trouwens om een proces tegen God te voeren? Of hij nu bestaat of niet, het kan ons als vrijzinnige humanisten eigenlijk weinig schelen. Wij hebben ook niet de behoefte om te gaan bewijzen dat de goede fee of Sinterklaas of de Ver-schrikkelijke Sneeuwman niet bestaat. Als een of andere tovenaar morgen bewijst dat God niet bestaat, zullen wij antwoorden met de wijze woorden van François Mitterand: “Et alors?”. In de wetenschap dat duizenden mensen in dit deeltje van de wereld zich reeds met het merkwaardige tijdverdrijf van het bewijs en het tegenbewijs hebben beziggehouden, zonder resultaat dat de mensheid iets bij-bracht, opteren we voor andere kritiek: wat doen de mensen, die namens die god spreken?
Wat volgens ons wel de moeite waard is om over te strijden, zijn de maatschappelijke gevolgen van de macht en invloed die blijft uitgaan van de Rooms-Katholieke Kerk. Gepatenteerd wereldvreemd, discriminerend en dehumaniserend in haar uitspraken, posteert zij zich nog steeds als één van ’s werelds belangrijkste morele autoriteiten. Redelijk paradoxaal, als je het ons vraagt. Er gaapt een levensgrote kloof tussen de leiding van de Kerk en haar basis. Die basis verwerpt de ideeën van de paus en zijn conservatieve clerus. Die basis verwerpt de ideeën van machtsgroepjes als Opus Dei en het Broederschap Pius X, die door de laatste twee pausen worden opgevrijd. Die basis verwerpt de standpunten van haar leiding omtrent abortus, euthanasie, homofilie, voorbehoedsmiddelen en celibaat. Die basis voelt zich eerder gematigd christelijk dan katholiek, maar wordt wel vertegenwoordigd door een extreem-katholieke paus en zijn Heilige Stoel. De aanspraken van de Roomse leiders op macht en morele autoriteit zijn in een democratische tijd niet langer houdbaar. Maar toch blijven de media de paus opvoeren als morele opinieleider. De oplossingen voor deze paradox moeten natuurlijk van de gelovigen zelf komen, maar als ‘deelgenoten aan de invloed van Rome’ hebben niet-gelovigen hierin zeker ook een belangrijke stem .
Wij als humanisten kunnen enkel vragen aan de media en aan de politici om het instituut Rooms-Katholieke Kerk een beetje te relativeren en tot haar ware proporties te brengen. In Vlaanderen zou dat moeten lukken. Bij ons is God toch eerder een cultureel gegeven geworden, een passe partout om bij een bepaalde gemeenschap te horen, eerder dan een bovennatuurlijk wezen dat boven onze hoofden zweeft en ons leven stuurt. In de VS is niet geloven in God minder evident. Atheïst is daar nog een scheldwoord, een synoniem zelfs voor communist. Het was historisch dat een zwarte president werd, maar het zou nog historischer zijn mocht er een president komen die zichzelf atheïst noemt. Obama zorgde voor een kleine doorbraak door in zijn inauguratiespeech ook de ‘nonbelievers’ te vernoemen. En de held-piloot Chesley Sullenberger antwoordde – zeer diplomatisch – op de vraag of hij snel een schietgebedje had gedaan voor hij met zijn Airbus een noodlanding maakte op de Hudson: “Ik rekende erop dat iemand anders in het vliegtuig die job wel op zich zou nemen.” Er is dus nog hoop, maar we roepen media en politiek, althans in onze contreien, wel op om inmiddels de juiste maatschappelijke gevolgen te erkennen van het seculariseringsproces. Het heeft immers geen zin dat de hoofden van de mensen zich bevrijden van het juk van de Rooms-Katholieke Kerk, maar dat diezelfde Rooms-Katholieke Kerk ondertussen wel steeds meer financiële middelen en media-aandacht krijgt. Maatschappelijke evoluties kunnen we maar beter naar waarde schatten, zoniet worden we schizofreen. Een beetje moed en verantwoordelijkheid dus: we hebben twee eeuwen geleden geko-zen voor zelfbeschikking en we hebben daartoe een maatschappij op poten gezet die de burger ver-antwoordelijkheid en een kritische zin geeft. Geen zogenaamde ongenaakbare autoriteit mag dat verkwanselen voor het belang van de eigen kring. Dus, medeburgers van de media en het beleid: een beetje moed en kiezen voor die schitterende constructie van democratische zelfbeschikking. Met ons.

Rik Pinxten en Björn Siffer zijn respectievelijk voorzitter en woordvoerder van de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV).
Dit standpunt mag overgenomen worden in andere publicaties mits vermelding van de auteurs.

Verschillende mensen zeggen me dat we moeten ophouden om de katholieke kerk met alle zonden van Israël te beladen: de echte vijand zou de islam zijn, en niet het Vaticaan. Ik doe niet in vijanden, maar probeer met oprechte bedoelingen de  humanistisch geïnspireerde mensen (en daar zitten nogal wat christenen en islamieten bij) in de wereld aan te spreken. Maar dan heb je dus weer paus Benedictus XVI.
Kijk, hoe is het toch in godsnaam of in naam van de mensheid mogelijk om zo bekrompen en zo moreel verwerpelijk op te komen in de (reeds gehavende) gezagspositie die paus en Vaticaan hebben/hadden en de manifeste bewuste en bedoelde antihumane opstelling tegen de mens en de mensheid te blijven preken in een context waar mensen creperen van honger en ziekte? Ik vergeet even mijn spreekwoordelijke rustige en tolerante instelling en vraag me hard en confronterend af hoe die gerokte (jaja, onverdraagzaam hoor, maar heeft hij een jurk aan of niet soms?) en volslagen wereldvreemde moraalridder het in zijn hoofd haalt om noodlijdende en behoeftige mensen in het armlastige zwarte Afrika banvloeken naar het hoofd te slingeren over de onheilsweg van de seculiere maatschappij? Welk recht denkt zo’n man te hebben, en wat stelt zijn instituut eigenlijk voor in dat opzicht? Wat heeft hij voor te leggen als realisatie van menselijke bevrijding, van menselijk geluk en van reële hulp door maar te blijven preken dat condooms (die bewezen levens redden) verwerpelijk zijn en dat de ontkenning van lichaam en zinnelijkheid, zoals dat in het katholieke clubje nu al eeuwen voor verwrongen en hoog gefrustreerde oorlogvoerende groepen verantwoordelijk kan geacht worden, heilzaam is en het condoom een product van de duivel dat toelaat om in je armetierige bestaan nog een beetje genot zonder verschrikkelijke gevaren te kunnen hebben? Wat is dat met die man, en dat instituut? De inlijving van echte fascisten zoals Williamson met zijn ontkenning van de joden- en zigeuner- en vrijdenkersuitroeiing was nog niet genoeg. Nu moet het hele mooie en bevrijdende project van de seculiere maatschappij, waarin de mens in alle feilbaarheid (jaja, moeilijk begrip voor wie van zichzelf moet geloven onfeilbaar te zijn) toch wat geluk en genot in dit leven te kunnen hebben zonder de vreselijkste gevolgen, eraan geloven. Want zijne heiligheid weet het weer beter, ondanks de misdaden van het Vaticaan tijdens Wereldoorlog II (met wegkijken van de nazi-misdaden, en nooit enige verontschuldiging) en erna. Dat moet voor de rechtgeaarde katholiek hard aankomen. Dat is een regelrechte provocatie voor heel Europa van de voorbije twee eeuwen, en een absolute belediging van iedereen die in respect en verdraagzaamheid met anderen wil leven. Zou de hoogste paap nu eindelijk willen ophouden met dat overjaars , intellectueel minderwaardig en gefrustreerd gedoe? Waarom kunnen de seculieren beleefd en opbouwend zijn en de hoofdpaap niet? Staat niet onder naastenliefde misschien? Of moeten we echt gaan geloven dat de Middeleeuwse antichrist baas geworden is van de Heilige Stoel, en dat het godsvolk het nog niet door heeft? Ik wens mijn vrienden onder de christenen een beter lot, maar ik ben wel geschokt en werkelijk door dit soort van brutaliteit in mijn eer en in mijn levensbeschouwing aangetast. Dit hoort niet in een moderne samenleving. Ik verwacht excuses van mijnheer Ratzinger aan de vrijzinnigen en de andersgelovigen in Europa. Dan zullen we misschien weer kunnen praten. Tot zolang beschouw ik hem als een petieterig en overjaars fenomeen dat verkeerdelijk en duidelijk onverantwoordelijk aan het roer staat van een gezagsinstantie als de Rooms katholieke kerk. Jammer zegt een kwade want goedmenende vrijzinnige humanist.

Rik Pinxten
Voorzitter Humanistisch Vrijzinnige Vereniging

In landen waar de katholieke kerk nog veel explicieter aanwezig is dan in België, kan het euthanasie-debat soms voor heel wat beroering zorgen. Zo ook in Italië, waar de zaak rond Eluana Englaro al tien jaar zorgt voor een hevige juridische en politieke strijd.

Eluana Englaro lag al 17 jaar in coma en werd, op vraag van haar vader, begin februari overgebracht naar een ziekenhuis in Udine waar ze mocht sterven. De rechtse regering-Berlusconi keurde daarop een spoeddecreet goed om de stopzetting van de voeding te verhinderen. De Italiaanse president Giorgio Napolitano weigerde echter het nooddecreet te onderteken, en daarom besliste Berlusconi het parlement in te schakelen. Door de tegenstelling tussen gerecht en president enerzijds en de regering-Berlusconi anderzijds, flirtte Italië met een institutionele crisis.

Op 9 februari kwam dan het bericht dat Eluana was overleden. De ouders van Eluana, die zwaar gekant zijn tegen religieuze begrafenissen, waren niet aanwezig bij de plechtigheid.

Het Italiaanse gerecht bekijkt nu of de vader van Eluana vervolgd kan worden voor moord op zijn dochter. Er zijn ook onderzoeken gestart naar veertien andere personen, onder wie de anesthesist en meerdere verplegers.

bron: www.demorgen.be

Sinds 1 september 2008 kunnen mensen in België een officiële wilsverklaring laten registreren bij hun gemeentebestuur. Meer dan 4500 Belgen hebben dat ook al gedaan, zo blijkt uit cijfers van de FOD Volksgezondheid die de gratis krant De Zondag kon inkijken. Gemiddeld betekent dat 25 mensen per dag. Leen Coene van Volksgezondheid spreekt van een succes, en concludeert dat er heel wat vraag geweest moet zijn naar een dergelijke procedure, waar geen notaris of huisarts aan te pas komt.

De wilsverklaring moet in het bijzijn van twee getuigen worden opgesteld en blijft vijf jaar geldig. Zij is trouwens enkel rechtsgeldig als de patiënt in een onomkeerbare coma ligt, en laat geen ruimte voor specificaties of nuanceringen.

bron: De Zondag, 1 maart 2009

Sinds eind vorig jaar is Luxemburg het achtste land ter wereld dat een wettelijke regeling heeft over euthanasie, na Nederland, Zwitserland, België, de VS-staten Oregon en Washington, Andalusië en Thailand. De Luxemburgse wet was al een keer goedgekeurd in februari van 2008, maar het had nog heel wat voeten in de aarde voor er een definitieve versie werd aanvaard. De Raad van State bleef maar wijzingen vragen, groothertog Henri wou de wet niet ondertekenen, en het Vaticaan riep de Luxemburgse parlementsleden op om tegen de wet te stemmen.

Het Luxemburgse parlement was echter vastbesloten. Middels een grondwetswijziging werd de macht van de groothertog ingeperkt, en de aanmaningen van de paus misten hun effect: de euthanasiewet werd in december 2008 nipt goedgekeurd.

bron: www.demorgen.be

ANTWERPEN – In verschillende steden in Vlaanderen staan er opnieuw wachtrijen van ouders die hun kind willen inschrijven. De grootste problemen doen zich voor in Brussel en Antwerpen, maar er zijn ook inschrijvingsfiles in Leuven.
De decreetwijziging waardoor lokale overheden zelf hun inschrijvingsbeleid kunnen vormgeven, zogt voor grote regionale verschillen. Volgens Vlaams minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke (SP.A) ligt een gebrek aan onderlinge afspraken tussen de scholen aan de basis van de wachtrijen.

Alle steden hebben een eigen aanpak van het inschrijvingsbeleid. Gent is de voorbeeldstad, zo zegt een woordvoerder van Vandenbroucke. Er staan geen rijen omdat daar in het Lokaal Overlegplatform (LOP) werd beslist dat alle scholen een centraal inschrijvingsregister gaan gebruiken.

Ouders kunnen zich op het internet aanmelden om hun kind in te schrijven en creëren zo een virtuele wachtplaats, waardoor het niet nodig is om voor de school te kamperen.

De bedoeling was om dergelijk systeem ook in Antwerpen in te voeren vanaf dit jaar, maar de scholen kwamen niet tot een onderling akkoord. Daardoor blijft ‘wie eerst komt, eerst maalt’, de regel. Het resultaat is dat er al sinds dinsdag aan een lagere school in Borgerhout ouders kamperen, zegt Antwerps schepen van Onderwijs Robert Voorhamme (SP.A).

Hun actie vond navolging in de stad Antwerpen in een drietal andere lagere scholen en sinds zaterdag staan er ook wachtrijen aan populaire middelbare scholen zoals het Sint-Lievenscollege. Verwacht wordt dat in de loop van zondag er nog meer ouders voor de schoolpoorten zullen postvatten.

Voorhamme betreurt dat het LOP in Antwerpen niet tot een compromis kon komen, met alle gevolgen vandien. Hij besliste alvast om in het stedelijk onderwijs de ouders binnen te laten wachten om de hele martelgang wat menselijker te maken.

Sommige scholen in Antwerpen openen hun deuren zondagavond om middernacht al om te starten met de inschrijvingen. Dat kan immers officieel vanaf 2 maart en bepaalde instellingen nemen die datum onder druk van de wachtrijen nogal letterlijk op.

In Brussel zijn de wachtrijen mogelijk nog langer dan in Antwerpen omdat ook daar geen concrete afspraken zijn gemaakt. In Leuven werd er een mini-overeenkomst gemaakt in de secundaire scholen van het vrij onderwijs. In de lagere scholen is het daardoor ook kamperen geblazen.

In Antwerpen zou er alvast binnen het LOP gewerkt worden aan een oplossing tegen volgend jaar.
Kld, DS – 1 maart 2009