Euthanasiewet moet eindelijk uitgebreid!

Sinds mei 2002 heeft België een euthanasiewet. Sinds 2002 is er de discussie of die wet al dan niet uitgebreid moet worden.
Wim Distelmans vindt van wel: voor dementerenden, maar ook voor mensen die lijden aan ernstige hersenaandoeningen en er zelf via een wilsverklaring om vragen.
Politici en bekende Vlamingen sloten zich al aan bij deze vraag.  Maar een uitbreiding, zelfs een diepgaand debat, bleef uit.
Hugo Claus vroeg om euthanasie binnen de krijtlijnen van de huidige wet; op een ogenblik dat hij nog duidelijk zijn wil kenbaar kon maken. Omdat hij de aftakeling van dementie niet wilde meemaken. Dat  was zijn beslissing, zijn vraag, zijn recht op zelfbeschikking.
De weduwe van Hugo Claus, Veerle Claus, getuigde dit weekend op het symposium over dementie in Grimbergen het volgende: ‘Mijn man is uit het leven gestapt op het moment dat hij het nog lief had. Mensen vragen me steeds of het niet te vroeg was. Ja, het was te vroeg.”
Het was inderdaad te vroeg. Hugo Claus wees door zijn weloverwogen keuze op een tekort in onze wetgeving. Want onze wet laat alleen toe dat comapatiënten euthanasie krijgen. Anderen (dementerenden, Alzheimerpatiënten, mensen met ernstige hersenaandoeningen) die niet meer bewust zijn, kunnen geen euthanasie krijgen, zelfs niet na het invullen van een wilsverklaring. Voor hen blijft onze wet een lege doos, en dit terwijl de euthanasievraag hier ook als terecht ervaren wordt in onze samenleving.
Nu steunt ook de Vlaamse Alzheimerliga de vraag de wet uit te breiden. Een bewijs dat de vraag ruim gedragen wordt: én door patiëntenverenigingen én door onze samenleving.
Ook de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging wil een uitbreiding van de euthanasiewet. Omdat het zelfbeschikkingsrecht ook voor mensen die niet meer bewust zijn, mogelijk moet zijn na het opstellen van een wilsbeschikking.
En als een uitbreiding van de wet zo ruim gedragen wordt, moeten de politici dan niet eindelijk hun werk voortzetten en de wet uitbreiden voor dementerenden, Alzheimerpatiënten en mensen met ernstige hersenaandoeningen?
“Het onderwerp van dit debat ligt gevoelig. Maar als er in de samenleving een duidelijke vraag naar is, dan moeten politici hun verantwoordelijkheid opnemen. Onze steun hebben ze!”,  zegt Rik Pinxten, voorzitter van HVV.

Rik Pinxten
Voorzitter HVV

Lijden

Amelie Van Esbeen uit Merksem is 93 en een kranige dame. Ze is naar eigen zeggen ‘helemaal op’. Ze is niet ongeneeslijk ziek, maar heeft een hele verzameling ouderdomskwalen die samen haar leven ondraaglijk maken. Dat vindt ze zelf. De vrouw vraagt om te mogen sterven, maar ze komt niet in aanmerking voor euthanasie omdat ze niet binnen de voorwaarden van de wet valt. Daarvoor moet je immers lijden aan een niet te genezen aandoening die ondraaglijk lijden veroorzaakt.

Zoals Amelie zijn er velen, en met de groeiende vergrijzing van de bevolking en een steeds groter aantal hoogbejaarden zullen gevallen als het hare steeds vaker voorkomen. Voor- en tegenstanders van euthanasie in dit soort gevallen hebben valabele argumenten.

Tegenstanders betogen dat ouder worden hoe dan ook het leren aanvaarden van een aantal verliezen is: van gezicht, gehoor, geheugen, mobiliteit, onafhankelijkheid van anderen. Maar dat al dat verlies daarom nog geen reden tot een doodswens moet uitmaken, en dat donkere gedachten en depressies ook kunnen verholpen worden door met technische hulpmiddelen of therapie de hoogbejaarde weer een zekere levenskwaliteit te geven. Wanneer zoiets helpt, is het natuurlijk de aangewezen weg.

Maar wat doe je als het doodsverlangen ondanks die medische en therapeutische interventies blijft, wanneer langdurig en herhaaldelijk de wens wordt uitgesproken om het leven te mogen verlaten?

Wie is in zulke gevallen dan de ultieme scheidsrechter om te oordelen over de echtheid van het ondraaglijk lijden? Over de wens daaraan een einde te maken? Voor gelovigen zijn zij dat zelf niet en die mening verdient alle respect.

Maar wanneer een wilsbekwaam en autonoom individu zelf wenst dat er einde aan haar lijden gemaakt wordt, is dat ook een mening waarvoor anderen respect dienen op te brengen. Dat is trouwens de basisethiek achter de wetgeving op euthanasie. Die wetgeving, zo leert Amelie ons, is aan verfijning toe.

Want nu zitten we met de vrij surrealistische situatie dat Amelie wel het recht heeft om in hongerstaking te gaan en zichzelf zo een uiterst onmenselijke hongerdood te laten sterven, maar dat ze van het recht op een pijnloze en genadige dood onthouden blijft. Die keuze zou men niemand mogen aandoen, wat ook je levensbeschouwing is.

Yves Desmet
Politiek commentator
DeMorgen 24/03/09

Welke macht mag deze Kerk nog claimen?

Absoluut beschamend. Zo kunnen we het optreden van paus Benedictus XVI van de laatste maanden zonder veel zin voor overdrijving omschrijven. De rehabilitering van de negationistische bisschop Richard Williamson van het Broederschap Pius X is een zwaar omen voor de koers die de Rooms-Katholieke Kerk wil gaan varen. Hiermee schoffeert de paus de Joden. Dit broederschap ijvert ook voor het terugschroeven van de progressieve veranderingen binnen de Kerk sinds het Tweede Vaticaans Concilie. Zo schoffeert de paus ook zijn progressieve achterban. In 2006 citeerde de paus de Byzantijnse keizer Paleologos die zei dat ‘Mohammed de wereld niets dan slechte en onmenselijke dingen heeft gebracht’. Hiermee schoffeerde de paus de moslims. De paus vindt ook dat homoseksueel gedrag voorkomen en vermijden even belangrijk is voor de mensheid als de redding van het regenwoud. Hiermee schoffeert de paus alle homo’s en lesbiennes. Hij schoffeert er maar op los, niet beseffend dat zijn uitspraken dehumaniserend zijn. Ze tasten de waardigheid van mensen aan. Vooral van minderheden.
De Kerk komt hierdoor steeds meer in verdrukking. In Spanje, de VS, Engeland en Nederland spelen voor- en tegenstanders van God oorlogje door autobussen vol te plakken met slogans voor of tegen God. Zo’n vaart loopt het in België gelukkig niet. Wat voor zin heeft het trouwens om een proces tegen God te voeren? Of hij nu bestaat of niet, het kan ons als vrijzinnige humanisten eigenlijk weinig schelen. Wij hebben ook niet de behoefte om te gaan bewijzen dat de goede fee of Sinterklaas of de Ver-schrikkelijke Sneeuwman niet bestaat. Als een of andere tovenaar morgen bewijst dat God niet bestaat, zullen wij antwoorden met de wijze woorden van François Mitterand: “Et alors?”. In de wetenschap dat duizenden mensen in dit deeltje van de wereld zich reeds met het merkwaardige tijdverdrijf van het bewijs en het tegenbewijs hebben beziggehouden, zonder resultaat dat de mensheid iets bij-bracht, opteren we voor andere kritiek: wat doen de mensen, die namens die god spreken?
Wat volgens ons wel de moeite waard is om over te strijden, zijn de maatschappelijke gevolgen van de macht en invloed die blijft uitgaan van de Rooms-Katholieke Kerk. Gepatenteerd wereldvreemd, discriminerend en dehumaniserend in haar uitspraken, posteert zij zich nog steeds als één van ’s werelds belangrijkste morele autoriteiten. Redelijk paradoxaal, als je het ons vraagt. Er gaapt een levensgrote kloof tussen de leiding van de Kerk en haar basis. Die basis verwerpt de ideeën van de paus en zijn conservatieve clerus. Die basis verwerpt de ideeën van machtsgroepjes als Opus Dei en het Broederschap Pius X, die door de laatste twee pausen worden opgevrijd. Die basis verwerpt de standpunten van haar leiding omtrent abortus, euthanasie, homofilie, voorbehoedsmiddelen en celibaat. Die basis voelt zich eerder gematigd christelijk dan katholiek, maar wordt wel vertegenwoordigd door een extreem-katholieke paus en zijn Heilige Stoel. De aanspraken van de Roomse leiders op macht en morele autoriteit zijn in een democratische tijd niet langer houdbaar. Maar toch blijven de media de paus opvoeren als morele opinieleider. De oplossingen voor deze paradox moeten natuurlijk van de gelovigen zelf komen, maar als ‘deelgenoten aan de invloed van Rome’ hebben niet-gelovigen hierin zeker ook een belangrijke stem .
Wij als humanisten kunnen enkel vragen aan de media en aan de politici om het instituut Rooms-Katholieke Kerk een beetje te relativeren en tot haar ware proporties te brengen. In Vlaanderen zou dat moeten lukken. Bij ons is God toch eerder een cultureel gegeven geworden, een passe partout om bij een bepaalde gemeenschap te horen, eerder dan een bovennatuurlijk wezen dat boven onze hoofden zweeft en ons leven stuurt. In de VS is niet geloven in God minder evident. Atheïst is daar nog een scheldwoord, een synoniem zelfs voor communist. Het was historisch dat een zwarte president werd, maar het zou nog historischer zijn mocht er een president komen die zichzelf atheïst noemt. Obama zorgde voor een kleine doorbraak door in zijn inauguratiespeech ook de ‘nonbelievers’ te vernoemen. En de held-piloot Chesley Sullenberger antwoordde – zeer diplomatisch – op de vraag of hij snel een schietgebedje had gedaan voor hij met zijn Airbus een noodlanding maakte op de Hudson: “Ik rekende erop dat iemand anders in het vliegtuig die job wel op zich zou nemen.” Er is dus nog hoop, maar we roepen media en politiek, althans in onze contreien, wel op om inmiddels de juiste maatschappelijke gevolgen te erkennen van het seculariseringsproces. Het heeft immers geen zin dat de hoofden van de mensen zich bevrijden van het juk van de Rooms-Katholieke Kerk, maar dat diezelfde Rooms-Katholieke Kerk ondertussen wel steeds meer financiële middelen en media-aandacht krijgt. Maatschappelijke evoluties kunnen we maar beter naar waarde schatten, zoniet worden we schizofreen. Een beetje moed en verantwoordelijkheid dus: we hebben twee eeuwen geleden geko-zen voor zelfbeschikking en we hebben daartoe een maatschappij op poten gezet die de burger ver-antwoordelijkheid en een kritische zin geeft. Geen zogenaamde ongenaakbare autoriteit mag dat verkwanselen voor het belang van de eigen kring. Dus, medeburgers van de media en het beleid: een beetje moed en kiezen voor die schitterende constructie van democratische zelfbeschikking. Met ons.

Rik Pinxten en Björn Siffer zijn respectievelijk voorzitter en woordvoerder van de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (HVV).
Dit standpunt mag overgenomen worden in andere publicaties mits vermelding van de auteurs.

Een heel boze humanist

Verschillende mensen zeggen me dat we moeten ophouden om de katholieke kerk met alle zonden van Israël te beladen: de echte vijand zou de islam zijn, en niet het Vaticaan. Ik doe niet in vijanden, maar probeer met oprechte bedoelingen de  humanistisch geïnspireerde mensen (en daar zitten nogal wat christenen en islamieten bij) in de wereld aan te spreken. Maar dan heb je dus weer paus Benedictus XVI.
Kijk, hoe is het toch in godsnaam of in naam van de mensheid mogelijk om zo bekrompen en zo moreel verwerpelijk op te komen in de (reeds gehavende) gezagspositie die paus en Vaticaan hebben/hadden en de manifeste bewuste en bedoelde antihumane opstelling tegen de mens en de mensheid te blijven preken in een context waar mensen creperen van honger en ziekte? Ik vergeet even mijn spreekwoordelijke rustige en tolerante instelling en vraag me hard en confronterend af hoe die gerokte (jaja, onverdraagzaam hoor, maar heeft hij een jurk aan of niet soms?) en volslagen wereldvreemde moraalridder het in zijn hoofd haalt om noodlijdende en behoeftige mensen in het armlastige zwarte Afrika banvloeken naar het hoofd te slingeren over de onheilsweg van de seculiere maatschappij? Welk recht denkt zo’n man te hebben, en wat stelt zijn instituut eigenlijk voor in dat opzicht? Wat heeft hij voor te leggen als realisatie van menselijke bevrijding, van menselijk geluk en van reële hulp door maar te blijven preken dat condooms (die bewezen levens redden) verwerpelijk zijn en dat de ontkenning van lichaam en zinnelijkheid, zoals dat in het katholieke clubje nu al eeuwen voor verwrongen en hoog gefrustreerde oorlogvoerende groepen verantwoordelijk kan geacht worden, heilzaam is en het condoom een product van de duivel dat toelaat om in je armetierige bestaan nog een beetje genot zonder verschrikkelijke gevaren te kunnen hebben? Wat is dat met die man, en dat instituut? De inlijving van echte fascisten zoals Williamson met zijn ontkenning van de joden- en zigeuner- en vrijdenkersuitroeiing was nog niet genoeg. Nu moet het hele mooie en bevrijdende project van de seculiere maatschappij, waarin de mens in alle feilbaarheid (jaja, moeilijk begrip voor wie van zichzelf moet geloven onfeilbaar te zijn) toch wat geluk en genot in dit leven te kunnen hebben zonder de vreselijkste gevolgen, eraan geloven. Want zijne heiligheid weet het weer beter, ondanks de misdaden van het Vaticaan tijdens Wereldoorlog II (met wegkijken van de nazi-misdaden, en nooit enige verontschuldiging) en erna. Dat moet voor de rechtgeaarde katholiek hard aankomen. Dat is een regelrechte provocatie voor heel Europa van de voorbije twee eeuwen, en een absolute belediging van iedereen die in respect en verdraagzaamheid met anderen wil leven. Zou de hoogste paap nu eindelijk willen ophouden met dat overjaars , intellectueel minderwaardig en gefrustreerd gedoe? Waarom kunnen de seculieren beleefd en opbouwend zijn en de hoofdpaap niet? Staat niet onder naastenliefde misschien? Of moeten we echt gaan geloven dat de Middeleeuwse antichrist baas geworden is van de Heilige Stoel, en dat het godsvolk het nog niet door heeft? Ik wens mijn vrienden onder de christenen een beter lot, maar ik ben wel geschokt en werkelijk door dit soort van brutaliteit in mijn eer en in mijn levensbeschouwing aangetast. Dit hoort niet in een moderne samenleving. Ik verwacht excuses van mijnheer Ratzinger aan de vrijzinnigen en de andersgelovigen in Europa. Dan zullen we misschien weer kunnen praten. Tot zolang beschouw ik hem als een petieterig en overjaars fenomeen dat verkeerdelijk en duidelijk onverantwoordelijk aan het roer staat van een gezagsinstantie als de Rooms katholieke kerk. Jammer zegt een kwade want goedmenende vrijzinnige humanist.

Rik Pinxten
Voorzitter Humanistisch Vrijzinnige Vereniging