Andere kerkfinanciering: het debat is eindelijk geopend

De uitspraken van aartsbisschop Léonard over AIDS als immanente gerechtigheid, laten we voor zijn rekening. Veel belangrijker is het feit dat het debat over een eerlijker financiering van de levensbeschouwingen in België eindelijk op gang is gekomen. De Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV) heeft een aantal voorstellen.

De huidige regeling is het resultaat van een historisch compromis, dat dateert uit een periode dat de katholieke kerk nog een quasi-monopolie had op geloof. Bovendien is het een anachronisme dat de Belgen nog steeds herstelbetalingen doen voor de confiscatie van kerkgoederen door Franse revolutionairen in de 18de eeuw. Het systeem is dus historisch gegroeid, maar er is geen enkele reden meer om dit voorbijgestreefde model aan te houden.

HVV is blij dat na Open VLD nu ook sp.a en Groen! de kat de bel aanbinden en met voorstellen komen. Open VLD stelt voor om de financiering van de levensbeschouwingen te regelen via de jaarlijkse belastingbrief. Een beetje zoals het Duitse systeem van Kirchensteuer of het otto per mille-systeem in Italië. HVV wil zeker bijdragen aan het debat over alternatieven. “Een mogelijk alternatief voor de belastingbrief, is het tellen van de levensbeschouwelijke gemeenschappen via de zesjaarlijkse gemeenteraadsverkiezingen. In tegenstelling tot de belastingbrief garandeert het geheim van de verkiezing volledige anonimiteit. Net zoals bij verkiezingen kunnen mensen dan eventueel blanco stemmen. In dat geval wordt het percentage blancostemmen afgetrokken van de globale financieringspot.” Zegt Björn Siffer, woordvoerder van HVV. Zo vermijden we dat de globale pot alsmaar blijft toenemen en dat het systeem op zijn eigen grenzen vastloopt. Want vandaag zijn er zeven levensbeschouwingen erkend (zes godsdienstige en één niet-confessionele). De erkenning van de boeddhisten als tweede niet-confessionele gemeenschap is ook al in kannen en kruiken en naar verluidt werken ook de hindoes en de Armeense orthodoxen aan hun erkenningsaanvraag.

Naast het systeem van financiering van de levensbeschouwingen via het Ministerie van Justitie, bestaat er ook een navenant financieringssysteem voor de temporalia. Dit zijn de gebouwen en dagelijkse werkingsmiddelen van de levensbeschouwingen. Ook hier dringt een verandering zich op. Ook hier zitten we met een archaïsch systeem dat we danken aan het Keizerlijk Decreet dat Napoleon in 1801 afsloot met paus Pius VII en waarvoor de Belgen nog steeds afdragen, ook al zijn ze niet gelovig. De gemeenten zijn nog steeds verplicht om de tekorten van de kerkfabrieken bij te passen, net zoals de tekorten van de kathedrale kerkgemeenschappen, de orthodoxe kerken en de islamitische moskeeën door de provincies moeten worden bijgepast. De kerkfabrieken kosten de gemeenten jaarlijks verschrikkelijk veel geld en controle is er nauwelijks. “HVV stelt dan ook voor dat de lokale burgemeesters, die ambtshalve deel uitmaken van de kerkfabriek, hun controlerecht scherper zouden uitvoeren.” zegt Siffer. Zij kunnen zich desnoods laten vertegenwoordigen door een schepen – bijvoorbeeld de Schepen van Financiën – of door een gemeenteraadslid. Daarnaast is het ook aan te raden dat de gemeenten de detailposten van de rekeningen en begrotingen van de kerkfabrieken zouden opvragen. Vandaag heeft men meestal enkel inzage in de globale posten. Men zou de kerkfabrieken ook kunnen laten fusioneren, een beetje naar analogie met de gemeentelijke fusies in 1976-77. Op die manier kan de solidariteit tussen de kerkfabrieken spelen: wat de ene kerkfabriek tekort komt, kan bijgepast worden door de andere(n).

Björn Siffer
Woordvoerder HVV

Als aartsbisschoppen gruwel spreken

“Zes dingen haat de HEER,
zeven dingen zijn hem een gruwel:
ogen die hooghartig kijken en een tong die liegt,
handen die onschuldig bloed vergieten
en een hart dat op het kwade zint,
voeten die zich naar de misdaad reppen
en getuigen die bedriegen, altijd liegen,
en zij die stoken tussen broers.“ (Spreuken 6: 16-19)

Bijbelse woorden verwesterd tot de ‘zeven hoofdzonden’:
hoogmoed, hebzucht, wellust, jaloezie, vraatzucht, woede en vadsigheid.

Ik heb het er altijd al moeilijk mee gehad, met geloven, geloven in een God. Zoals mijn adoptiedochter ooit zei op haar eerste Sinterklaasdag hier in België: “Waarom komt de Sint hier wel? Waarom komt hij niet bij de kindjes in Chili?” Ik zie nu nog die grote ogen die het speelgoed, snoep en fruit niet in één blik konden overzien. Zo vroeg ik mij als kind ook af waarom er hier wel een God was en ginder niet.

Zelf geloof ik niet, wat natuurlijk niet wil zeggen dat ik geen respect kan opbrengen voor anderen die wel geloven… in een God. Maar welke God? Tot wat voor een gruwel  en sadist maakt Léonard die God waar zoveel mensen in geloven? Hij wekt de middeleeuwse wraakgod terug tot leven die je neergeselt met ziekte en dood als je één van de zeven hoofdzonden begaat: aids voor de wellust,  hartaandoening voor de vraatzucht, longkanker voor de genotsroker,…
En niet enkel de zondaar zelf: maar ook het onschuldige kind met aids, de meeroker… wordt mee gewraakt.

In Ter Zake hoorde ik Wouter Beke het volgende zeggen: “Ik ben hier boos en ongelukkig om, maar ik verdedig de vrije meningsuiting ook voor domme uitspraken.” Domme uitspraken? Deze uitspraak is veel erger dan gewoon ‘dom’. Deze uitspraak is vernederend en discriminerend, hautain en schuldopleggend, een belediging voor iedereen die er gewoon is, gelovig of niet.

Hoe dom kan iemand zijn – een aartsbisschop dan nog! – om zulke uitspraken te doen? Vrije meningsuiting? Is het dat? Léonard herhaalde die vroegere uitspraak in een nieuw boek, geschreven als  ‘Aartsbisschop’ Léonard, niet als André-Joseph Léonard. En in dat ambt spreekt hij  in naam van de kerk, en bijgevolg  in naam van de gelovigen in die kerk: hij vertolkt de waarden van die kerk. Dit gaat de vrije meningsuiting voorbij.

Léonard toont hier geen enkel respect meer voor de mensen binnen zijn kerk. Hij legt hooghartig en eigengereid zijn mening en woorden in de mond van die kerk en bijgevolg in de mond van elke gelovige binnen die kerk. Wat ben ik blij dat ik niet meer tot dat instituut behoor!

En tot slot (en, als het mag, wat belerend): Wat als de gesel van God nu eens neerkomt op “de tong die liegt” en “de hand die zich vergrijpt aan een kind” (de pedofilieschandalen nog vers in het geheugen)? Gelukkig voor Léonard en de zijnen staat er het volgende in de bijbel:  “Prijs de Heer voor het feit dat al onze zonden, inclusief de “zeven hoofdzonden”, In Jezus Christus kunnen worden vergeven” (Matteüs 26:28; Handelingen 10:43; Efeziërs 1:7).

En zo kunnen we allemaal weer op twee oren slapen, ook de aartsbisschop, zijn kwade tong zal hem vergeven worden. Of toch maar liever niet?

Jacinta de Roeck, Directeur HVV

Vondelingetjes

‘In wat voor een wereld leven wij?’, vroeg mijn gastheer zichzelf af, en zette de radio op een andere post. Meer muziek en minder problematiek.

Tja, wat antwoord je daar dan op? Het is niet de eerste keer dat baby’s te ‘vondeling’ worden gelegd.
Gelukkig deze keer goed zichtbaar en niet in een vuilbak, en bijgevolg te laat gevonden. De vondelingenschuif –een pleister voor een vroeger vondeling verhaal – deed intussen haar werk ook al veel te vaak.

Wat mij opviel, was de commentaar van de radiojournaliste op de initiatieven van de politici: want inderdaad, ze zijn er weer, de strijdsters voor –het zijn toevallig allemaal vrouwen- en schrijfsters  van wetgevend werk. ‘Weer eens’, zo zei die journaliste, inderdaad ‘weer eens’, want oude wetsvoorstellen worden vanonder het stof gehaald en opnieuw ingediend om ‘weer eens’ vergeten en ondergestoft te geraken, als de persbelangstelling luwt…

Klink ik cynisch? Wel, ik kan je verzekeren, ik ben het ook.

Ik maakte deze demarches een aantal jaren geleden al mee:
Vondelingetje, snel geschreven wetsvoorstellen,  op agenda geplaatst van de commissie, besproken, maar niet meer actueel, dus klasseren en vergeten…
‘Er is geen concensus.’: is de uitleg dan.

En natuurlijk is dit geen eenvoudige materie. Want het raakt aan zoveel: geboorteplanning, abortus, armoede, psychosociaal welzijn, taboes van de samenleving, mensenrechten, kinderrechten, feminisme,… .

Maar, anoniem bevallen is en blijft een probleem en kan volgens mij niet, nooit.
Want wat als de moeder achteraf toch nog haar kind wil terugzien, of simpelweg, weten hoe het ermee gaat? En misschien nog belangrijker: wat als een kind op zoek wil naar haar of zijn biologische  moeder? Want is dit niet een kinderrecht? Het recht om je  biologische ouders te kennen?
Discreet bevallen is dus de enige oplossing: de naam van de moeder netjes weggestopt in een vakje dat enkel en alleen onder strikte voorwaarden en voor strikte doeleinden (oa. medische doeleinden bijvoorbeeld) geopend mag worden en dan nog door een strikt omschreven instantie.

Ik hoorde in de media enkel en alleen de bekommernis voor de moeders die, gedreven door spijt en gemis, op zoek willen naar hun kind. Ik hoorde nergens de bekommernis voor het kind dat wel eens zou willen weten…
‘Stel je de reactie voor van de feministen!’, waarschuwde iemand mij. ‘ Ze gaan nooit toestaan dat een kind op zoek kan naar de biologische moeder!’
Een correcte reactie, maar wat overdreven. Wetenschappelijk onderzoek wees al uit dat kinderen vooral interesse hebben in wat fysieke eigenschappen van hun onbekende moeder of vader (bij anonieme spermadonatie), en dat, eens die nieuwsgierigheid gestild is, niet meer gevraagd wordt naar leren kennen en ontmoeten.
Op de uitzonderingen na: maar deze uitzonderingen zijn dan wel net die vragen die omwille van psychische en sociale redenen een antwoord moeten krijgen.
En per slot van rekening koos het kind er niet voor afgestaan te worden. Moet het zelfbeschikkingsrecht van dit kind dan ook geen reden zijn om een wet uit te werken die, in uitzonderlijke gevallen en omwille van grondig en professioneel onderzochte  psychologische redenen, het stilzwijgen van de moeder (of de vader bij anonieme spermadonatie) dwingt te doorbreken.
Enkel en alleen om menselijke redenen, nooit omwille van jurisdische-, afstammings- of erfredenen.

Ik hoop dat deze keer het debat niet uitdooft.
Niet in de samenleving en zeker niet in de politiek.
Senatoren, laat jullie niet mondsnoeren door partijen en doemdenkers die BHV belangrijker vinden.

Jacinta De Roeck
Directeur HVV