Hugo Camps schiet op het kwaliteitslabel van De Standaard

Hugo Camps is in De Morgen van 16 februari niet mals voor de journalistieke weg die De Standaard ingeslagen is. Een korte bloemlezen:“’Goede journalistiek stoort soms’, kopte de hoofdredacteur van De Standaard boven zijn eigen opiniestuk. Wat mij nog meer stoorde, waren de verkoopraatjes van de hoofdredacteur. In zijn krant en ver daarbuiten. (…) De hoofdredacteur van De Standaard doet de laatste weken vooral denken aan Peter R. de Vries. Eenpersoonsstaatjes met de pretentie van rechtspraak (over goed en kwaad), met het zelfbeeld van bombolina’s vooral. Geniepige bravoure verheven tot hype. En tot kassa natuurlijk, maar het laatste mag niet met zoveel woorden gezegd worden, want dat bladdert de morele superioriteit weer af. (…) Omdat de wereld in beschaving achterloopt helpen ze nu een handje met encycliekachtige praatjes. Of door bijvoorbeeld beroep te doen op een paar lokcriminelen. Yves Leterme als lokcrimineel van De Standaard? Herauten van de landelijke idylle zijn tot alles in staat. Aan pittoreske details in de reconstructie geen gebrek, maar zijn ze ook onthullend? Wie de reeks in De Standaard leest, komt tot de conclusie dat democratie geen zacht eitje is. Wisten we dat al niet? Als een premier roept dat de formatie is geëindigd in een “slagveld van persoonlijke relaties” is zowat alles gezegd. De taaie ontbijtkoek bij Dehaene, het zure etentje in een Brussels restaurant of een hongeravond met alleen pinda’s doen er nog weinig toe als het bloed vloeit. Sociale animositeit is inherent aan macht, zo weten ze zelfs in Katanga. Dat Yves Leterme en Herman Van Rompuy niet meer door een deur kunnen, is dus ook oud zeer.

De politiek als triomfboog van kleine rancune en persoonlijke afrekeningen: het is nooit anders geweest. Met dit verschil dat politici nu zelf media zijn geworden. Zo er met de reeks in De Standaard al sprake zou zijn van goede journalistiek, dan is dat eerder te danken aan de armetierige verongelijkte mannetjes in de Wetstraat, ook nog mobielgek, dan aan het ambitieuze project van een krant. Politici laten leeglopen is geen kunst meer. Moeilijker is om ze te laten volstromen.” Ook de toelichting van de reportage door de hoofdredacteur in het tv-programma Phara wordt door Camps fel bekritiseerd. “Gênant werd het toen de hoofdredacteur in zijn opiniërende zelfjubel ook nog felicitatiemailtjes van lezers op de tergende kroniek van een aangekondigde reeks onthullingen kan dat tellen, zij het dat ik toch iets van warmte in de buiging mis”. Hij sluit af met volgende conclusie:”Ik veroorloof mij het bij de enige echte onthulling te houden: scenario’s voor een realityshow zijn in sommige kwaliteitskranten journalistieke, ja zelfs maatschappelijke spelregels geworden.”

Bron: De Morgen 18/02/2008

Maken nieuwe media een democratie meer democratisch?

“Een uitbreiding van het stemrecht, een van de cruciale beslissingen in de vestiging van een democratisch bestel, heeft voor een aanzienlijke vergroting van die ruimte gezorgd. Zo zijn er nog stappen gezet: een ruimere rol in de politiek voor vakbonden en gelijkaardige belangengroepen de ontkoppeling van de politieke partijen en de dagbladpers waardoor de ideologische vergrendeling van de berichtgeving grotendeels wegviel. Onlangs stelde Anandam Kovoori in deze krant dat de gsm en de BlackBerry ook een groei van de publieke sfeer met zich meebrengen, door de lekken die ze opwekken (DM 16/2). Wat vroeger verborgen was, ligt nu op straat. ‘In dat opzicht is de BlackBerry en democratisch toestel’, zegt Kavoori ”. ‘Ik wou dat het waar was’, reageert Luc Huyse in de De Morgen. Hij geeft toe dat de publieke sfeer vroeger sterk begrensd was, denkende aan de overlegdemocratie achtergesloten kasteeldeuren van Jean-Luc Dehaene. “Meteen ontbrak ook de mogelijkheid om de mens achter de politicus te belichten. De echte compromismakers waren schaduwplanten. Memoires van politici, als die al verschenen, waren nietszeggend want tegels lichten zat die mannen niet in de genen”. In de vroege jaren tachtig brokkelde de omwalling snel af. Vanaf het aantreden van Verhofstadt in 1999 werd er resoluut een andere weg ingeslagen. “Alle deuren van de macht stonden nu ogenschijnlijk wagenwijd open. Het leek wel alsof de publieke sfeer plots erg expandeerde”.

Maar nog belangrijker dan de breuk met het verleden was en is de verandering die mediawereld al enige tijd ondergaat. “De audiovisuele media zijn nu veel meer dan vroeger nieuwsleveranciers. Er zijn zelfs kanalen die 24 uur op 24 berichten de wereld insturen. Onlineberichtgeving, ook door kranten, neemt spectaculair toe. (…) Overleven als medium in zo’n drukke en drukkende commerciële omgeving kan alleen door op een of andere manier op te vallen, dag na dag, uur na uur. Nog snellen zijn dan de anderen, bijvoorbeeld, wat een bijna onstilbare nieuwshonger veroorzaakt. Vandaar de jacht op de persoon, gsm en BlackBerry van de politicus. Rapporteren in de vorm van een docudrama is een andere aanpassing, zoals De Standaard deed met de tiendelige serie over de formatiegesprekken van de laatste maanden. Radio en televisie doen dat ook. Met die techniek valt het volle licht op de persoon van de politicus”. In de media zijn de voorbeelden hiervan legio. Radio 1 deed pasgeleden zonder blikken of blozen de aankondiging: “Straks gaan we live naar het ziekbed van Yves Leterme”. “Een nieuwe vorm van embedded journalism?”, vraagt Luyts zich terecht af. “Als de vicepremier het ziekenhuis verlaat, ontaardt dat in een mediacircus, zo schreef De Standaard. Spektakel gegarandeerd”. Maar de vraag is nu of de ijsberg dankzij al deze openheid boven water komt. “Soms lijkt het erop. Kavoori heeft gelijk: veel van wat voorheen verborgen bleef is nu dankzij lekken te lezen, te beluisteren en te bekijken. Maar de twijfel knaagt. De commentator van De Standaard schreef naar aanleiding van de tiendelige serie: “Hoe intenser en sneller de communicatie verloopt, hoe chaotischer en ongrijpbaarder het proces wordt”. Bovendien brengt de techniek van het docudrama, met zijn fixatie op de figuur van de politicus, met zich mee dat groepsbelangen en belangengroepen uit het beeld verdwijnen. Belangrijker nog is dat het overgrote deel van de berichtgeving het hart van de politieke besluitvorming, daar waar de cruciale beslissingen vallen, ongemoeid laat. De Europese dimensie van de politiek is daardoor voor zowat alle burgers terra incognita. Wat een groeiterrein zou moeten zijn in de ontwikkeling van de publieke sfeer is grotendeels ontoegankelijk. Kortom, wie alles bijeenlegt en de hele mozaïek van politieke fora in rekening neemt, kan niet anders dan besluiten dat de publieke sfeer krimpt. Het democratische deficit vergroot nog, ook al blijven de Siegfried Brackes van deze wereld beweren dat zij de politiek dichter bij de burger brengen.”

Bron: De Morgen 01/03/2008

Studiogast zet TV-zender in zijn hemd

Tijdens een live-uitzending op de Amerikaanse TV-zender Fox News werd een van hun nieuwslezers bruusk onderbroken door studiogast Lee Camp, die uitgenodigd was om over politiek te komen praten. Maar komiek en activist zag zijn taak veel ruimer. Aan het einde van een nieuwsitem over de republikeinse presidentskandidaat Huckabee nam hij het woord om even zijn zegje te doen. “Jullie voeren gewoon een hoop propaganda op, of niet? Dit is een festival van onwetendheid. Een miljoen mensen zijn omgekomen in Irak. Dat is belachelijk, wat willen jullie nu aantonen?” Camp richtte zich ook tot de kijker: “Ga toch naar buiten, weg uit je huis, Knuffel je kinderen, hou van je familie. Doe toch iets met je leven”. Het is niet de eerste keer dat Fox News in Amerika onder vuur ligt omdat het conservatieve propaganda zou opvoeren, maar deze live-onderbreking zullen ze niet snel vergeten.

Bron: De Morgen 28/02/2008

Aartsconservatieve Fox TV kan weer de bepalende factor in de verkiezingen worden

Niet de republikeinen, maar Fox News lijkt de geduchtste tegenstander van de Democraten. Om presidentskandidaat Barack Obama in diskrediet te brengen haalde de zender al verschillende stunts uit. Zo maakte Fox Newsradiopresentator Tom Sullivan een vergelijking tussen de speeches van Barack Obama en Adolf Hitler en ondersteunde de ‘grap’ met het nodige audiomateriaal. Eerder organiseerde de zender ook al verschillende debatavonden waarin gastcommentatoren de presidentskandidaten zonder weerwoord mochten afmaken. Daarin werd Barack Obama vergeleken met de linkse Venezolaanse president Hugo Chavez of komt men tot volgende besluit: ‘Het zal Obama of Hillary worden, eigenlijk allebei communisten’. “Wanneer Fox News op 7 februari vorig jaar een ‘primeur’ aankondigt, nemen alle VS-media het ‘breaking news’ over. Op gezag van het blad Insight Magazine meldt Fox “dat Obama tijdens zijn kinderjaren vier jaar lang school liep in een Indonesische madrassa (koranschool)”. In één adem wordt de senator uit Illinois en kersverse presidentskandidaat over één kam geschoren met de talibanmilities die door VS-troepen worden bestreden in Afghanistan. De Foxpresentatoren spreken in die tijd ook voortdurend Obama’s volledige naam uit, met overdreven nadruk op zijn islamitische tweede naam: ‘Hussein’. Ondanks Obama’s prompte tegenaanval wordt het nieuws pas ontkracht wanneer CNN en ABC News verslaggevers op de bewuste school laten vaststellen dat het om een gewone, openbare, en niet-religieuze dorpsschool gaat. Het kwaad is dan al geschied: het verhaal leidt nu een eigen leven op conservatieve webblogs”. En dit is slechts een greep uit het aanbod. Hoewel beide presidentskandidaten kop van jut zijn, behandelt de zender Hillary Clinton met opvallend meer neutraliteit dan Barack Obama. En daar hebben ze zo hun redenen voor. “De objectieve uitleg is dat Hillary en Bill Clinton de voorbije jaren extreem omzichtig omgingen met Foxeigenaar Rupert Murdoch. Er zijn zelfs ontmoetingen geweest tussen Murdoch en Bill Clinton in New York. Clintons standpunt inzake nationale veiligheid sluit nu ook veel dichter bij dat van Murdoch aan. Ook haviken als O’Reilly zijn daarom makkelijker met haar te verzoenen. “De cynische uitleg is: als je Hillary helpt winnen bij de Democraten, dan is de kans groter dat zij verliest tegen de Republikeinse kandidaat dan Obama”.

Over de impact van Fox op het kiezerspubliek laten academische onderzoekers geen twijfel bestaan. “Stefano Della Vigna en Ethan Kaplan van de University of Berkeley publiceerden in augustus 2007 hun bevindingen van de studie The Fox News Effect, Media Bias and Voting’. Beiden vergeleken veranderingen in het stemgedrag van Republikeinen in de steden waar Fox News te zien was in 2000, en de steden die er nog geen beschikking over hadden. Fox was toen al te bekijken in een op de vijf Amerikaanse steden. Nu in alle. De onderzoekers besloten dat Fox News de Republikeinse stemmen met een half procent, of 200.000 stemmen, deed toenemen. Dat lijkt niet veel, maar was voldoende geweest om de verkiezingsuitslag te veranderen. Het verschil tussen Bush en Gore was in dat jaar kleiner”. Divina Frau-Meigs, professor Amerikaanse Studies en Mediasociologie aan de Parijse universiteit Sorbonne III, omschrijft Fox News als het ‘propagandamiddel van nieuw rechts in de VS’. “De Fox Factor is de collusie tussen een regering en een media om live propaganda te maken en een elan van patriottisme in de publieke opinie uit te lokken door middel van angst. Hierdoor steunt de publieke opinie de regering in haar acties en geeft ze vrij spel, vooral wat de buitenlandse politiek van het land betreft”.

Bron: De Morgen 16/02/2008

Ook te bekijken in Vlaanderen: tv-zenders roepen moslims op tot haat

Op Arabische satellietzenders die ook bij ons te zien zijn, wordt openlijk aangezet tot jodenhaat en terreurdaden. Het gaat vooral om de zender Al-Manar, die uitzendt vanuit Libanon en eigendom is van de Hezbollah. De joodse gemeenschap reageert geschokt. “‘Antisemitisme op Arabische satellietzenders is niets nieuws’, zegt Michaël Freilich, hoofdredacteur van Joods Actueel. ‘Alleen moeten we nu ook vaststellen dat die zenders hier zonder problemen te ontvangen zijn. Elke moslim die zich een schotelantenne aanschaft, kan de hele dag naar dergelijke onzin luisteren’”. Freilich wil dat Vlaanderen de zender een uitzendverbod oplegt, maar dat zou volgens het kabinet van Vlaams minister Media Geert Bourgeois technisch niet mogelijk zijn. “Vlaanderen gaat nu eenmaal niet over satellietzenders. Frankrijk en Nederland kunnen verboden opleggen omdat zij op hun grondgebied lokale satellietverdeelpunten hebben die grof gesteld het signaal van de betrokken satellietzender versterken. Maar zulke verdeelpunten hebben wij in het dichtbekabelde Vlaanderen niet”. Toch blijft Freilich er op hameren dat Vlaanderen zich ondubbelzinnig tegenover zulke zenders opstelt. “‘De regering zou een signaal moeten geven dat het strafbaar blijft. Men zou aan de ingang van druk bezochte bars en vzw’s, waar iedereen zomaar binnen en buiten loopt, een papier kunnen ophangen. Ook jongeren moet op school duidelijk worden gemaakt dat wat ze thuis soms op de satelliettelevisie te zien krijgen, niet kan.’ Freilich erkent dat heel wat moslimjongeren gewoon naar VTM en VRT kijken en dat hooguit een duizendtal moslims in ons land vatbaar is voor extremisme. ‘Maar net die kleine groep extremen heeft een groot wapen in de hand. En ja, ook op het internet vind je antisemitische moslimsites, maar daar moet je actief naar op zoek. Via de televisie dringt het gewoon de huiskamers binnen terwijl je passief op de zetel zit te kijken’”.

Bron: De Morgen 13/02/2008

De commerciële zender genaamd VRT

In De Morgen van 7 februari stelt Luckas Vander Taelen zich ernstige vragen bij het huidige nieuwsbeleid van de VRT. “Er was een tijd dat de VRT geen aandacht besteedde aan juridisch nieuws en dat ongevallen en faits divers gewoon niet aan bod kwamen. Het was de tijd dat de VRT geleid werd door enigszins stuurs kijkende journalisten die evenwel veel ophadden met de ethiek van hun beroep en dat voor elke andere overweging plaatsten. Dat was gemakkelijker toen dan nu, want kijkcijfers bestonden niet en de toenmalige BRT had geen concurrentie te duchten. Alles werd anders toen VTM verscheen en zowat de tv-versie werd van Het Laatste Nieuws. De BRT keek eerst hautain neer op de concurrent, maar ook onder druk van de politiek werd kwantiteit een nieuw gegeven aan de Reyerslaan. Langzaam begon de openbare omroep te vervellen tot een zender die inhoudelijk nog maar amper te onderscheiden is van wat er aan de Medialaan geproduceerd wordt.” De manier waarop de VRT de zaak-Annick Van Uytsel brengt, is volgens Vander Taelen een goed voorbeeld van wat er gebeurt als de obsessie van de kijkcijfers alle andere overwegingen overheerst. Weinig of geen nieuws wordt uitgemolken tot groot nieuws. “Vorige week verspreidde de politie een stemopname van iemand die beweerde meer te weten over hoe Annick Van Uytsel om het leven was gekomen. Het VRT-journaal opende met dit bericht en ging er tien minuten lang op door, hoewel er eigenlijk niets meer te melden was dan dat de politie de anonieme beller zocht. Omdat er ook bij de politie waarschijnlijk niemand veel meer te zeggen had, ging het journaal dan maar uitleg vragen aan de advocaat van de ouders van Annick. Live uit Erembodegem, rechtstreeks vanuit het salon van Jef Vermassen! Eigenlijk had die al evenmin iets te melden, enkel dat de ouders nog altijd heel veel verdriet hadden en dat ze hoopten dat de moordenaar van hun dochter nu eindelijk gevonden zou worden. (…) In de hele berichtgeving over de moord op Annick Van Uytsel gedraagt de VRT zich niet anders dan een commerciële zender die enkel denkt aan het maximaliseren van de kijkcijfers. Dat de politie in deze zaak een spoor zou hebben, zou eigenlijk geen hoofdpunt in het nieuws mogen zijn van een zender die het maatschappelijk relevante boven het sensationele plaatst. Maar dat is bij Het journaal niet langer aan de orde: daar beperkt de reflectie over de benadering van faits divers zich tot in welke richting de satellietwagen wordt uitgestuurd.” Jammer genoeg haalt dit soort berichtgeving niet alleen de kwaliteit van Het Journaal naar beneden, maar beïnvloedt het ook bijvoorbeeld onderzoeksjournalistiek. “Vlaanderen is ondertussen al wel gewend aan zinloze rechtstreekse tussenkomsten in het nieuws waarvan de enige meerwaarde is dat de journalist zich op de plaats van het onheil bevindt. Wat te weinig aangeklaagd wordt, zijn de torenhoge kosten van dit soort interventies en de gevolgen ervan voor de serieuze nieuwsgaring. Inhoudsloze liveverbindingen zullen niet zo gauw uit het budget geschrapt worden ten voordele van bijvoorbeeld onderzoeksjournalistiek. Dat is immers werk voor de iets lange termijn dat niet meteen af te lezen is uit de kijkcijferhitparade… Van de minister van Media moet intussen weinig inbreng verwacht worden in het debat over de openbare omroep. Geert Bourgeois zei vorige week in een interview dat hij nauwelijks tv kijkt. Dat heeft alvast het voordeel dat hij niet moet zeggen wat hij denkt over liveverslaggeving uit Erembodegem. Of over de druk van de kijkcijfers die de Vlaamse regering aan de VRT heeft opgelegd… En dus mag zijn voorzitter rustig verder zijn populariteit uitbouwen bij De pappenheimers.”

Bron: De Morgen 07/02/2008

Evolutietheorie ook in eindtermen van TSO, BSO en KSO opgenomen

Op dit moment staat de evolutieleer enkel in de eindtermen van het algemeen secundair onderwijs, maar daar komt verandering in. De evolutietheorie zal ook opgenomen worden in de basisvorming van het beroepssecundair onderwijs, het kunstsecundair onderwijs en het technisch secundair onderwijs. Dat heeft Vlaams minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke (sp.a) beslist op vraag van Open Vld-parlementslid Annick De Ridder. “Het is niet de eerste keer dat in het Vlaams parlement gedebatteerd werd over Darwins evolutieleer versus het creationisme, de opvatting dat het universum en de mens hun ontstaan te danken hebben aan een bijzondere scheppingsdaad. Zo was er eerder bijvoorbeeld de discussie over het boek ‘The Atlas of Creation’ dat vorig jaar door de creationistische lobby werd rondgestuurd naar Vlaamse onderwijsinstellingen ”. De beslissing komt er wat HVV betreft niets te vroeg. Ook parlementslid Annick De Ridder is tevreden. “Op die manier kunnen we er voor zorgen dat de leer van het creationisme geen verdere opgang kent binnen de schoolmuren en de samenleving”.

Bron: De Morgen 21/02/2008

Geen nieuwe opleidingen in het hoger onderwijs tot 2011

In het Vlaamse hoger onderwijs mogen geen nieuwe opleidingen meer opgestart worden en dit tot 1 september 2011. Deze beslissing komt op er vraag van een ministeriële commissie die zich buigt over de rationalisatie van het hoger onderwijs. “Zonder tijdelijk stilstand is het niet mogelijk om over een rationalisering te beslissen”. Het eerste rapport van de commissie pleit er verder voor om opleidingen die tegen 2012 niet het minimum van 80, en in een later fase 115 (tegen 2015), studenten halen te verplichten een rationalisatieplan op te stellen. Dit hoeft niet te betekenen dat deze geschrapt zullen worden, maar bijvoorbeeld dat bepaalde opleidingsonderdelen gemeenschappelijk gemaakt worden, aldus de commissie. Momenteel halen 47 opleidingen de minimumdrempel van 80 leerlingen niet. Bijna het dubbele heeft nog minder dan 115. Wel worden er een reeks uitzonderingen voorzien. “Zo zullen opleidingen voor een knelpuntberoep, ‘unieke’ opleidingen zoals dans of richtingen met een levensbeschouwelijke inslag niet geviseerd worden”.

Bron: De Morgen 13/02/2008

Een wiskundeproef om te testen of leerlingen een poetsvrouw hebben?

Alle leerlingen die in het tweede tot en met het vijfde leerjaar van de basisschool zitten krijgen in Wallonië een rekenproef met daaropvolgend enkele bijkomende en enigszins vreemde vragen. Zo moeten ze opgeven of ze thuis een poetsvrouw hebben, of er een computer in huis is, hoeveel boeken zij en hun ouders hebben en of ze na school ook Frans spreken. De vragen werden aan de test toegevoegd door het departement Onderwijs van de Waalse Gemeenschap. Marie Arena (PS) ziet geen graten in de test die enkel zou dienen om het globale niveau te bepalen. “Met die vragen willen we een eventueel onderscheid maken qua profiel bij de leerlingen. ‘Schandalig’, reageert Françoise Bertieaux van de MR. Hoe kunnen die vragen nu een sociaaleconomisch profiel bepalen. Ik ken alleenstaande vrouwen met vijf kinderen die verplicht zijn om een poetshulp in te schakelen. Aan de andere kant zijn er gezinnen zonder pc waar papa wel elke avond zijn laptop meebrengt. Het lijkt nergens naar. Dit is gewoon een aanslag op het privé-leven”. Ook in Vlaanderen zal in het kader van het gelijkekansendecreet een vragenlijst opgesteld worden. Deze zou aan de ouders gericht zijn en neutralere vragen bevatten.

Bron: De Morgen 20/02/2008

Buddy project voor leerlingen breidt uit

Ook de studenten van de KU Leuven nemen sinds kort deel aan het buddybegeleidingsproject van de stad Leuven voor maatschappelijk kwetsbare jongeren in het onderwijs. De buddy’s zorgen voor naschoolse begeleiding van de jongeren, waarbij de nadruk ligt op het aanleren van een goede studiemethodiek, het bijbrengen van verantwoordelijkheidszin en het motiveren van leerlingen bij hun studies. De instap van de KU Leuven in het project zorgt ervoor dat het aantal leerlingen dat begeleid kan worden bijna verdubbeld.

Bron: De Morgen 15/02/2008

Antidepressiva nauwelijks beter dan placebo

Bekende antidepressiva als Prozac, Seroxat en Efexor werken niet beter dan placebo’s. Enkel bij mensen met een zeer ernstige depressie zou de medicatie een beperkt effect hebben.
Dat blijkt uit een internationale studie waarbij al het wetenschappelijk onderzoek naast elkaar werd gelegd. Niet enkel de gepubliceerde studies dus, ook de studies die nooit in prestigieuze vakbladen werden gepubliceerd en een minder fraai beeld ophangen.

Ook al wordt nu bevestigd dat er amper reden is om de pillen voor te schrijven aan mensen die niet lijden aan een zware depressie, blijft de vraag of de nieuwe studie de zorgvuldige gecreëerde mythe kan doorprikken. “Het is zeer moeilijk om de ideeën van mensen over medicatie te veranderen”, aldus professor Marc Bogaert van het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie (BCFI).
Volgens hem is er in België dringend nood aan mensen en structuren die depressieve patiënten kunnen opvangen en een niet-medicamenteuze behandeling kunnen aanbieden. “De bestaande centra voor psychologische begeleiding worden zwaar overvraagd en hebben wachtlijsten die veel mensen afschrikken. Zo wordt het nog vanzelfsprekender om toch maar voor medicatie te kiezen.”
Alleen al in België worden jaarlijks ongeveer 7 miljoen doosjes antidepressiva verkocht, goed voor een jaaromzet van om en bij de 200 miljoen euro.

Betoging in Rome tegen het Vaticaan

In Rome hebben zaterdag een kleine tweeduizend mensen betoogd tegen de ‘politieke inmenging van het Vaticaan in het debat over abortus en de samenlevingscontracten’. Dat meldt de religieuze site RKNieuws.net. In de betoging stapten vooral jongeren van homo-organisaties, feministen en links radicalen op. Het Vaticaan had begin 2007 felle kritiek op een wetsvoorstel over de erkenning van heteroseksuele en homoseksuele samenlevingscontracten.

Abortus thema in Italiaanse verkiezingen

De inbeslagname van een geaborteerde foetus heeft het debat over abortus in Italië weer doen oplaaien. Een 39-jarige vrouw uit Napels had tot een abortus besloten nadat uit tests was gebleken dat haar kind zwaar gehandicapt ter wereld zou komen. De abortus vond plaats in de 21ste week, binnen de limiet van 24weken die de wet voorschrijft. Maar toen ze na de operatie naar haar ziekenhuisbed terugkeerde, trof ze daar de politie aan die haar streng ondervroeg en daarna de foetus in beslag nam. Een anonieme beller had de politie gemeld dat de abortus mogelijk te laat was uitgevoerd en onwettig was. De vrouw deed haar verhaal in de krant La Repubblica. Abortus was al een thema in de campagne voor de parlementsverkiezingen van 13 en 14april, en haar relaas zwengelde het debat weer aan. Abortus werd dertig jaar geleden legaal. Critici vinden dat de wet restrictiever moet worden en rekening moet houden met de vooruitgang in de medische wetenschap, waardoor ook kinderen die ter wereld komen na minder dan 24 weken zwangerschap overlevingskansen hebben.

De rechtse oppositieleider Silvio Berlusconi, die in de opiniepeilingen aan de leiding staat, verklaarde begin van de week dat de Verenigde Naties een moratorium op abortus zouden moeten goedkeuren, net zoals de VN dat hebben gedaan voor de doodstraf.

De linkerzijde verdedigt de huidige abortuswet. Minister van Volksgezondheid Livia Turco verklaarde dat het aantal abortussen de jongste 25 jaar gehalveerd is en dat de wet niet veranderd hoeft te worden. Het incident in Napels bestempelde ze gisteren als ‘een heksenjacht’.

De katholieke kerk, die in Italië nog altijd invloedrijk is, zou in het debat tussenbeide kunnen komen. Volgens analisten zal ze mogelijk de bevolking oproepen te stemmen op politici die de wet willen verstrengen.

Euthanasie met 15 procent gestegen

Aantal geregistreerde euthanasiegevallen is in een jaar tijd met vijftien procent gestegen. Dat staat in Gazet van Antwerpen en Het Belang van Limburg. Officieel vroegen vorig jaar 495 Belgen een arts hun leven vroegtijdig te beëindigen. Het reële aantal wordt geschat op het dubbele. Eén procent van alle overlijdens in ons land wordt door euthanasie versneld. Dat zou betekenen dat zowat 1.000 Belgen per jaar een wilsbeschikking indienen om hun leven vroegtijdig te beëindigen. Toch kreeg de commissie vorig jaar net geen 500 registraties.

‘Zowat de helft van de euthanasiegevallen wordt dus gemeld’, zegt Wim Distelmans, de voorzitter van de euthanasiecommissie. ‘Beter dan in andere jaren, maar niet genoeg.’ Distelmans wil dan ook dat artsen een meldingsplicht krijgen. Vooral Vlaamse patiënten grijpen naar euthanasie, schrijven beide kranten. In Vlaanderen voeren artsen maandelijks 34 euthanasie-ingrepen uit, in Wallonië slechts 7. Van de in totaal 495 registraties komen er 412 uit Vlaanderen en 83 uit Wallonië.

‘Colloque singulier’ remt Franstalige euthanasie

Het geringe aantal euthanasiegevallen in Franstalig België houdt verband met de visie op geneeskunde. Dat stond te lezen in een analyse van De Standaard

Het aantal euthanasiegevallen dat aangegeven is bij de Euthanasiecommissie, steeg in 2007 weer licht. Er zijn er nu zowat 500 per jaar. Dat zal over enkele maanden blijken uit het jaarverslag van de commissie. Dat is er nu nog niet, in tegenstelling tot berichten in andere media. Maar 500 is niet het cijfer van het aantal euthanasiegevallen, enkel van het aangegeven aantal. Er wordt nog vaak euthanasie uitgevoerd zonder dat dit aangegeven wordt. ‘Het echte cijfer zou 1.000 kunnen bedragen’, zegt professor Wim Distelmans (VUB), voorzitter van de commissie. ‘Maar elk cijfer is nattevingerwerk. In Nederland is daar onderzoek over, bij ons nog niet, het loopt nog.’
Van de 500 aangiften komt 85procent uit Vlaanderen, amper 15 procent uit Franstalig België. Dat is al van bij het begin zo. Het is uitgesloten dat euthanasie in Franstalig België vier- tot vijfmaal minder voorkomt. Het wordt vooral minder aangegeven, denken de meeste waarnemers. ‘Meer dan waarschijnlijk heeft dit te maken met verschillen in visie tussen de artsen van noord en zuid’, zegt professor Distelmans. In Franstalig België leeft de oude interpretatie van ‘le colloque singulier’ tussen arts en patiënt nog. Die term wordt ook gebruikt voor de contacten tussen politici en de koning: de plicht tot zwijgen over de inhoud van die contacten.

In beginsel slaat die term in de medische wereld op het beroepsgeheim. Maar in de oude visie van de zogenaamde liberale geneeskunde betekende dit ook dat niemand ook maar iets te maken had met wat de arts en de patiënt samen beslisten (en meestal besliste de arts alleen). Dokter André Wynen – in de jaren ‘60 en ‘70 de goeroe van de liberale geneeskunde in België – verzette zich zelfs tegen ‘elk’ overheidsingrijpen in de gezondheidszorg.

De moderne visie op gezondheidszorg aanvaardt dat de overheid artsen voorschrijft rekening te houden met de recentste wetenschappelijke inzichten en met kostenfactoren. Die visie vertrekt ook van teamwerk met meerdere artsen en verplegenden, en dan is er geen ‘colloque singulier’ meer. Die visie vindt het afleggen van verantwoording ook normaal.

In Franstalig België overleeft de oude visie nog, zeggen velen. Euthanasie is dan geen teambeslissing maar vaak een wat paternalistische beslissing van een arts alleen, zo luidt de hypothese. Ze wordt versterkt doordat oudere technieken zoals opgedreven pijnstilling er nog vaker gebruikt worden.

Paus wil verlof voor palliatieve zorgen

Net zoals ouders bij de geboorte van een kind een aantal dagen vrijaf krijgen, moeten familieleden die zieken in hun terminale fase begeleiden, vakantie kunnen krijgen. Dat verklaarde paus Benedictus XVI gisteren tijdens de ontvangst van de deelnemers aan een congres in het Vaticaan over de begeleiding van ongeneeslijk zieken. Hij herinnerde er tegelijk ook aan dat de Kerk ‘elke vorm van directe euthanasie‘ veroordeelt.

‘Een solidaire en menselijke samenleving moet rekening houden met de moeilijke omstandigheden van gezinnen die hun zwaar ziek familielid thuis verzorgen’, zei de paus. Hij had het over een van de grootste hedendaagse uitdagingen.

Euthanasie op agenda in Frankrijk

Een conflict over actieve stervenshulp aan een ongeneeslijk zieke vrouw beroert Frankrijk. De 52-jarige voormalige lerares uit de buurt van Dijon leidt aan een kwaadaardige tumor in de neusholte en wil niets liever dan ‘vreedzaam heengaan’, zo verklaarde ze donderdag in de media. Haar drie volwassen kinderen en huisarts ondersteunen de wens.

Het gezicht van de vrouw is door de tumor zwaar misvormd. Ze lijdt hevige pijn, heeft haar reuk- en smaakzin verloren en kan sinds kort ook niet meer zien. Het gaat om een zeer zeldzame kanker. De laatste twintig jaar zijn wereldwijd maar tweehonderd gevallen van de ziekte geregistreerd.
De vrouw heeft zich tot de media gewend en de Franse president Nicolas Sarkozy opgeroepen actieve stervenshulp wettelijk toe te laten. ‘Ik wil niet naar het buitenland gaan om waardig te sterven, ik wil thuis in mijn bed blijven’, zo zei ze. In België, Nederland en sinds kort ook in Luxemburg is euthanasie wel toegestaan.

Luxemburg haalt euthanasie uit strafrecht

Na Nederland en België is Luxemburg de derde lidstaat van de Europese Unie geworden die euthanasie uit het strafrecht heeft gehaald.

 

De christendemocratische partij CSV van premier Jean-Claude Juncker had zich sterk tegen het voorstel gekant, maar ze kon niet verhinderen dat een zeer nipte meerderheid van 30 van de 59 parlementsleden instemde met de tekst. De groene en liberale oppositiepartijen konden immers rekenen op de steun van de sociaaldemocratische meerderheidspartij en één dissident binnen de CSV.

Het wetsvoorstel over de depenalisering van euthanasie werd zeven jaar geleden voorgesteld en zorgde voor verhitte debatten in de Luxemburgse samenleving, die nog zeer gehecht is aan katholieke waarden. Ook de medische milieus waren eerder tegen het project gekant.

E-Diogenes over agnostisticisme

Vrijzinnig humanisme en agnosticisme zijn niet hetzelfde, hoewel gelovigen deze beide stromingen vaak op een hoop gooien. In een bijdrage in E-Diogenes verheldert Jan-Pieter Everaerts voor ons wat het agnosticisme inhoudt en geeft ook aan hoe vanuit een zoekende agnostische positie de dialoog met zoekende gelovigen vruchtbaar kan zijn.

Agnosticisme houdt het inzicht in dat het menselijk verstand altijd beperkt is en dus niet toelaat alle vragen te beantwoorden, daarom sluit men ook het bestaan van een god niet per definitie uit. Godsdiensten zijn (al sinds tijden) een maatschappelijke realiteit en vervullende een functie omdat ze mensen troost bieden – daardoor verdienen ze ook ons respect, meent Everaerts.

Om een actieve samenwerking mogelijk te maken is het ook beter om de nadruk te leggen op wat ons bindt: het feit dat we – gelovig of niet – in de wereld actie kunnen ondernemen en niét zozeer nadruk te leggen op het verschil – bijvoorbeeld de overtuiging over een hiernamaals is of een lots-beschikking. Agnosten kunnen gelovige mensen eventueel ook ondersteunen in hun zoektocht naar raakvlakken via de (bemiddeling bij) interlevensbeschouwelijke dialoog.

Everaerts is ervan overtuigd dat het door met een open blik en constructieve houding naar gelovigen te stappen, eerder dan door een hardlijnse atheïstische houding, mogelijk is om samen te werken omdat duidelijk wordt dat wat ook onze uitgangspositie is, mensen zelf verantwoordelijkheid moeten opnemen om van de wereld een betere plaats te maken. HVV reageert op het constructieve artikel bij monde van woordvoerder Björn Siffer: “Zoals bij elke vorm van dialoog is het uiteraard beter om niet met getrokken messen tegenover je gesprekspartner te staan. Wie denkt dat het progressieve vrijzinnig humanisme, zoals dat door HVV wordt uitgedragen, zich nog steeds bezighoudt met het bewijzen dat god niet bestaat, die heeft een verkeerd beeld van ons. Om de boodschap van een beroemd filosoof aan Scarlett O’Hara te citeren: “Frankly my dear, I don’t give a damn.” Ook de rabiate papenvreterij behoort gelukkig tot het verleden. Een oplossing ligt volgens mij in de invulling van het begrip atheïsme. Een passief atheïsme dat zich beperkt tot het niet bestaan van god, daar krijg ik het zelf noch warm noch koud van. Voor mij is atheïsme een actieve houding waarin ik tracht het goede te doen omwille van het goede, zonder dat ik daar een god voor nodig heb. Ik kan verliefd zijn zonder god, ik kan solidair zijn zonder god, ik kan mijn geliefden begraven zonder god en ik kan nog zo veel meer zonder god. Misschien sluiten agnosticisme en atheïsme mekaar in deze benadering wat minder uit?”

Cultuursector werkt aan diversiteit

Ondanks enkele eerder negatieve wapenfeiten over diversiteit, is er ook positief nieuws te melden. Minister van Cultuur, Bert Anciaux (Spirit), kondigde op de Actiedag interculturaliseren van eind februari af dat er op het vlak van jeugd, sport, cultuur en Brussel successen zijn geboekt. Hij vermeldde er ook nuchter bij dat nog een lange weg te gaan is.

De overheid had zichzelf tot doel gesteld om in alle jury’s, adviesraden en beoordelingscommissies tien percent allochtonen ‘te voorzien’. En dat is grotendeels gelukt. Nog andere beleidsmaatregelen moeten fungeren als hefboom om meer diversiteit te verkrijgen – zo is bij alle subsidieregelingen nu de notie ‘interculturaliteit’ als criterium ingeschreven. Hoewel organisaties vrij zijn die waar te maken zoals ze verkiezen, ze zullen er wél op beoordeeld worden.

Momenteel is zowat 2 miljoen euro (10 procent) van de projectsubsidies reeds gereserveerd voor initiatieven waarin interculturaliteit centraal staat of voor groepen met een etnisch-cultureel diverse achtergrond. Via het pas opgestarte participatiedecreet is dit jaar nog eens 900.000 euro beschikbaar om diversiteit te ondersteunen.

De overheid wil zelf ook een ondersteunende rol opnemen door een kenniscentrum en knooppunt over het thema te lanceren.

Een van de erg nabije actiepunten is overigens nog de oprichting van een Centrum voor islamitische culturen. Dat zal aandacht hebben voor het immateriële en materiële erfgoed van mensen uit landen met een islamitische cultuur die zich in Vlaanderen hebben gevestigd. Jongeren die met vragen zitten over de islamcultuur, kunnen er terecht.

Zangeres Hadise en creatieveling Ronny Mosuse mogen daarnaast voor Vlaanderen het gezicht zijn tijdens het Europese jaar van de interculturele dialoog. Meer info? www.interculturaliseren.be