Onlangs werd in Gent het liberale voorstel van een verbod op hoofddoeken in de gemeentediensten goedgekeurd. Hiermee kiest het bestuur voor een fletse neutraliteit in plaats van een actief pluralisme. Het afnemen van het principe “baas over eigen hoofd”, lokte onmiddellijk een reactie uit, en tegenstanders wezen er op dat een verbod enkel een verdere isolatie van de meisjes en vrouwen in de hand zal werken.
Voorzitter HVV Rik Pinxten stelde in een eerder gepubliceerd standpunt over de hoofddoek dat het fout is om godsdienst, evengoed als uiterlijk of seksuele geaardheid als ijkpunt te nemen om mensen te behandelen. Een verbod getuigt niet van respect noch van een werkelijk inachtnemen van wat er echt toe doet: het correct waarnemen van een bepaalde functie. Het wegmoffelen van reële diversiteit is dan ook pijnlijk onvolwassen.
Ook Tom Balthazar (SP A) wijst op het functioneren en het waardig behandelen als lakmoesproef voor een werkelijke neutraliteit van de openbare dienst. De aanwezigheid van symbolen als uiting van afkomst of traditie is maar eigenlijk normaal in een open en tolerante samenleving, want het betekent immers niet dat men actief campagne en propaganda voert.
Ook Fatma Pehlivan (SP A ) wijst erop dat het principe van neutraliteit van de overheid (tegenover het principe van vrijheid van meningsuiting) diverse invullingen kan krijgen. Frankrijk verbiedt elk symbool in een openbaar ambt, maar Nederland niet. Als de geest van de grondwet wordt gevolgd lijkt het aanvaarden van diversiteit ook in België het meest evident. Een echte interculturele samenleving schuwt het verschil en de confrontatie immers niet.
Beter dan de fixatie op symbolen, waarmee aan de burger een verkeerd signaal wordt gegeven omdat het verschil alweer wordt geproblematiseerd, zouden overheden, scholen en burgers samen werk moeten maken van gelijke kansen. Enkel door hoofddoekdragers niet te brandmerken en isoleren en aanhoudend te investeren in onderwijs, opleiding en tewerkstelling voor iederéén, werkt men constructief aan samenleven in diversiteit zonder ongenoegen, ongelijkheid en discriminatie in de hand te werken.
Het hoofddoekendebat stond in Humanieuws reeds meerdere keren op het programma.
Ik verwijs o.a. naar ‘Hoofddoek niet zo geliefd’ (21.03.07), ‘Verbod op hoofddoeken zou de wens zijn van de helft van de Belgen’ (13.08.07) en ‘Hoofddoekendebat barst los’ (6.11.07).
Op die laatstgenoemde publicatie kwamen niet minder dan 11 reacties, waaronder één dubbele posting. Niet minder dan 6 reacties waren het duidelijk oneens met het standpunt dat tot in den treure door Voorzitter Pinxten en zijn entourage wordt verdedigd, 2 reacties verdedigden het recht om hoofddoeken wél in overheidsdiensten toe te laten en evenveel reacties namen een eerder genuanceerd standpunt in.
In het opiniestuk van Pinxten ‘Tom Lanoye en de vrijzinnige humanist’ (15.5.07) kwam het thema ook al aan bod en toen kreeg onze Voorzitter meteen lik op stuk met een zeer degelijke argumentatie van prof. Vermeersch (De Morgen).
Zoals ook al uit bovenstaande tekst blijkt, kunnen we er niet tussenuit dat het verdedigen van het dragen van religieuze symbolen bij overheidsdiensten duidelijk een zaak is van de SP.A-vleugel (of moet ik zeggen het GROEN!RODE gedachtengoed) van de HVV.
Er bestaan onder de humanistische vrijzinnigen echter ook een groot aantal leden die eerder liberaal, of zoals ik ROODBLAUW georiënteerd zijn, waarvan in elk geval minstens 6/11 hun ongenoegen te kennen gaven met het ‘presidentieel standpunt’.
Zelf schreef ik in dat verband ook ooit een reactie, maar kan die spijtig genoeg niet onmiddellijk op dit forum terugvinden. Het ging toen om de beslissing te Antwerpen.
Om niet helemaal in herhaling te vallen, plaats ik hierbij slechts het eerste deel van mijn betoog:
“Mijn verwondering in verband met de heisa rond de dresscode van de Antwerpse overheidsdiensten was inderdaad groot. Maar dan eerder omwille van het feit dat zulke verordening noodzakelijk was, omdat ik ervan overtuigd was dat het om een bestaande wet ging.
Voor dit neutraliteitsprincipe werd door onze vrijzinnige voorgangers heel wat strijd geleverd en plots blijkt dat principe op erg losse schroeven te staan. Trebla (andere reactie) herinnert ons terecht aan de oorspronkelijke motivatie van dat neutraliteitsprincipe.
Het gaat trouwens om een dresscode in overheidsdiensten; thuis en ook op straat gaat iedereen gekleed hoe hij of zij dat wil, mits inachtneming van de wetten op de openbare zedenschennis (spijtig voor de naturisten) en veiligheid (burka, bivakmuts). In veel discussies wordt dit verschil gewoon genegeerd en plaatst men de verdedigers van het neutraliteitsprincipe op gelijke voet met het standpunt van het vlaamse blokbelang: geen hoofddoek op straat. Van dit standpunt wens ik me nog eens duidelijk te distanciëren; voor mijn part loopt men met een omgekeerde bloempot op zijn hoofd. Als ik maar niet verplicht wordt hetzelfde te doen.”
In verband met het (al dan niet) verbieden (toelaten) van het hoofddoek schermt men al te vaak met het principe van de VRIJE MENINGSUITING vervat in de grondwet. Elke vrouw mag een sjaal (hoofddoek) dragen zonder daarom tot de “geviseerde moslim sekte “(sic) te behoren!! Dit hoort tot de vestimentaire “mode” van iedereen: ook de mannen kunnen hun hoofd op die manier beschermen tegen koude (denk maar aan de komende wintermaanden-kou). Als gewezen ambtenaar en vertegenwoordiger van een vakbond was het mij VERBODEN ELK UITERLIJK KENTEKEN VAN MIJN OVERTUIGING KENBAAR TE MAKEN!! ik spreek hier over een periode van 55 jaar terug in tijd Nochtans waren er genoeg collega’s die duidelijke godsdienstige kentekens droegen (kruisjes…). Als vrijzinnige kreeg ik derhalve te maken met hun uitgesproken religieuze “belijdenis”; niemand die daar enige opmerking over maakte en wanneer dit toch gebeurde was je al vlug die “onverdraagzame”! (ketter?!). Ik heb de koran in verkorte versie gelezen en heb daar alleen de verwijzing gevonden dat “de vrouw haar zal bedekken zodat zij herkenbaar is in de maatschappij” (over burka, hoofddoek enz. is daarin niets van terug te vinden) .
Mijn leven lang reken ik mij bij de humanisten. Mijn ouders waren anticlericaal en socialist. Zij hebben er mede voor geïjverd om alle uiterlijke kenmerken in openbare gebouwen af te schaffen. Verdraagzaamheid bestond er in niemand voor de borst te stoten De kruisbeelden werden weggehaald. Alle gebouwen werden neutraal tot ieders voldoening. Gaat men nu de godsdienststrijd weer doen oplaaien door de moslims hun gang te laten gaan? Akkoord, niet iedereen draagt de hoofddoek om te provoceren,maar wie het draagt moet er zich wel van bewust zijn dat het een godsdienstig symbool is en niet zo maar een modeverschijnsel waar sommigen zich zeer graag achter wegsteken.
Voor mij is het geen kwestie van rood/blauw. Trouwens moest het dat zijn dan begrijp ik de socialisten niet meer. Vroeger waren zij er het meest tegen gekant, tegen elk uiterlijk symbool en nu zijn zij er de grootste vootstanders van. Heeft het soms met de politiek te maken? Is het een kwestie van stemmen te ronselen?
Arlette De Rycke Leeftijd 75 jaar
/Users/gustaafverspeelt/Desktop/HOOFDDOEK.doc
Evenoed dat we een strijd gevoerd hebben om de kruisbeelden in gerechtszalen en openbare plaatsen te weren mogen we geen hoofddoeken toelaten bij ambtenaren en bedienden van openbare instellingen.
Zo blijven we bezig natuurlijk:
http://frontpage.fok.nl/nieuws/85380
We leven in een pluralistisch land, volstrekte neutraliteit is dan ook aan de orde als je met publiek in contact komt bij een openbare instelling. Trouwens we geloven in de scheiding van kerk en staat. In Turkije doen ze dat ook. In dit moslimland kan het dragen van een hoofddoek ook niet tijdens het uitoefenen van een openbaar ambt. Daarbij is het dragen van een hoofddoek in een publieke functie een kaakslag voor alle progressieve moslima’s die de onderdrukking door hun godsdienst beu zijn. Katholieken en vrijzinnigen zijn zeer kritisch voor elkaar. Als het er op aan komt om stemmen of leerlingen te rondselen verdragen ze alles wat uit de moslimwereld komt. De Belgische staat erkent en subsidieert de Islam. Dit is volgens mij terecht. Wat niet terecht is, is dat de vertegenwoordigers van deze Islam afvalligen en holebi’s openlijk aanvallen en in sommige gevallen extremisch bedreigen. Hiermee geven ze uiting van racistisch gedrag en wij blijven betalen zonder ons vragen te stellen. Ik wens dan ook niet bediend te worden door iemand die symbolen draagt van een godsdienst die basisregels, zoals: scheiding van kerk en staat, vrije godsdienstkeuze, gelijkheid van man en vrouw, vrijheid van seksuele geaardheid, niet respecteert. Niemand houdt moslims tegen om zich in één of ander (beloofd) moslimland te vestigen waar hun zo gewaardeerde regels gelden. Ook dit is mondialisering.
De consequente vrijzinnigheid “onvolwassen” noemen is een kaakslag voor de grote groep mensen die zich al die jaren hebben ingezet voor de scheiding van kerk en staat, voor de verwijdering van kruisbeelden uit openbare gebouwen en voor de niet-confessionele eedaflegging in gerechtzaken. De term “actief pluralisme” blijkt meer en meer een modieuze slogan die gaandeweg synoniem wordt van een levensbeschouwelijk “laissez faire, laissez passer”. Ik zou het dan ook op prijs stellen dat voorzitter Pinxten in eigen naam spreekt en niet in naam van àlle vrijzinnigen.
Alleen al om de vrijheid van denken voor iedereen te garanderen moet de overheid boven de verschillende levensbeschouwelijke overtuigingen staan. Het dragen van eender welk religieus symbool in het openbare domein moet dan ook consequent worden verboden. Dat vrijzinnig-humanisten zich openstellen voor de Ander is eigen aan onze houding en ingesteldheid. Maar wie op dit moment – en zeker na het bekijken van de reportage “De weg naar Mekka” – nog niet beseft dat de hoofddoek wél degelijk een religieus symbool is dat kadert in een ruimere profileringsdrang, is ziende blind. In Humo van 27 november stellen een aantal moslims trouwens duidelijk dat de sharia (religieuze plichtenleer) boven de Belgische grondwet staat en dat zij ervoor zullen ijveren dat hun door de islam en de koran geïnspireerde standpunten wetten worden …
Ik pleit er dan ook voor dat vrijzinnigen blijvend alert zijn voor nieuwe ontwikkelingen en niet aan de imam toelaten wat zij van de pastoor nooit zouden hebben getolereerd.Of zoals Yves Desmet het in de Morgen van enkele weken geleden glashelder formuleerde : “Het kan niet de bedoeling zijn om honderden jaren strijd voor een gelaïciseerde samenleving plots overboord te gooien vanuit een misbegrepen cultuurrelativisme”.
Het is mij niet helemaal duidelijk wie de auteur is van de tekst die het hoofddoekendebat koppelt aan het volwassen worden, maar los daarvan, gaat naar mijn gevoel het hoofdoekendebat niet over het volwassen worden, noch over tolerantie. Als vrijzinnige meen ik dat wij een samenleving moeten nastreven waarin elke burger zijn eigen persoonlijkheid zo vrij mogelijk, zo ontvoogd mogelijk, moet kunnen uitbouwen. Vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing is daar onlosmakelijk mee verbonden, maar om die vrijheid te waarborgen moet het kader gecreëerd worden om deze keuzes te maken. En, in dit opzicht ga ik wel akkoord met de onbekende auteur, namelijk dat investeren in onderwijs de beste methode is om tot die persoonlijke meningsvorming te kunnen komen.
Meer specifiek naar het hoofddoekendebat toe, denk dat ik wij ons geen illusies moeten maken over het politieke debat inzake de hoofddoekenkwestie, electoraal gewin is spijtig genoeg voor een aantal politici primordiaal. En alhoewel ik voor het hoofddoekenverbod gewonnen ben, vond ik het spijtig dat deze kwestie op de gentse gemeenteraad te berde kwam. Mijns inziens moet deze discussie niet voor elke gemeente afzonderlijk gevoerd worden, dit zet onnodig kwaad bloed, zowel bij moslims als bij niet-moslims. Deze discussie moet landelijk op de agenda geplaatst worden, zodat men tot uniforme, evenwichtige regels komt, die geldig zijn voor alle ambenaren in ons land.
Gezien ik een aantal argumenten pro het hoofddoekenverbod heb aangehaald in mijn lezersbrief voor het januarinummer van De Geus, tijdschrift van het Vrijzinnig Centrum Geuzenhuis in Gent, wil ik deze argumenten hierbij niet herhalen. Toch wil ik nogmaals stellen dat heel wat moslimvrouwen in mijn vriendenkring, zich teleurgesteld en in de steek gelaten voelen door diegenen die in naam van de verdraagzaamheid het, al dan niet verplicht dragen van een hoofddoek, toe willen laten in publieke functies.
Wegens omstandigheden kon mijn lezersbrief niet in het tijdschrift De Geus van het Vrijzinnig Centrum Geuzenhuis gepubliceerd worden. Inmiddels is mijn lezersbrief echter verschenen in het tijdschrift Humo van 8 januari 2008 nr 02/3514.